Aýyl ómiri áste qyzyq. Ásirese mádenıet salasy. Kez kelgen jıyn Mádenıet úıinde ótetindikten barlyq kúsh mádenıet salasynyń qyzmetkerlerine túsedi. Meıli, ol áleýmettik hám ekonomıkalyq baǵyttaǵy jınalys bolsyn, taǵy da oryndyq tasyp, halyqty jınap, án aıtyp, shapqylap júretin solar. Nege? Sebebi qoljetimdi. Turǵyndardy uıytyp áketetin de, ákimniń áýenine tóńkeriletin de, qarttardyń kózaıymy da sol salanyń jaýyngerleri. Olar únemi qarashanyń janynan tabylady. Sonysymen elge ystyq.
Naq bulaı jazýymyzǵa ne túrtki bolǵanyn sezip otyrǵan shyǵarsyzdar, aýyldyń mádenı ómiriniń bir mezeti. Biz ataq-dańqyn aldyǵa tartyp, keıbir qyzmetkerdiń jetistiginiń sheńberinde baǵalap, alǵys aıtyp jatamyz. Al sol salada 30-40 jyl eńbek etken, bylaısha aıtqanda otymen kirip, kúlimen shyqqan, eń ǵajaby sol úshin memleketten eshteńe dámetpegen jandar haqynda tis jarmaımyz. Qońyr tirliktiń yǵyna jyǵylyp, azǵantaı jalaqynyń medet tutqan, óziniń súıikti mamandyǵy úshin janqııar áreketke barǵan, ári halyqtyń iltıpatynan únemi shabyt alyp otyratyn olardyń eńbegi kól-kósir. Biz búgin óz aýylynyń mádenı ómirine mán bergen, talaı jyl bir jerde tapjylmaı qyzmet etken mártebeli mamandyq ıeleri haqynda sóz qaýzamaqpyz. Olar ónerdi qurmettep, mádenıetti órkendetý jolynda eshqashan sharshaǵan emes. Sharshamaıdy da.
Jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt kóleminde shaǵyn ǵana aýyldyń kitaphanasynda qyzmet atqarǵan Baqytkúl Oısheva búginde zeınetke shyqsa da áli balalarǵa kitap tasýdan qol úzgen emes. Aýyl jurty «Qamqor kitaphanashy» atap ketkeni sondyqtan. Kitaphanada joq bilim quraldaryn qaladan satyp ákelip, kishkentaı oqyrmandarǵa taratyp berip, bilimin shyńdaýǵa járdemdesip keledi. Alǵashynda Almaty oblysy, Balqash aýdanyna qarasty Aqjar aýylynda kitaphanashy bolsa, keıin Baqbaqty aýylyna qonys aýdaryp, Mádenıet úıiniń janynan qurylǵan shaǵyn kitaphanada jumys istegen. О́ziniń aıtýynsha, táýelsizdikke qol jetkizbeı turǵanda jáne egemen elimizdiń irgesi endi qalanǵan jyldardyń basynda talaı qıynshylyqtardy bastan ótkergen eken.
«Mádenıet salasynda 40 jyldan astam ýaqyt qyzmet atqardym. Táýelsizdiktiń aýyly alys kezeńde aýyl turǵyndaryna qazaq jazýshylarynyń kitaptaryn kóptep ákeldik. Sebebi jasy bar, jasamysy bar, oqyrman óte kóp bolatyn. Aýylda jatyp-aq keńes ıdeologııasy jasyryn qarsy qadamdar jasadyq. Onyń bári búginde ásheıin ańyz ǵana. Elimiz táýelsizdik alǵannan soń, mádenıet salasy azdap ilgerileı bastady. Burynǵydaı qazaq ádebıeti klassıkteriniń shyǵarmalaryn tyǵyp emes, ashyqtan ashyq taratamyz. Bir jyldary dańǵaradaı Mádenıet úıinde meńgerýshi ekeýimiz ǵana jumys istedik. Qysta sýyq, oranyp otyramyz. Keıin Elbasynyń bastamasymen Baqbaqty aýyldyq Mádenıet úıi kúrdeli jóndeýden ótip, mádenıet salasy qaıta jandandy», deıdi ardager kitaphanashy.
Keıipkerimiz qansha jyldan beri kitaphanashy bolsa da, bir ǵana jetistigi bar. Ol – «Kitaphana salasynyń úzdigi» medali. Kezinde oblys ákiminiń orynbasary taqqan syılyqty bárinen qymbat kóredi. Sebebi kishkentaı medal talaı jylǵy eńbektiń óteýindeı ystyq.
Al búginde Qaratal aýdandyq Mádenıet úıinde jastar men búldirshinderge estradalyq vokaldan sabaq berip, án óneriniń qyr-syryn úıretip júrgen Alma Dosovanyń mádenıet salasynda júgenine shırek ǵasyrdan asqan. Ol tárbıelegen shákirtter respýblıkamyzdyń mádenıet oshaqtarynda eńbek etip, úlken sahnalarda halyqtyń qoshemetine bólenip júr. Maıtalman maman bizge bergen suhbatynda qashanda ózi baptaǵan oqýshylarmen maqtanatynyn jetkizdi.
«Shákirtterim bıikke shyqsa, ózim bıikke shyqqandaı qýanamyn. Almaty oblysy halyq shyǵarmashylyq ortalyǵynyń oblystyq dástúrli «Jetisý juldyzdary» baıqaýynda balalarymnyń jetken jetistikteri mol. Halyqaralyq, respýblıkalyq baıqaýlarǵa qatysyp júrgen búldirshinderimiz de júldeli oryndarmen oralýda. Aqmola oblysynda ótken Qazaqstannyń halyq ártisi Roza Baǵlanova oryndaǵan ánderge arnalǵan halyqaralyq «Aq sunqarym» atty baıqaýda oqýshylarym top jardy. Allaǵa shúkir, tárbıelegen shákirtterim óner baıqaýlarynan júldesiz qaıtqan emes. Bul meniń mártebem. Osylarǵa qarap, mádenıet salasynda júrgenime, olarǵa az da bolsa bilim bergenime ishteı marqaıyp qalamyn», deıdi A.Dosova.
Iá, mádenıet pen óner – rýhanı ómirimizdiń máıegi. Elbasy Nursultan Nazarbaev bir sózinde: «Mádenıet – eń aldymen jádigerlik. Ony urpaqtan urpaqqa jetkizýshi – zııaly qaýym. Sebebi ár halyqtyń dúnıetanymy, rýhanı baılyǵy, tynys-tirshiligi, salt-dástúrleri dál osy mádenıet degen asyl uǵymmen astasyp jatyr. Qaı eldiń mádenıeti myqty damysa, ol eldiń eńsesi de bıik, rýhy da joǵary bolady. Sonymen qatar mádenıet – adamzat tulǵasy deńgeıine kóteretin negizgi qural. Mádenıettiń ózekti bóligi – óner. Shynynda da óner mádenıettiń altyn qazynasy, adamnyń ulylyǵyn bildiretin ǵajap kórinisterdiń biri. Mádenıet pen óner – qoǵam damýynyń negizgi qajetti salasy. Mádenıeti men óneri órkendegen qoǵam ár ýaqytta ilgerilep, damıdy», – degen bolatyn. Ras, ulttyq ónerimiz ben mádenı muramyzdy nasıhattaýda olardyń eńbegi ushan-teńiz. Osyndaı jankeshti jandardyń arqasynda aýyldyq jerlerde de rýhanııatymyz ilgerilip keledi.
Biz mysalǵa alǵan eki keıipkerden bólek, elimizdiń órkendep-ósýine úles qosyp, mádenıet bıigine shyǵarmashylyq turǵydan qyzmet etip, halyqty tamasha ónerlerimen qýantyp kele jatqandar qanshama. Olar ǵasyrlar boıy mura bolǵan asyl qazynany – urpaqqa jetkizý jolynda aýqymdy jumystar atqarýda. Sondyqtan rýhanı baılyq pen mádenı dástúrlerimizdi, ónerimizdi saqtap, órkendetý jolynda aıanbaı eńbek etip júrgen elimizdiń barlyq óńirindegi óner, mádenıet qyzmetkerleri qandaı maqtaýǵa da laıyq. Olardyń qoǵamymyzdaǵy rýhanııatty damytýǵa, ıgilik pen adamgershilikti, qaıyrymdylyq pen ózara túsinistikti óristetýge jol ashatyn úzdik mádenı dástúrlerdi saqtaýda orny erek. Sony umytpaıyq!