Qazaqtyń quıqaly jeri otqa orandy. Mundaı alapat órt Rıdderdiń tóńireginde buryn-sońdy bola qoımaǵan shyǵar. Zeńgir kókke jalaqtaǵan qyzyl jalyn 31 úıdi, 9 ǵımaratty sharpydy. Eki adam aýrýhananyń jansaqtaý bólimine tússe, bir áıel kóz jumdy. Osyndaı qaıǵyly oqıǵaǵa ulasqan jaǵdaıdy Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jeke baqylaýyna aldy.
Oblys basshylyǵy tilsiz jaýdan zardap shekken turǵyndardyń barlyǵyna kómek kórsetiletinin aıtyp sendirdi. Áý basta tutanǵan ot eki gektardaı jerdegi qurǵaq shópke ǵana jaıylǵan. Ony sóndirý úshin oblystyq Tótenshe jaǵdaılar departamentiniń qyzmetkerleri jumyldyrylǵanymen, tilsiz jaý báseńdemegen. Sekýndyna 20 metr jyldamdyqpen soqqan jel órtti odan ármen órshite túsken. Jasyl jelekti jalmaǵan jalyn alty tehnıka, júz shaqty órt sóndirýshige boı bermegen soń MI-8 jáne MI-2 áýeormanqorǵaý tikushaǵy kókke kóterildi. Sonyń ózinde alapat órt eldi mekenge enip úlgergen. Rıdder qalasynyń shetkeri jaǵyndaǵy Leshoz shaǵyn aýdanyndaǵy otyzdan astam úı otqa oranyp, 81 turǵyn qaýipsiz jerge kóshirildi.
Olardyń on úshi jataqhanaǵa jaıǵassa, qalǵany týǵan-týystarynyń úıine ornalasty. Al japa shekken eki azamat jansaqtaý bóliminde jatyr. Mamandardyń aıtýynsha, 72 jastaǵy er adamnyń jaǵdaıy tym aýyr. Denesiniń 88 paıyzy kúıip qalǵan. О́kinishke qaraı, adam shyǵyny boldy. 1948 jylǵy áıel órtte mert boldy. Apat aıtyp kelmeıdi degen osy. Áp-sátte úı-kúısiz qalǵan turǵyndarǵa memleket tarapynan kómek kórsetiledi.
– Bizdiń óńir úshin óte aýyr jaǵdaı boldy. Úkimet pen oblys ákimdigi tarapynan sizderge jan-jaqty qoldaý men kómek kórsetiledi. О́rtten zardap shekkenderdiń barlyǵy baspana alady. Bul jumys – el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń erekshe baqylaýynda, – dedi aımaq basshysy Danıal Ahmetov.
Oblys ákiminiń aıtýynsha, Rıdderde salynyp bitpegen birneshe kópqabatty úı bar. Endigi ýaqytta qabyrǵasy kirpishpen qalanǵan bul úılerdiń qurylysy aıaqtalyp, baspanasyz qalǵan turǵyndarǵa berilmek. Zardap shekkenderdiń barlyǵyna qala ortalyǵyna jaqyn jańa shaǵyn aýdanda sý qubyry men úı janyndaǵy ýchaskesi bar aýmaǵy 80 sharshy metr turǵyn úı tegin beriledi. Qazirdiń ózinde qala sáýletshisi 35 úıge jer telimin bóledi, qurylys jaqyn kúnderi bastalady. Qurylys materıaldaryn Semeı kirpish zaýyty usynyp otyr.
«Qazsınk» profılaktorııine kóshirilgender qurylystyń sońyna deıin tegin orynjaımen jáne tamaqpen qamtamasyz etiledi. Budan basqa kásiporyn bank kartalaryn resimdegennen keıin árbir otbasyna 1 mıllıon teńgeden aýdarady.
– Qurylys kompanııalarymen birge úılerdi baǵalap shyǵamyz. Aldyn ala esep boıynsha, turǵyn úı máselesin tolyq sheshý úshin bizge eki jarym aı qajet. Kimde-kim kópqabatty turǵyn úıden bas tartyp, eskisin jóndeýdi talap etse, ony jóndep berý máselesi de qarastyrylady, – dedi óńir basshysy.
Eldiń endigi tilegi – aıtylǵan jospardyń oryndalýy. Áıtpese úıip-tógip berilgen ýádelerdiń qar jaýyp, iz basylǵan soń umytylyp ketpesine kim kepil?! Ásirese, qaǵaz jumystary sozbalańǵa salynbaı ma degen kúdik bar turǵyndarda. Alaıda qujattardy qalpyna keltirý jumystarymen Polısııa departamenti jáne Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy búginnen bastap aınalysa bastaıdy. Barlyq qujat birizdi tártippen retke keltiriledi. Múliktik shyǵyndar da zańǵa sáıkes óteledi. Ony anyqtaý úshin arnaıy komıssııa jumys istep, shyǵyndardyń qunyn anyqtaıdy.
– О́rt sóndirýshiler erte kelse, munshama shyǵyn oryn almas edi. Eń qıyny baspanamyzdan aıyryldyq. Birinshi kezekte jeke kýáligimdi aldym. Endi munyń bári sozbalańǵa salynbaı, júıeli túrde sheshimin tapsa eken, – deıdi úıiniń kúli kókke ushqan rıdderlik Leshoz kentiniń turǵyny Lıdııa Karpova.
Ras, aıdyń-kúnniń amanynda alańsyz otyrǵan turǵyndar úshin aýyr soqqy boldy. Úı-jaıymen qosa qora-qopsy, bes avtokólik órtengen. Qanshama ormandy alqap otqa orandy?! Aınalany sharpyǵan jalyn tek tańǵy saǵat jetiler shamasynda ǵana aýyzdyqtalǵan. Polısııa qyzmetkerleri ottyń shyǵýyna qatysy bar kúdiktini ustady. Bul týraly О́skemende ótken brıfıngte oblystyq Tótenshe jaǵdaılar departamenti bastyǵynyń orynbasary, azamattyq qorǵaý polkovnıgi Qanat Ábdilov pen Polısııa departamenti bastyǵynyń orynbasary, polısııa podpolkovnıgi Eldos Zákimov aıtyp berdi.
– Naqtysyn aıtsaq, órttiń jalpy aýdany 283 gektardy qurady. Onyń 15 gektary Rıdder qalasynyń ákimshilik aýmaǵyna tıesili. О́rt bes kóshedegi 59 turǵyn úıge qaýip tóndirdi. Mundaǵy 83 adamnyń 10-y – balalar. Adamdardy jaıǵastyrý, as-sý jetkizý jumystary uıymdastyryldy. Materıaldyq shyǵyndy anyqtaý úshin komıssııa quryldy, – dedi Qanat Ábdilov.
Al Eldos Zákimovtiń aıtýynsha, otty abaısyz paıdalanyp, iri zalal keltirý faktisi boıynsha Rıdder qalasynyń 35 jasar turǵyny kúdikti retinde qolǵa tústi. Tergeý amaldary bastaldy. Kinási tolyq dáleldengen jaǵdaıda, qylmyskerge 2000 AEK kóleminde aıyppul salynýy nemese 2 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylýy múmkin.
– Qylmystyq kodekstiń 204-babynyń 2-bóligine sáıkes sotqa deıingi tergeý áreketteri bastaldy. Kúdikti – buryn-sońdy sotty bolmaǵan Rıdder qalasynyń turǵyny. Polısııa departamenti qurǵan arnaıy jedel-tergeý tobynyń qyzmetkerleri beınejazbalardy zerttep, kýálardyń jaýaptaryn muqııat tekserip jatyr. Tıisti sot saraptamalary taǵaıyndaldy. Qylmystyq isti tergeý jumystary Ishki ister mınıstrliginiń baqylaýyna alyndy, – dedi Eldos Zákimov.
Quqyq qorǵaý organdary kúdiktini tergep jatar. Al japa shekken turǵyndarǵa kómek qolyn sozý úshin uıymshyldyq tanytqan halyq jer-jerlerde qor ashyp, eńsesi túsken elge demeý bolýda.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Rıdder qalasy