Búgin Turaqty damý máseleleri jónindegi pikirtalas alańynda elimizdiń sý resýrstaryn basqarý máseleleri talqylandy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Qazaqstan sý tapshylyǵy jaǵynan Bangladesh, Úndistan, Qytaı jáne basqa da elderden keıin búkil Azııa boıynsha 8-orynda tur. Elde halyqtyń 90,2% -ynda ortalyq sýmen jabdyqtaýǵa qol jetimdilik qamtamasyz etilgen, al sý tapshylyǵy kóbinese ortalyq óńirlerde, transshekaralyq ózender basseınderinde baıqalady: Syrdarııa, Oral, Ile, Shý, Talas. Jalpy, Qazaqstannyń tushy sýynyń jalpy qory 429 km3 dep baǵalanady.
Sý resýrstaryn basqarýdaǵy negizgi másele sý resýrstaryn paıdalaný tıimdiliginiń tómendigimen, sondaı-aq paıdalaný shyǵyndaryn ótemeıtin aǵymdaǵy tarıftermen baılanysty. Sý ınfraqurylymynyń eskirýi jáne ınvestısııalardyń bolmaýy da úlken másele. Mundaı derekter «TDM pikirtalas platformasy jáne Bıznes» kezekti onlaın-konferensııasynda aıtyldy. Onlaın-konferensııa sheńberinde Qazaqstandaǵy TDM-2030-dyń «Sý resýrstarynyń bolýyn jáne utymdy paıdalanylýyn qamtamasyz etý jáne barlyǵy úshin sanıtarııa» altynshy baǵyty talqylandy. Konferensııa «Jasyl ekonomıka jáne «G-Global»-dy damytý koalısııasy» bastamasymen «Fılıp Morrıs Qazaqstan» JShS, «Sosa-Cola» halyqaralyq kompanııasy halyqaralyq seriktestermen yntymaqtastyqta ótti.
Konferensııada Qazaqstanda sýmen jabdyqtaý máselelerin sheshý úshin 2002 jyldan bastap «Aýyz sý», «Aq bulaq» baǵdarlamalary jáne О́ńirlerdi damytýdyń 2020 jylǵa deıingi baǵdarlamasy dáıekti túrde iske asyrylǵany atap ótildi. Jalpy, 2011-2018 jyldary О́ńirlerdi damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde respýblıkalyq bıýdjetten sýmen jabdyqtaý jáne sý burý júıelerin damytýǵa 589 mlrd.teńge bólindi, 2015 joba iske asyryldy. QR EGTRM Sý resýrstary komıtetiniń bas sarapshysy Sáken Áteldiń aıtýynsha, bıyl aýyl sharýashylyǵyn aýyz sýmen qamtamasyz etý úshin 17 joba júzege asyrylady.
Konferensııada sóz sóılegen «Jasyl ekonomıka jáne «G-Global»-dy damytý koalısııasy» ZTB Atqarýshy dırektory Ashat Súleımenov Aqkól aýdanynyń 28 mektebinde taza sýǵa qol jetkizýdi qamtamasyz etken, olar júzege asyrǵan «Taza sý» jobasyn atap ótti. «Fılıp Morrıs Qazaqstan» Qaýipsizdik, eńbek jáne qorshaǵan ortany qorǵaý bóliminiń basshysy Stanıslav Borovıskıı kompanııanyń sý resýrstaryn saqtaý boıynsha qabyldaǵan sharalary týraly baıandady. Kompanııa 2018 jyly fabrıkanyń aýmaǵy 51 gektardan asatyn aýmaǵyn sýarý úshin aqyldy sýarýdyń ırrıgasııalyq júıesin engizý jobasyn iske qosty. Qazirgi ýaqytta kompanııa aýmaǵyndaǵy barlyq ákimshilik jáne óndiristik alańdarda súzgiler ornatyldy, taza sýǵa qol jetkizý qamtamasyz etildi, al 2020 jyldyń qorytyndysy boıynsha sý tutyný 33,1 myń m3 deıin tómendetildi.
«CCI Qazaqstan» kompanııasynyń korporatıvtik jáne retteýshi qatynastar jónindegi dırektory Alıma Isembaeva «Coca-Cola Içecek» kompanııasynyń jobalary týraly aıtyp berdi. A.Isembaevanyń aıtýynsha, kompanııa jyl saıyn táýelsiz baǵalaý júrgizedi jáne Qazaqstandaǵy óz zaýyttarynda sýdy paıdalaný tıimdiligin jaqsartady. Kompanııa nóser jáne aǵyndy sýlardy paıdalanady jáne aǵyndy sýlardy shamamen 100%-ǵa tazartady. 2015 jyldan bastap kompanııa zaýyttary jyl saıyn 1,5 mıllıon tekshe metrden astam sýdy únemdeıdi. «Qazaqstanda ónimniń 1 lıtrine biz 1,51 lıtrdi paıdalanamyz, bul ónimniń ózinde sýdy qosqanda. Biz kiretin barlyq óńirlik kompanııalar tobynyń ishinde sý resýrstaryn basqarý boıynsha eń tıimdi júıemiz bar», dep atap ótti A.Isembaeva. Jalpy, kompanııa Qazaqstannyń sý resýrstaryn qalpyna keltirýge $ 700 000 astam AQSh dolaryn ınvestısııalady, sonyń arqasynda shamamen 11,8 mıllıard lıtr sý saqtaldy.
«Eko Mańǵystaý» UEM dırektory Kırıll Osın halyqty ekologııalyq aǵartý aıasynda ótkizilgen is-sharalarǵa toqtalyp, Mańǵystaý oblysy halqynyń 85% - y ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtamasyz etilgenin atap ótti. Alaıda óńirde táýligine 47 myń tekshe metr sý tapshylyǵy áli de bar. Máseleni sheshý úshin óńirde bıyl qattyq sýdy tazartý zaýytynyń qurylysyn aıaqtaý jáne «Kaspıı» tushylandyrý zaýytynyń ótkizý qabiletin 40 000 tekshe metrge deıin ulǵaıtý josparlanýda.
Azııa Damý Banki jobalarynyń úılestirýshisi Kenjehan Ábýov ADB-nyń Qazaqstandaǵy aǵymdaǵy qyzmeti týraly aıtyp berdi. K.Ábýov sý resýrstaryn iske asyrý turǵysynan ADB Azııa óńirindegi sý qaýipsizdigi máselesin elderdiń ınklıýzıvti jáne turaqty damýy úshin birinshi kezektegi problema retinde kóretinin atap ótti. Qazaqstan Azııa elderiniń arasynda qyzyl aımaqqa kiredi, onda sý resýrstarynyń tapshylyǵy máselesi ózekti másele bolyp tabylady.
TDM pikirtalas platformasy jáne Bıznes aı saıyn Zoom-konferensııa formatynda ótkiziledi. Árbir kezdesýde BAQ ókilderiniń tek suraqtar qoıyp qana qoımaı, spıker retinde sóz sóıleýge, talqylanatyn máselelerdiń qandaı da bir aspektileri týraly aıtýǵa, sondaı-aq kelesi kezdesý úshin taqyryptardy tańdaýǵa qatysýǵa múmkindigi bar.