Kókirektegi úmit otyn alaýlatyp, qatarynan kem qaldyrmaı, alǵa súıreıtin, alǵa súıregende de alysqa jeteleıtin adamnyń júregindegi jiger-aý, sirá! Tirshiliktiń túıini ýysynan shyǵyp bara jatqanda jalaýly jasyl dúnıege degen ińkár mahabbatyn meltektetip, aldynan sara jol ashatyn alapat kúsh – senim.
Jalǵas Taıkenov – Atbasar qalasynyń týmasy. Balalyq shaǵynda bulardyń otbasy avtobýs parkine qarama-qarsy turdy. Neshe túrli kólik parkke biri kirip, biri shyǵyp, qumyrsqanyń ıleýindeı qaınap jatatyn. Nege ekenin kim bilsin, bala bitken osy jerge áýes. Úlkender áldeneden saqtandyryp, qýyp jatsa da, qaıta aınalyp osy jerdi tabady. Álde, sábı kóńil tirshilik tamyry tynymsyz soǵyp jatqan jerdi qalap tura ma eken? Kóńilderine qorqynysh kirmeıtin. Dáý avtobýstardyń gújildep júretinine, kósheniń shańyn aspanǵa kóterip, aǵylyp jatatyndaryna boılary ábden úırengen. Jazmysh degeniń eshqashan aıtyp kelmeıdi ǵoı. Qaýip-qater de tabanyńnyń astynda.
Tórt jasqa endi tolǵan shaǵy. Aýladaǵy oıyn jalyqtyrǵan soń eresek balalarǵa ilesip avtobýs parkiniń aldyna kelgen. Osy jerde jasyrynbaq oınady. Kezek-kezek. Áýeli bireýleri tyǵylady, ekinshi top olardy jaza baspaı taýyp alýǵa tyrysady. Jasyryn jer belgili bolyp qalǵan balalar qoldy-aıaqqa turmaı, jas qulyndaı oınaqtap, tynymsyz júgiredi. Jalǵas ta júgirip júrgen. Oıyn balasy emes pe, tónip kelgen qaýipti eleı qoımady. Qapelimde avtobýstyń astynda qalǵany. Apattyń nátıjesinde sol aıaǵyn joǵaltty.
Sábı sana qatal taǵdyrdyń aıaýsyz ekendigin osy joly uǵynǵan. Endi baıaǵydaı balalarmen jarysyp júgire almaıdy. Júgirgenińiz ne, shoqalaqtap jalǵyz aıaqpen qarǵa adym jer attaýdyń ózi muń. Ata-anasynyń qabaǵyn kirbiń shalǵan. Bul juqalap aıtqanymyz ǵoı, áıtpese perzentiniń ómir-baqı múgedek bolyp qalýy qasiret-qaıǵynyń úlkeni emes pe?!
Bes jasynda alǵash protez kıgen. Júrýge qolaısyz eken. Al quldyrańdaı júgirý túske de enbeıtin shyǵar. Alǵashynda jasandy aıaqpen júrip keterine kúmándanǵan. «Basqa túsken baspaqshyl» demekshi, bir súrinip, bir jyǵylyp júrip, buǵan da úırenýge týra keldi. Bala kezinde eshteńe emes edi, eseıe kele ıyǵyna túsken júktiń qanshalyqty aýyr ekendigin uqqan. Tal-shybyqtaı buralyp, ósip, jetile kele. Onyń ústine kórshi-qolańnyń kórgende músirkep turǵandyǵyn, et baýyrlary ezilip, aıap turǵandyǵyn baıqaıdy. Aıaǵandy unatpaıdy. Taǵdyrdyń jazýy osy. Endi qalǵany sol – qatal, adam balasyn aıaýdy bilmeıtin taǵdyrmen kúresý. Mańdaıǵa jazǵany osy eken dep saly sýǵa ketip, otyryp qalǵan joq. Qolaısyz bolsa da alǵa umtylýǵa tyrysty.
Bir jaqsysy, dostary muny jaqsy túsinetin. Olardyń eshqaısysy múgedektigin betine aıtpaq túgil, ym-ısharamen de bildirgen joq. Mine, naǵyz dos degen osyndaı bolar! Olardyń boıyndaǵy dos kóńilin jan-júregimen sezinetin. О́zi de sol dostarynyń senimin aqtaýǵa tyrysty. 15 jasynda vorkaýt álemine endi. Oqyrmanǵa túsinikti bolýy úshin sál ǵana taratyp aıta ketelik. Bul óz salmaǵy men denesin basqarýdyń tamasha tásili.
Álemge aty shyqqan sportshylardyń ómirin zerttedi. Olardyń talaby men tabandylyǵynan taǵylym aldy. Sóıtse, ózi tárizdi múmkindigi shekteýli sportshylardyń shyrqaý bıikke shyǵýyna sebep bolǵan uly kúsh – rýh eken. Endeshe, Jalǵas ta jaqsylardyń izine jalǵasyp, rýhy kúshti adam bolýǵa tıis.
– Motıvasııalyq beınebaıandardy kóp kórdim, – deıdi Jalǵas Taıkenov. – Kóshe sportshylarynyń is-qımyldarynan tálim aldym. Olardyń keremet qımyldary, tipti on eki múshesi saý adamdardyń jasar-jasamasy belgisiz áreketteri aıryqsha shabyt beretin.
Kóp ýaqyt ótpeı Jalǵas ta osyndaı qımyldardy jasaı bastady. Alǵashqyda jurt kózinen tasa jerde, kózge túspeı qımyldaýdy jón kóretin. Keıin «kórse, kóre bersin» dep oılady, uıat eshteńesi joq qoı.
Jalǵastyń osy bir erlikke para-par is-qımylynan qulaqtanǵan jurt óz kózderimen kórý úshin qaýmalaı qorshap turatyn. Sál ýaqyttan soń kóshe sportshylary birneshe komanda quryp, ózara jarysa bastady.
Is-qımyldardyń túr-túrin kún saıyn baıytyp otyratyn Jalǵas janyna jiger beretin jattyǵýlardyń qataryna júzýdi de qosty. Sýda júzgen qandaı tamasha?! Maıda tolqyndar keýdeńe soǵylyp, qaq aıyrylyp jol berý úshin qulashtaı júzip alǵa umtylýyń kerek. Qutty ómirdiń ózi tárizdi. Tolqyn degenińiz tótennen jolyqqan, jolyńdy kesetin kedergi. Al sen bolsań, qat-qabat kedergini qaqyrata jaryp alǵa júzip kelesiń. Boıyńda bula kúsh bar, taýsylyp bitpesteı qýat bar. Júze alatynyńa, qıyndyq ataýlyny jeńe alatynyńa senesiń. Súlikteı bolyp sýdan shyqqan soń qara jerdiń ústindegi tirshilik bastalady. Jańaǵy sý ishindegideı qaýyrt qımyl qajet. Sonda ǵana qataryńnan kem qalmaısyń.
Áleýmettik jeli arqyly parakanoe týraly egjeı-tegjeıli bilim aldy. Bul tirek-qımyl músheleri zaqymdanǵan adamdarǵa arnalǵan quddy sý ústinde qalt-qult etip tolqyǵan qaıyq tárizdes dúnıe. Sporttyń mundaı túrimen Qazaqstanda eshkim aınalyspaǵan eken. Jańalyqqa jany qumar Jalǵas qatty qyzyqty. El estip kórmegen, jańa sıpattaǵy, densaýlyqqa paıdasy ushan-teńiz, jigerińdi janyp, qaıratyńdy eseleıtin sport eken.
Sporttyń jańa túrimen aınalysyp, halyqaralyq deńgeıde el namysyn qorǵaǵysy keldi. Boıyndaǵy jastyq jigerdi, naǵyz azamattarǵa tán ór namysty osy arqyly dáleldemek. Umtylysyn memleket te qoldap, bıýdjet esebinen Reseıge jattyǵýǵa jiberdi.
Top sportshynyń ishinde Jalǵasty namysqoılyǵy, eńbekqorlyǵy erekshelendirip turatyn. Tal boıyndaǵy tamasha qasıetti tálimgerleri de baıqady. Erekshe nazar aýdara bastady. Túptiń túbinde top jaryp shyǵatyn júırikke qajetti qasıettiń bári bar. Eń bastysy, erekshe eńbekqor. Talpynýǵa týra keldi. Tabys tula boıyndaǵy talant pen eńbek ushtassa ǵana kelmek. Az ýaqyttyń ishinde Azııa chempıonatynda mereıi ústem boldy.
Jaqsylyq ataýly qaperge ilinbeı qalatyn kez emes. El birden qulaqtanǵan. Qazaqstandyqtardyń arasynda da parakanoe sport túrine qyzyǵýshylar birtindep kóbeıe bastady. Jeke ótinish aıtqandar da az emes. Shymkenttik Beıbarys Spataıǵa osy baǵytta biliktiligin arttyryp, damýyna qolushyn berdi.
Shyntýaıtyn aıtqanda, sporttyń bul túri aýa raıyna táýeldi. Kóktemnen kúzge deıin ǵana jattyǵýǵa bolady. Eń qolaıly oryndar – Shymkent mańyndaǵy sý qoımalary. Qysta sportshylar О́zbekstanǵa baryp jattyǵady.
Jattyǵý úshin Jalǵasqa zamanaýı protez alý qajet boldy. Janashyrlary álemge aty shyqqan kompanııalarmen baılanysyp, tapsyrys berdi. Bes mıllıon teńge qajet eken. Dos-joldastyń kóptigi osyndaıda kerek. О́zi qalap suramasa da, qulaqtanǵan adamdar áp-sátte jınap berdi.
Búginde Jalǵas Túrkistan oblysynda jattyǵyp júr. Tamyz aıynda Tokıoda ótetin Olımpıada oıyndaryna baryn salyp daıyndalý ústinde. Jigerli jas jigittiń jeńis tuǵyryna kóteriletinine jerlesteri kámil senimdi.