Tarıhqa til bitiretin babalar sońynda qalǵan asyl qazynalar. Salqar dala tósinde jatqan árbir zat: túp jýsan, túıir tasqa deıin tarıhtan syr shertedi. Týǵan jeriniń bederli belderi men qazynaly qyrlarynda shejiremizdiń sherli shanaǵynan kúı bolyp tógilgen, alqam-salqam qyzyqty dáýrenimizdi aıǵaqtap, dáleldeıtin dúnıeler jeterlik. Biz sonyń bárin «mura» dep dáripteımiz.
Búginde mura men mıras dúnıelerimizdiń, kózge basar qasterli jádigerlerimizdiń saqtalatyn altyn qoryndaı bolǵan mýzeıler jumysy jandanýda. Jyl saıyn qazba jumystarynan, ózge de zertteýlerden tabylyp jatqan jádigerler sol murajaılardyń qoryna toǵytylyp, kórermenge myńjyldyqtardan syr shertýde. Al memleket tarapynan da mýzeıler jumysynyń jandanýyna biraz kóńil bólinip jatqany kópshilikke málim.
«Qazaqstan boıynsha mýzeıdiń astanasy – Almaty oblysy», degen pikir elimizdiń túkpir-túkpirinde aıtylatyn eń ádil baǵa bolsa kerek. Olaı deıtin sebebimiz, 47 jyldyq tarıhy bar M.Tynyshbaev atyndaǵy oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń, tipti ózge de 20-ǵa jýyq mýzeıdiń qory eksponatqa baı.
Negizinen, M.Tynyshbaev atyndaǵy tarıhı-ólketaný mýzeıi 1974 jyldyń 1 naýryzynda qurylǵan. Táýelsizdigimizdi alǵannan keıin, ıaǵnı 1993 jyly mýzeıge belgili qoǵam jáne memleket qaıratkeri, qazaqtyń tuńǵysh ınjeneri Muhametjan Tynyshbaevtyń esimi berilgen. Mýzeı zaldary qala turǵyndary men qonaqtaryna ólkeniń baı ári sulý tabıǵaty men ótken jáne qazirgi tarıhy týraly syr shertedi. Negizgi qoryna osy jyldar aralyǵynda Jetisý ólkesiniń tabıǵı baılyqtary, florasy men faýnasy týraly, arheologııalyq qundylyqtar, qazaq halqynyń turmystyq zattary, qoldanbaly óner týyndylary, halyq aqyndary, batyrlary, memlekettik qaıratkerler, tarıhı oqıǵalar jaıly materıaldar jınaqtalyp keledi. Sonymen qatar, Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń ardagerleri, aýylsharýashylyqtyń damýyna kúsh salyp, ter tókken eńbekkerler jáne basqa ardaqty jerlesterimizdiń, dara tulǵalardyń jeke zattary, qujattary taptyrmas mýzeılik qundylyq bolyp esepteledi. Oblysymyzdyń búgingi jaǵdaıy, ekonomıkasy, mádenıeti, bilim berý, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jetistikterge baılanysty zattar da jınalyp, kelýshiler nazaryna usynylyp keledi.
Mýzeıdi el úshin erekshe, ózindik baǵasy bar tarıhı orda desek, búginde aımaq boıynsha Súıinbaı Aronulynyń ádebı-memorıaldy mýzeıi, N.Aldabergenov atyndaǵy memorıaldy murajaıy, Jambyl Jabaev ádebı-memorıaldy mýzeıi, Qarasazdaǵy M.Maqataev ádebı murajaıy, Sarqan aýdanyna qarasty Cherkassk qorǵanysy tarıhı-memorıaldy murajaıy, Taldyqorǵan qalasyndaǵy I.Jansúgirov atyndaǵy ádebı murajaı syndy aımaqtaǵy mýzeılerdiń jumysy jandanyp, qory tarıhı eksponattarmen tolyǵý ústinde. Osy rette oblys basshylyǵy tarapynan da atalǵan rýhanı ordaǵa kóp kóńil bólinip, sońǵy onjyldyqta birqatar murajaıdyń kúrdeli jóndeýden ótkeni barshaǵa málim. О́z kezeginde qundy jádigerler, tarıhymyzdyń bólshekteri altyn qorymyzǵa kirip jatsa, ol elimizdiń gúldenýine, ǵalymdarymyz ben aqyn-jazýshylarymyzdyń shyǵarmashylyǵyna ózindik septigin tıgizgeni dep túsingen jón.
Qashanda halyqty tarıhynan syr shertip, baı muramyzdyń kenishinen kórinis berip turatyn mýzeıler jyl saıyn kelýshilerdi qýanyshqa bóleıtin ıgi sharalarǵa uıytqy bolyp keledi. Aqyn-jazýshy, tarıhshy, jalpy aıtqanda, tuǵyrly tulǵalardyń mereıtoılaryna baılanysty memlekettik merekelerge, ataýly jyldarǵa oraı aımaqtaǵy ár mýzeı rýhanı sharalardyń jalaýyn kóterip júr. Bul degenimiz, el rýhyn kóterip, tarıhtan taǵylym taratatyn ıgi bastamalar desek, ár jyldary ótken «Jetisýdyń Altyn Adam kerýeni», «Retro-kórme», ashyq aspan astyndaǵy kórmeler, «Mýzeı túni» syndy sharalar kópshilikke qýanysh syılap kelgen biregeı bastamalar.
Jalpy alǵanda, ǵylymı, tarıhı shyǵarmashylyqtyń ordasy bolǵan, ótken men búgindi jalǵap turǵan rýhanı ordamyz – mýzeı tarıhtyń jady, dáýirdiń dilmar shejireshisi. Endeshe, barsha mýzeı qyzmetkerin ataýly merekelerimen quttyqtap, tarıh pen búgindi tutastyrǵan kıeli ordasy qazynaǵa, mıras dúnıelerge baıı bersin demekpiz.