Mas kúıinde kólik júrgizgenderge zań jazany qataıtqanyna qaramastan, «ashy sý» iship alyp, temir tulpar tizgindeıtinder aıyl jııar emes. Buǵan Qostanaı oblysynyń tártip saqshylary ótkizgen «Mas júrgizýshi – qylmysker» atty ekikúndik aldyn alý sharasy dálel bola alady.
Osy eki kúnniń ishinde polısııa mas kúıinde kólik aıdaǵan 29 júrgizýshini ustaǵan. Olardyń bári zań aldynda jaýapkershilikke tartylyp, úsheýi kólik quralyn júrgizý quqyǵynan aıyryldy. Oblystyq Polısııa departamentiniń málimetinshe, jyl basynan beri alkogoldi ishimdik iship alyp kólik júrgizgen 286 adam ákimshilik aıyppul arqalaǵan. Al Qylmystyq kodekstiń 346-baby boıynsha 30 adam ruqsat qujatynsyz jáne mas kúıinde rýlge otyrǵany úshin qylmystyq jazaǵa tartylyp otyr.
Mysaly, 6 naýryzda Qostanaı qalasyndaǵy Abaı kóshesiniń boıynda tártip saqshylary kólik júrgizý quqyǵy joqtyǵyna qaramastan, ishimdikke sylqııa toıyp alyp, «Vaz 2107» markaly kóligin júrgizip kele jatqan azamatty toqtatqan. Keıin sot otyrysynda óz kinásin tolyq moıyndaǵan aıyptalýshy buryn-sońdy júrgizýshi kýáligin múlde almaǵanyn aıtty. Taraptardyń sózi men prokýrordyń qorytyndysyn tyńdap, isti zerdelep bolǵan soń sot tóraǵasy aıyptalýshyny Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 608-baby, 6-tarmaǵy boıynsha ákimshilik jaýapkershilikke tartý jáne 20 táýlikke qamaýǵa alý týraly úkim shyǵardy.
Qolymyzǵa tıgen sot qaýlylarynyń kóbi mazmuny jaǵynan bir-birine uqsas bolyp keledi. Máselen, naýryz aıynda Qostanaıdaǵy «Iýbıleınyı» shaǵyn aýdanynda tártip saqshylary toqtatqan «Lada 21705» markaly avtokóliginiń júrgizýshisi de kólik tizgininde mas kúıinde otyrǵan. Ákimshilik hattamada aıyptalýshynyń mas kúıinde kólik júrgizgeni baıandalyp, ony dáleldeıtin medısınalyq kýálandyrýdyń qorytyndysy tirkelgen. Sot otyrysynda kinásin moınyna alyp, kólikke qalaı otyrǵanyn, polısııa qaı jerde toqtatqanyna deıin tápishtep aıtyp bergen aıyptalýshyny sot kináli dep tanyp, 15 táýlikke qamaýǵa alý jáne jeti jyl merzimge júrgizýshi kýáliginen aıyrý týraly sheshim shyǵardy.
Jol saqshylarynyń aıtýynsha, byltyr oblys aýmaǵynda mas kúıinde kólik júrgizgen 1285 júrgizýshi ustalypty.
– Byltyr «ashy sý» urttap alyp kólik quralyn júrgizgeni úshin 1213 adam sot úkimimen júrgizýshi kýálikterinen aıyryldy. 1049 júrgizýshige qamaý túrindegi jaza qoldanyldy. Sonymen qatar kólik júrgizýge quqyq beretin kýáligi joq bola tura, mas kúıinde avtokólik aıdaǵan 72 adam 20-30 táýlikke jabyldy. Al aıyp turaǵyna 547 avtokólik qoıyldy. Byltyr oblys boıynsha 3101 jol-kólik oqıǵasy tirkelse, sonyń ishinde 22 júrgizýshiniń mas kúıinde kólik basqarǵany anyqtaldy. Olardyń kinásinen 2 adam kóz jumyp, 62 jolaýshy ártúrli dárejedegi dene jaraqattaryn aldy. Byltyr oblys joldarynda tirkelgen 244 jol apatynan 37 adam ómirmen qoshtasyp, 319 jolaýshy jaraqattandy. Jol apatynyń basty sebepteriniń biri – júrgizýshilerdiń kólik jyldamdyǵyn shamadan tys asyryp jiberýi, – dedi oblystyq PD ákimshilik polısııa basqarmasynyń bastyǵy Andreı Grıgorevskıı. Onyń aıtýynsha, sońǵy eki jyl ishinde tártip saqshylary oblys joldaryndaǵy qylmystyń aldyn alý sharalary men patrýldik baqylaýdy kúsheıtken. Máselen, taıaýda bastalǵan «Mas júrgizýshi – qylmysker» aksııasy bıyl jarty jyl boıy jalǵasatyn bolady.
Esterińizde bolsa, byltyr qańtar aıynan bastap Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske mas kúıde kólik aıdaǵan júrgizýshilerge qatysty qoldanylatyn jazany qataıtý týraly ózgeris engizildi. Qazirgi zań boıynsha ishimdik iship alyp kólik tizginine otyrǵan adam qaýipti qylmysker dep tanylyp, 7 jylǵa júrgizýshi kýáliginen aıyrylady. Sondaı-aq mundaı júrgizýshilerge kem degende 5 táýlikke qamaýǵa alý túrindegi ákimshilik jaza qarastyrylǵan.
Qostanaı oblysy