«Atadan mal qalǵansha, tal qalsyn» demep pe edi qazaq?! Tal degeniń erteń ormanǵa aınalady. Al orman – tabıǵattyń ókpesi ispetti. Yqylym zamannan beri kóktem shyǵa Shyǵys Qazaqstanda aǵash otyrǵyzý dástúri úzilgen emes. «Semeı ormany» rezervaty fılıaldarynda da ádettegideı ormandy qalpyna keltirý jumystary bastalyp jatyr.
Kúni jylynyp, toń jibı sala Kanoner pıtomnıgi jáne orman tuqym stansasy kesheninde ósirilgen eki jyldyq qaraǵaı óskinderi qazyp alyndy. Túp-túzý retpen ósken jasyl jelekti alqappen aldymen soqa tirkegen traktor júrip ótedi. Soqa topyraqtyń 25-30 santımetrge deıingi qalyńdyqta betki qabatyn kesip shyǵady. Munda jer jyrtqandaı, topyraq aýdarylmaıdy, tamyr tusy jerden ajyratylady. Budan keıin jumysshylar óskinderdi jınap alyp, jippen býyp, tamyryn qaıta topyraqqa kómedi. Kelesi kezekte qorabyna qar tıelgen júk kóligi kelip, daıyn bolǵan jas aǵashtardy qarmen búrkep, tıisti jerge alyp ketedi.
Bıyl Kanoner fılıalynyń orman pıtomnıgi jáne orman tuqym stansasy kesheniniń 3,6 gektar alqabynan ashyq tamyr júıeli 7696,4 myń eki jyldyq óskin alyndy. Mamandardyń aıtýynsha, eki jyldyq aǵash óskinderi sapaly. Kútim bolsa, tez jetilip ketedi.
– Ashyq tamyr júıeli qaraǵaı óskinderi pıtomnıkte eki jyl ósiriledi. Aram shóbin julý, topyraǵyn qopsytý, sýarý, kútip-baptaý jumystary jaz boıy júrgiziledi ádette. Eki jyldyq óskinniń bıiktigi 10 santımetrden, sabaǵynyń tómengi bóliginiń jýandyǵy 4 santımetrden kem bolmaýy kerek. О́zderińiz kórip turǵandaı, óskinder bul kórsetkishten artyq bolmasa, kem emes. Negizi, jospar boıynsha ár gektardan alynýǵa tıis óskin sanynan áldeqaıda joǵary nátıje kórsetip otyrmyz. Demek mamandarymyz tynbaı eńbektendi, – deıdi Kanoner fılıalynyń orman pıtomnıgi jáne orman tuqymy stansasy kesheniniń basshysy Syrym Muratuly.
Kanoner fılıalynyń tuqymbaq kesheninde ósirilgen ashyq tamyr júıeli qaraǵaı óskinderi bıyl Dolon, Jańasemeı, Morozov, Semeı fılıaldaryna jóneltildi. Aldaǵy kúnderi balapan qaraǵaılar atalǵan fılıaldardyń orman alqabyna otyrǵyzylady.
Shyǵys Qazaqstan oblysy