Bılet – qymbat, vagondar – eski

Alakólge jetýdiń ózi muń

Máselen, Alakól demalys ornyn mysalǵa alaıyq. Otandyq týrızmniń altyn alqasy – Ala­kólge qatynaý qıyndap ketti. Ekin­shi jyl qatarynan osyndaı jaǵ­daı oryn alyp otyr. Byl­tyr pandemııaǵa baılanysty týrıs­terdiń júris-turysy shektelgen edi. Al bıyl ushaqpen ári kólik­pen qatynaý qııamet-qaıymǵa aınaldy.

О́ıtkeni ushaq jolaýshylaryn qushaq jaıa qar­sy alatyn Úrjar aýdanynyń áýe­jaıy bıyl ýaqytsha jabyldy. Qazir munda kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilip jatyr. Áýejaıdyń ushý-qoný jolaǵy zaman­ǵa saı qaıta jańǵyrtylmaq. Qazirgi jolaq zamanaýı áýe kemelerin qabyldaýǵa qaý­­qarsyz. Áýejaı tek keler jyly ǵana týrıs­ter­ge óz qyzmetin usyna alady.

Budan bólek, Alakól demalys orny­na alyp baratyn avtokólik joldaryna da kúrdeli jóndeý jumystary júr­gizi­lýde. О́kinishke qaraı, osynyń bári týrıs­ter­diń Alakólge qatynaýyn qıyn­datyp otyr. Sondyqtan demalýshylar da, týrıstik kompanııa­lar da bıyl temir jol qaty­nasyna táýeldi. Al «Qazaqstan temir joly» ulttyq kom­panııasy bul min­detti qan­­shalyqty minsiz atqara alady? Qazir otan­­dyq týrıs­terdi osy suraq jıi tolǵan­dyrady.  

«Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy» AQ basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary Qanat Álmaǵambetovtiń aıtýynsha, eldiń aýmaǵyndaǵy 141 marshrýttyń bári qazir tolyq jumys istep tur. Tek Shyǵys Qazaqstan oblysy baǵytynda ǵana problema bar kórinedi.

– О́tken jyldyń qara­shasynan bastap pandemııaǵa qatysty shekteý sharalarynan keıin Shyǵys Qazaqstan baǵytyndaǵy po­ıyzdar sanyn qysqarttyq. Sodan beri bul másele áli rettelgen joq. Al jolaýshylar poıyzdardyń sanyn arttyrýdy talap etip otyr. Biz kópshiliktiń tile­gin oryndaı alamyz. Alaıda ol úshin óńir­degi bas sanıtarlyq dárigerdiń sheshimi kerek, – dedi Qanat Álmaǵambetov.

Basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary dál qazirgi ýaqytta Alakólge qatynaý ózekti másele bolyp otyrǵanyn moıyndady. Aıtýynsha, ádette bul baǵytqa 7-8 poıyz qatynaıdy eken. Qazir 10 poıyz jolaý­shylardy tasymaldaýǵa daıyn. Onyń ekeýi jeke kompanııaǵa tıesili. Bul rette 15 maýsymnan bastap «Jolaýshylar tasy­malynyń» kommersııalyq poıyzy jolǵa shyqty. Al 18 maýsymnan bastap «Vagon Service Almaty» kompanııasy eki poıy­zyn qatarǵa qosady.

Arany ashylǵan alypsatarlar

О́kinishke qaraı, kommersııalyq poıyz­dardyń shyǵýymen Alakól baǵytyndaǵy poıyzdyń bıleti de qymbattaǵan. Qazaq­standyq týrızm ındýstrııasy qaýym­das­tyǵynyń tóraıymy Mýnıram Ahme­tovanyń aıtýynsha, kesheli beri júıede jańa bıletter paıda bolypty. Alaıda olar­dyń quny ádettegi baǵadan 3-4 ese qymbat. «Jolaýshylar tasymaly» AQ bas dırektorynyń marketıng jáne satý jónindegi orynbasary Vıktor Bosh­man­nyń túsindirýinshe, bul bıletter kom­mersııalyq poıyzdarǵa tıesili.

– Kommersııalyq poıyzdardyń baǵa­sy naryqtyń suranysyna baıla­nys­ty qalyptasady. Sondaı-aq tasymaldaý­shynyń shyǵyndary da eskeriledi. Onyń ústine mundaı poıyzdarǵa Úkimet tarapynan sýbsıdııa qarastyrylmaǵan. Sondyqtan baǵa belgileý kezinde kompa­nııa­nyń shyǵyndaryn jabý eń aldymen qaperge alynady. Sonymen qatar bul poıyz­dardaǵy jaǵdaı anaǵurlym jaqsy. Jeldetkishter jumys isteıdi. Sol sebepti baǵasy sýbsıdııalanatyn poıyzdarmen salystyrǵanda áldeqaıda joǵary, – dedi Vıktor Boshmann.

Belgili bolǵandaı, 16 maýsymdaǵy jaǵ­daı boıynsha Alakól baǵytyna «Jolaý­shylar tasymaly» AQ jáne jeke tasymaldaýshy kompanııalar tarapynan 123 354 po­ıyz bıleti satylymǵa túsipti. Bul aldaǵy 45 kúndi, ıaǵnı 16 maýsymnan 31 shil­dege deıingi aralyqty qamtıdy. Búginde onyń 76 800-i satylyp ketken. Qal­ǵany – 46 550 bılet.

– Maýsym aıynyń basynda kúnine ortasha eseppen Alakól baǵytyna 3 700 bılet­ten satyldy. Máselen, Almaty – Alakól baǵyty boıynsha aldaǵy 45 kúnge poıyzdardyń barlyǵyna 55 686 bılet bar. Onyń 44 myńy satyldy. 11 600 bılet satylǵan joq. Nur-Sultan – Alakól baǵytyna aldaǵy 45 kúnge 33 700 bılet qarastyrylǵan. Onyń 20 150-i satyldy, qalǵany – 13 550 bılet, – dep naqtylady «Jolaýshylar tasymaly» AQ bas dırektorynyń marketıng jáne satý jónindegi orynbasary.

Q.Álmaǵambetovtiń aıtýynsha, bıletke qatysty qalyptasqan jaǵdaıdy keıbir taraptar óz múddesine paıdalanyp qalýǵa tyrysýda. 

– Dúrbeleńdi qoldan jasap otyrǵandar barshylyq. Bul jerde jolaýshylarǵa ýaqytynda durys aqparat usyna alma­ǵan bizdiń de kinámiz bar. Halyqtyń surany­syn bir sátte qanaǵattandyra almaımyz. Degenmen, qabyldanǵan sharalar óz nátı­jesin beredi degen senimdemiz, – dedi ol.

Eske sala keteıik, 2019 jyly Qazaq­standa bılet satylymynyń jetildirilgen júıesi qabyldandy. Ol arqyly bıletti rásim­­deý men qaıtarýǵa deıingi barlyq pro­­sesti baqylaýǵa múmkindik bar. Onyń bári osy júıe arqyly satylady. Bı­letti 45 kún buryn alýǵa bolady. Al qala mańyn­daǵy baǵyttar úshin satylym 10 kún buryn bastalady. Vıktor Boshmannyń aıtýynsha, bılet satylymy kún saıyn tańǵy saǵat 7-de ashylady. Halyq bılettiń satylymǵa qashan túsetininen beıhabar. Qazir osy olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin tıisti jumystar júrgizilip jatqan kórinedi.

– Bılet kassasynda kútý paraǵy degen bar. Jolaýshylar osy qyzmetti de paı­dalana alady. Kútý paraǵyna tizimge turǵandarǵa kompanııa bılet taýyp berýge tyrysady. Máselen, maýsym aıynyń alǵashqy on kúninde buǵan 6 581 ótinim kelip túsken. Sonyń 3 510-y qanaǵattandyryldy. Iаǵnı kútý paraǵyna tur­ǵan adamdardyń 50 paıyzyna bılet taýyp berildi, – dedi V.Boshmann.

Ol alypsatarlarmen kúres qarqyn alǵanyn málimdedi. Búginde «Qazaqstan temir joly» kompanııasynyń saıty arqyly bir qoldanýshy 10 bılet qana ala alady. Odan asyp ketse, qoldanýshynyń paraq­shasy avtomatty túrde buǵattalady. Bul shara 2019 jyly engizilgen. Budan bólek, 2020 jyldyń qańtarynan bastap alypsatarlyqpen aınalysqandarǵa taǵaıyn­dalatyn aıyppul somasy 500 aı­lyq eseptik kórsetkishke deıin ulǵaı­tylǵan.

Ashyq jolaýshylarǵa kedergi me?

Bılet máselesinen bólek, demalýshylar­dyń jolyn bógeıtin taǵy bir kedergi bar. Ol temir jol vokzaldary men iri stansalarda Ashyq júıesiniń engizilýi.

– Respýblıka bas sanıtarlyq dári­geri­niń sheshimimen osy aıdan bastap temir jol vokzaldarynda Ashyq júıesi qol­danylady. «Nurly jol» temir jol vok­zaly kesheni búginnen, ıaǵnı 17 maýsym­nan bastap atalǵan júıemen jumys is­teıdi. Jalpy Ashyq buǵan deıin bir apta synaqtan ótti. 21 maýsymnan bastap Almaty-1, Almaty-2, Qaraǵandy jáne О́skemen vokzaldary júıege qosy­lady. 1 shildeden bastap ózge oblys ortalyq­taryndaǵy vokzaldar men Shý, Beıneý sekildi iri stansalar Ashyq júıesimen ju­mys isteýge tıis, – dedi Q.Álmaǵambetov.

Bul júıe belgili bir deńgeıde jolaý­shylarǵa da, vokzal qyz­metkerlerine de qolaısyzdyq týdyrady. Muny «Qazaqstan temir joly» ulttyq kom­panııasy» AQ bas­qarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary da moıyndady.

– Ashyq júıesi áýejaılarda jumys istep tur. Sondyqtan ony qalaı qoldaný kerek­tigin kópshilik biledi dep oılaımyz. О́z kezeginde bizdiń tarapymyzdan tolyq­qandy túsindirý jumystary júrgiziledi. Jolaý­shylar barynsha túsinistik tanytady dep oılaımyn. Bul birinshi kezekte jolaý­shylardyń qaýipsizdigi úshin jasal­ǵan qadam ekenin umytpaıyq, – deıdi Q.Álmaǵambetov.

Osy jerde taǵy bir másele týyndaıdy: Ashyq júıesinde «sary» nemese «qyzyl» tús kórsetilgen jolaýshylar bıletti qalaı qaıtarady? О́ıtkeni qaýipti indetti juq­tyrǵan jolaýshylar vokzalǵa kire almaıdy. Tıisin­she, kassaǵa ótip, bıletti tapsyrý da múmkin emes.

– Ashyq qosymshasynan óte almaǵan jolaý­shylarǵa arnap, WhatsApp áleýmet­tik jelisinen arnaıy top quryldy. Onyń nómiri – 8-707-207-36-64. Osyndaı jaǵdaıǵa tap bolǵandar atalǵan nómirge kelesideı úsh qujatty jiberý kerek: birinshi – bılettiń sýreti nemese skrınshoty. Ekinshi – Ashyq qosymshasyndaǵy nátıjeniń sýreti nemese skrınshoty. Úshin­shi  – jeke kýálik nemese pasporttyń sýreti. Osylaısha, jolaýshy arnaıy tizim­­ge alynady. Alty aıdyń ishinde ol «Jolaý­shylar tasymaly» kompanııasynyń kez kelgen kassasyna baryp, bılet aqsha­syn keri qaıtaryp ala alady. Bılettiń aqshasy jolaýshylardy tasymal­daýdyń qoldanystaǵy erejesine sáıkes qaıta­rylatynyn atap ótken jón, – deıdi V.Boshmann.

Qyzmet kórsetý sapasy syn kótermeıdi

Naryqtaǵy oıynshylar temir jol qatynasyna qatysty túrli prob­lemalar bar ekenin alǵa tartýda. Máselen, Mýnıram Ahmetova vagondardyń ábden eskir­genin aıtty.

– Qazir Alakóldemin. Demalys ornyna Almaty arqyly bardyq. Poıyz vagon­darynyń ishi adam tózgisiz. Kondısıoner joq. Vagondar áldeqashan eskirgen. Olardy qal­pyna keltirý de múmkin emes. Terezeler jabylmaıdy. Jabyl­sa, ashý mashaqat. Únemi jel úrlep turady. Perronnan minip-túsý de qıyndyq týdyrady. Halyq vagondardyń janǵa jaıly bolǵanyn qalaıdy. Týrıster platskartpen qysylyp barǵysy kelmeıdi. Sondyqtan kýpe vagondardy kóbeıtý kerek. Alakóldegi demalys maýsymy úsh aıǵa ǵana sozylady. Osyǵan durys jaǵdaı jasaýǵa bolady. Servısti jaqsartý kerek, – dedi Qazaqstandyq týrızm ındýstrııasy qaýymdastyǵynyń tóraıymy.

Q.Álmaǵambetov atalǵan kemshilik­terdi moıyndady. Aıtýynsha, parktiń jartysyna jýyǵy eskirgen. «Jolaýshylar tasymaly» kompanııasynda Keńes úkimetinen mura bop qalǵan 1 551 vagon bar eken. Búginde munyń 93 paıyzy jolaýshylardy tasymaldaýǵa ázir. Budan bólek, 670 talgo vagony bar. 174 vagon rezervte tur. 2019 jyldan bastap 209 jańa vagon satyp alynǵan. Jaqyn arada 32 kýpe vagony satyp alynbaq. Jańa vagondardyń alǵashqy legi tamyzda jetkizilýi tıis. Sondaı-aq jyl sońyna deıin taǵy 62 vagon qatarǵa qosylady dep kútilýde.

«Sky Way» týrıstik kompanııasynyń bas­shysy Ásem Qozbaǵarova Alakól baǵy­tyndaǵy poıyzdardyń barlyǵyn sýbsıdııalaý kerek dep sanaıdy. Sonda demalýshylar da barynsha kóp qamtylady. Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi Kólik komıteti tóraǵasynyń orynbasary Jánibek Taıjanovtyń aıtýynsha, Nur-Sultannan Alakólge qatynaıtyn úsh marshrýt sýbsıdııalanady. Budan bólek, Almaty-Alakól baǵytyndaǵy tórt mar­shrýttyń úsheýine sýbsıdııa beri­ledi. О́skemen arqyly qatynaıtyn eki marshýrt­qa da sýbsıdııa qarastyrylǵan.

«Tumar-Trans» kompanııasynyń dırektory Raýshan Shámil «Qazaqstan temir joly» kompanııasynyń saıty arqyly bılet rásimdeý uzaq ýaqytty alatynyn alǵa tartty.

– Buryn ondaı emes edi. Máselen, balamen baratynyńdy kórsetseń, onyń azamattyǵyn, jynysyn, elektrondy poshtasyn belgileý kerek. Ata-anasymen birge bara jatqan bala úshin munyń bári artyq aqparat dep oılaımyn. Kóp ýaqytty alady, – deıdi R.Shámil.

«Express Tour Company» kompanııasynyń basshysy Raýshan Sartaeva týrıstik operatorlarǵa bılet satý tetigin qaıta qarastyrýdy usyndy. О́ıtkeni 10 bıletten artyq almaý týraly shekteý bıznestiń qyzmetine kedergi keltiredi eken.

Munyń bári bıyl ǵana belgili bolǵan jaıt emes. Jylda qaıtalanatyn jaǵdaı. Osydan nátıje shyǵara almaı kele jatqanymyz ókinishti.