Júrektiń ıshemııalyq aýrýy – bul mıokardtyń júrek bulshyqetteriniń qanmen qamtamasyz etilýiniń jetkiliksizdigi. Oǵan ártúrli dárejedegi koronarlyq arterııalardyń aterosklerozy sebep bolady.
Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI kardıolog dárigeri, m.ǵ.k. Gúlnara Úderbaevanyń aıtýynsha, júrektiń ıshemııalyq aýrýynyń damýynda holesterın deńgeıiniń joǵarylaýy sekildi faktorlar oryn alyp, aterosklerozdyń damýyna áser etedi jáne júrektiń ıshemııalyq aýrýynyń bolý qaýpin 2-5 esege arttyrady. Arterııalyq qan qysymynyń joǵarylaýy júrektiń ıshemııalyq aýrýynyń damý yqtımaldyǵyn 2-6 esege arttyrady. Temeki shegý júrektiń ıshemııalyq aýrýyn 1,5-6 esege arttyrady. Gıpodınamııa men semizdik —belsendi ómir súretinderge qaraǵanda dene qımyly az adamdardyń júrektiń ıshemııalyq aýrýyna shaldyǵýy 3 esege joǵary bolady. Qant dıabeti ıshemııalyq aýrýǵa shaldyǵý qaýpin 2-4 esege arttyrady.
Júrektiń ıshemııalyq aýrýy kezinde durys tamaqtanyp, taǵamnyń quramynda belok, maılar, kómirsý, mıkroelementter, vıtamınderge jetkilikti bolýy tıis jáne holesterın, maı men tuzy az ónimderdi paıdalanǵan jón.
Gúlnar Káribaıqyzy as mázirine:
teńiz taǵamdary men kókserke, nálim, alabuǵa sııaqty balyq túrlerin; ósimdik maıy qosylǵan kez kelgen kókónis salattaryn; maısyz et túrleri – kúrketaýyq, jas sıyr, qoıan etterin; ashyǵan sút ónimderi – maı paıyzy tómen aıran, qaımaq, irimshik, sonymen qatar kez kelgen qatty jáne jumsaq tuzsyz jáne ashy emes irimshikter; kez kelgen jemis-jıdekter jáne olardan jasalǵan taǵamdar; taýyq jumyrtqasynyń sarysy – aptasyna keminde 4 danadan aspaýy tıis, bódene jumyrtqasy – aptasyna keminde 5 danadan artyq emes; jarma jáne kúrishten basqa, kez kelgen botqa túrlerin qosýdy usynady.Dáriger et jáne balyqty, onyń ishinde sorpa, kondıter ónimderin, qant, jarma men kúrishten jasalǵan taǵamdar, ashy jáne tuzdalǵan taǵamdar, sondaı-aq shokolad pen kofe, kakaony paıdalanbaý nemese olardy tutynýdy azaıtý týraly atap ótti. Júrektiń ıshemııalyq aýrýynda kúnine 5-7 ret, biraq az-azdan tamaqtanǵan durys.
Júrek jumysy jaǵynan bolatyn azdaǵan ózgeristerge kóńil aýdarǵan durys. Mańyzdy sımptomdary:
álsin-álsin qol, jaýyryn nemese moıynǵa beriletin keýde artynda, keýdeniń sol jaq jartysynda paıda bolatyn aýyrý sezimi; keýdeniń qysýy men aýanyń jetispeýshiligin seziný; jalpy álsizdik, sondaı-aq keýdeniń syzdap aýyrýy nemese aýyrlyqtyń bolýy; belgisiz etıologııada júrektiń aınýy men qusýy.Stenokardııa ustamasynyń órshigen kezinde shuǵyl túrde medısınalyq kómek kórsetilýi tıis: naýqas tynysh jáne jaıly orynǵa ornalasýy tıis. Deneniń ońtaıly túri – shalqalap otyrǵyzý kerek. Eger aýyrý qozǵalǵan kezde órshıtin bolsa, onda toqtap, otyra turý qajet. Naýqasta qorqý sezimin boldyrmas úshin tynyshtandyratyn dáriler qabyldaǵan jón. Kıimin sheship, keýdesin ashyp jáne taza aýa kirý úshin bólmeni jeldetý qajet. Tiliniń astyna nıtroglıserınniń bir tabletkasyn salý kerek, sebebi ol tamyrlardy keńeıtedi, júrek soǵysyn qalpyna keltiredi jáne aýyrý sındromyn toqtatady. Ol erigende qandy suıyltyp jáne qanaınalymyn jaqsartý úshin aspırınniń bir tabletkasyn tildiń astyna salý kerek. Eger nıtroglıserındi qabyldaǵannan keıin 10 mınýt ótken soń densaýlyq jaǵdaıy jaqsarmasa, dárini qaıta qabyldaý qajet. Kúrdeli jaǵdaılarda 10 mınýttyq úzilispen 5 tabletkaǵa deıin qabyldaýǵa bolady. Sımptomy toqtaǵannan keıin naýqas tósekten turmaýy tıis. Keıingi 2 saǵattyń ishinde tósekte jatý rejımi qatań saqtalyp, tynyshtyq pen demalýy qamtamasyz etilýi tıis.