Maýsym aıynyń sońynda AQSh-tyń Las-Vegas qalasynda ótken kásipqoı boks keshinde Jánibek Álimhanulynyń amerıkalyq Rob Branttan basym túskeni belgili. Álemniń eks-chempıonyn sabap tastaǵannan keıin «Qazaqtyń qaısar uly endi kimmen judyryqtasady eken?» degen saýaldyń týyndaýy zańdy. Osy oraıda Jánibektiń aldaǵy ýaqyttaǵy qarsylasy retinde meksıkalyq Haıme Mýngııanyń esimi atalýda. О́zgelerdi aıtpaǵanda, tipten AQSh-tyń atyshýly promoýteri Bob Arýmnyń ózi aıtýly qos myqtynyń bir-birimen kúsh synasqanyn attaı qalap otyrǵan kórinedi.
Haıme Mýngııanyń myqtylyǵy esh daý týǵyzbaıdy. Bıyl kúzde 25 jasqa tolǵaly otyrǵan Meksıkanyń batysyndaǵy Jańa Kalıfornııa shtatyna qarasty Tıhýana qalasynyń týmasy áýelde áýesqoı rıngte aıtarlyqtaı tabystarǵa qol jetkizdi. Atap aıtsaq, jastar men eresekter arasynda el chempıony atanyp, túrli halyqaralyq týrnırde top jardy. Desek te onyń ańsary kásipqoı rıngke aýdy. 2013 jyldyń jazynda ótken tusaýkeser kezdesýinde 16 jasar óren óziniń otandasy Manýel Morany ońdyrmaı sabap tastady. Báseke ekinshi raýndta toqtatyldy. Sodan bergi segiz jyl aralyǵynda Haıme 37 jekpe-jek ótkizip, barlyǵynda jeńiske jetti. 30 báseke merziminen buryn aıaqtaldy. Bir aıta keterligi, alǵashqy 26 kezdesýin ol tek óziniń jerlesterine qarsy ótkizgen eken. Tek sodan keıin baryp qana ózge memleketterdiń órenderimen qolǵap túıistire bastady.
2018 jyldyń 12 mamyrynda AQSh-tyń Nıý-Iork qalasynda uıymdastyrylǵan boks keshinde Mýngııa birinshi orta salmaqtyń teńdessizi Sadam Álımen kúsh synasty. Sol kúnge deıin 27 kezdesýdiń tek bireýinde ǵana jeńilgen amerıkalyq boksshy osy báseke barysynda tym dármensiz kúı keshti. Birinshi jáne tórtinshi raýndtar aralyǵynda Haıme ony tórt ret nokdaýnǵa jiberip, aqyry esinen tandyryp tyndy. Osylaısha, Haıme 21 jastan asqan shaǵynda WBO nusqasy boıynsha álem chempıony atandy.
Haıme Mýngııa chempıondyq tájin bes márte sátti qorǵady. Osy oraıda, ol ulybrıtanııalyq Lıam Smıt (26-1-1), kanadalyq Brendon Kýk (20-1), japonııalyq Takesı Inoýe (13-0-1), ırlandııalyq Dennıs Hogan (28-1-1) jáne ganalyq Patrık Allotı (40-3) syndy tanymal bylǵary qolǵap sheberlerin jaqsylap turyp sabady. Byltyr orta salmaqqa aýysqan meksıkalyq saıypqyran áýeli Irlandııanyń ókili Garı O’Sallıvandy (30-3) san soqtyrdy. Bul básekeniń «máselesi» 11-raýndta sheshildi. 30 qazanda bagamalyq Týreano Djonsondy (21-2-1) jeńdi. Al 19 maýsymda polshalyq Kamıl Sheremetanyń (21-1) silikpesin shyǵardy. Sońǵy ret kezdesken boksshylardyń ekeýi de báseke bel ortaǵa jetken tusta jekpe-jekti jalǵastyrýdan bas tartty.
Iá, bir kezderi Mýngııanyń qazaqstandyq boksshylarmen kezdesýi múmkin degen áńgimelerdiń de órbigeni ras. Alǵashynda Qanat Islamnyń, keıinnen Gennadıı Golovkınniń esimderi ataldy. Tipten qos tarap arasynda kelissózder júrgizilip jatqany jaıynda da aıtyldy. Rasynda da, bul jekpe-jekterdi jankúıerler taǵatsyzdana kútken edi. О́ıtkeni esimderi atalǵan boksshylar shetinen myqty. Ondaı kezdesýlerdiń asa qyzyqty ári tartysty ótetinine eshkimniń kúmáni joq. Biraq bul básekelerdi kórý baqyty bizge buıyrmady. Joǵarydaǵy josparlar júzege aspady. Barlyq áńgime sóz júzinde qaldy.
Mine, endi Meksıkanyń maqtan tutar boksshysy qazaqtyń jaýjúrek jigitimen kúsh synasýy bek múmkin. Bul áńgimeniń shetin shyǵaryp otyrǵan Bob Arýmnyń ózi. Áıgili Top Rank Promotions kompanııasynyń negizin qalaýshy BAQ ókilderine bergen suhbattarynyń birinde Mýngııa men Álimhanuly arasynda jekpe-jek ótkizýge aıryqsha yqylas bildirip otyrǵanyn sóz arasynda aıtyp qaldy. Eger Arýmnyń oıy júzege asssa, san mıllıon kórermen asa qyzyqty jekpe-jektiń kýási bolatynyna kúmánimiz joq. Sebebi Haıme Mýngııanyń júrip ótken joly jaıynda biz joǵaryda egjeı-tegjeıli baıandadyq. Jánibek Álimhanulynyń da bedeli kún ótken saıyn artyp keledi. Búgingi tańda ol WBO nusqasy boıynsha álemdik reıtıngte ekinshi oryndy ıelenýde. WBC pen IBF-tyń TOP-10 boksshysynyń qataryna enip otyr. Ring jýrnalynyń tiziminde jetinshi satyǵa jaıǵasty. Bul – óte jaqsy kórsetkish. Al eń bastysy, osy jekpe-jek ótip, Jánibek jeńiske jetken jaǵdaıda qandasymyzdyń álemdik táj úshin talasýyna tamasha múmkindik týady.
Qazirgi kezde WBO nusqasy boıynsha orta salmaqtyń tizgini 33 jastaǵy AQSh boksshysy Demetrıýs Andradeniń qolynda. 2007 jyly Chıkagoda álem chempıony atanǵan ol 2008 jyly Rıo Olımpıadasynda óner kórsetti. Alaıda ǵalamdyq dodada Demetrıýstyń joly bolmady. Sodan ol kásipqoılar arasynda kúsh synasýdy qup kórdi. Sol kezden beri 30 kezdesý ótkizgen amerıkalyq apaıtós barlyǵynda jeńiske jetip, 18 qarsylasyn esinen tandyrdy. Ár jyldary túrli salmaq dárejesi men túrli nusqalardyń altyn belbeýin ıelendi. Biraq odan qazaqtyń uly qaımyǵyp otyrǵan joq. Kerisinshe, san márte jekpe-jekke shaqyryp, «men seni uryp jyǵamyn» dep qoqan-loqqy da kórsetti. Ázirge chempıon únsiz. Qalaı bolǵanda da, Jánibektiń Andrademen aıqasatyn kúni jaqyndap keledi. Túbi bir bul kezdesýdiń kýási bolatynymyz anyq.