Jerge jaryq túse sala alpys shaqty qoıyn aldyna salǵan Sáken aýyldyń búıir tusyndaǵy tóbege qaraı betteıdi. Mal óristetetindeı jazıraly jaıylym joq munda. Glýbokoe kentiniń jan-jaǵy túgel egistik. Amaldap jazdaı jaıyp shyqsa, qystaı qorada turady. «Mal ósirseń qoı ósir, ónimi onyń kól-kósir» degen támsildi uran etken Sáken Pazylov ótken aıda «Eńbek» baǵdarlamasy arqyly 64 bas qoı satyp alǵan. Sonaý Besqaraǵaıdan jetkizgen tuıaqtylar tóldep, qora jaǵy azan-qazan.
Jumys joq dep jambastap jatqan zińgitteı jigitter qanshama? Qol-aıaǵy balǵadaı bola tura, kejegesi keıin tartyp turatyndardy kórip júrmiz. Kerisinshe, qoıyn qozdatyp, botasyn bozdatyp otyrǵandar da jeterlik. О́tken jyldary bıe saýyp, qymyz pisip júrgen kishi synyptyń oqýshysyn kórip tańǵalǵanymyz bar. Bári sondaı eti tiri bolsaıshy degemiz ishteı. Iá, qol-aıaǵyń saý bolsa, nápaqa tabýdyń joldary kóp. Memlekettiń jasap otyrǵan múmkindigi de zor. Tek paıdalana bil.
Sáken sharýashylyqpen aınalysýdy byltyrdan beri oılap, josparlap júrgen. О́ıtkeni naryqta maldyń quny bar. Kúıin keltirip baqsań utylmaısyń. Qara bazardaǵy ettiń ózi qymbattamasa, arzandap turǵany shamaly. Buǵan deıin alys-jaqyn qalalarǵa, shetelge júk tasýmen aınalysyp júrgen Sákenge tamyr-tanys sharýalar mal baǵýdyń anaǵurlym tıimdiligin aıtyp, túsindirgen. Olardyń aıtqany aqylǵa qonymdy bolǵan soń Sáken Sattaruly memlekettiń usynyp otyrǵan baǵdarlamalaryn zerttegen, zerdelegen. О́ziniń aınalysyp júrgen kásibimen salystyrǵan. Alaıda júk tasymaldaýmen otbasyn asyraý qıyndaý edi. Sebebi tapsyrys birde bar, birde joq. Eger mal baqsa, kiris eselener me edi. Bir sheshimge kelip, nesıe ala salaıyn dese, karantındik shekteý sharalary edáýir kedergi keltiripti. Ámbe, baǵdarlama arqyly nesıe rásimdeý de bir kúndik sharýa emes-ti. Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵynan jınaýǵa tıis qujattardan bólek kepilge qoıatyndaı qozǵalmaıtyn múlik bolýy shart.
Kásip kózin ábden zerttegen Sáken Pazylov kóktem shyǵyp, jer aıaǵy keńigen soń Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan «Eńbek» baǵdarlamasy boıynsha nesıe alýǵa shyndap kirisken. Qordyń usynyp otyrǵan nesıesi tıimdi, bar-joǵy alty-aq paıyz. Onyń ústine qaryz aqsha qolǵa tıe sala tólem júrgizbeıdi. Kásibin dóńgeletip alǵan soń belgili merzim ishinde paıyzyn jabady. Sodan keıin ǵana aı saıyn negizgi qaryzyn tóleıdi. Osy ýaqyttyń ishinde alǵan alpys qoı qozdap, eki ese kóbeıip te qoıady. Demek nesıe alǵan halyq paıyzdan da utylmaıdy. Kerisinshe, taptyrmas múmkindik bul.
– Sharýasyn shalqytyp otyrǵan tanysymmen sóılesip edim, «Eńbek» baǵdarlamasy arqyly nesıe alý tıimdi ekenin aıtty. О́zimniń aınalysyp júrgen jumysym jaz, kúz aılarynda ǵana tıimdi. Qystaı jumys bolmaı qalady. Sodan «Bastaý bıznes» jobasy arqyly kýrstan óttim, qajetti qujattarymdy jınastyrdym. Úıdi kepildikke qoıyp, nesıege qol jetkizdim. Maqsatym qoı ósirý edi. Sóıtip Besqaraǵaı aýdanynan 64 bas qoı alyp keldim, – deıdi shaǵyn kásibin bastaǵan Sáken Sattaruly.
«Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ Shyǵys Qazaqstan fılıalynyń dırektory Arman Raýylbekovtiń aıtýynsha, nesıe «Eńbek» baǵdarlamasynyń qatysýshylaryna beriledi. Eger iri qara, qoı, qus ósiremin degen el bolsa, atalǵan qordyń qoldaýy zor. Ara men balyq sharýashylyǵyn qolǵa alsańyz da nesıe beriledi. Aıta keterligi, az qamtylǵan nemese kóp balaly otbasylaryna beriletin nesıege 4 paıyzben ǵana usynylady. Álbette qolynda jumyspen qamtý ortalyǵynyń joldamasy men kepilge qoıatyndaı úı-jaıy bolýy kerek. Nesıeni alǵan soń úsh aı ishinde qarjyny maqsatty túrde jumsap jatqandyǵyńyzdy dáleldep, Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory fılıalyna esep berý qajet. Eger de qarjy maqsatyna qaraı jumsalmasa, aıyppul salynady.
Halyqtyń qaltasy úshin tıimdi nesıeni ásirese, Zaısan, Ulan, Tarbaǵataı syndy aýdandardyń turǵyndary alyp jatyr.
– Jer, qorajaı bolsa, memlekettik «Eńbek» baǵdarlamasynyń tıimdiligin kórip otyrmyz. Alǵanym – 4 mln teńge. Amandyq bolsa, paıyzyn tólderi-aq jaýyp ketedi. Tek eńbektený kerek. Ulym da qolǵabys etedi. Keshe ǵana Tomskige júk aparyp keldi. Nemerelerim ósip keledi. Bárin kıindirip, el qatarly jetkizýimiz kerek. Kásip ashýǵa mol múmkindik jasap otyrǵan memleketke rızamyn. Bar baǵdarlamany paıdalana bilsek bolǵany, – degen Sáken qoıyn qaıyryp kelýge jınalǵan.
Glýbokoe aýdanynda jaıylym tarlaý bolǵandyqtan, órgizip qoıyp jatýǵa bolmaıdy. Kóz almaı qadaǵalap júrý kerek. Qoıshyǵa qosý da tıimsiz. Baqtashyǵa aıyna bir bas úshin 1000 teńge tóleý kerek. Al Sáken aıyna alpys myńdap malshyǵa tólese, ózi úshin tıimsiz bolmaq. Bes aı baǵatyn bolsa, 300 myń teńge shyǵyn. Al aýyl turǵyny úshin bul óte qomaqty qarjy. Sáken túske deıin aýyl irgesine jaıady da, kóleńkege jýsaǵan ýaqytta úıine kelip, baqshasynda jemis-jıdegin sýarady. Kúnuzaq bir mınýtqa tynym tappaıtyn ol sharýashylyqqa birjola bet burmaq. Baǵyp otyrǵan qoı sany ósip, paıda ákele bastasa, iri qara asyraý da josparynda bar.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Glýbokoe aýdany