Elimiz boıynsha qurylysy qarqyndy júrgizilip jatqan qala Nur-Sultan bolǵandyqtan, aldanǵan úleskerlerdiń kóbi de osynda eken. Sondyqtan qala ákimdigi boı kóterip jatqan turǵyn úılerdi tekserip, ruqsaty joq qurylys nysandarynyń tizimin jasady. Sonyń ishinde qaı nysanǵa aqsha salýǵa bolatynyn da tizbektep shyǵardy.
Elordadaǵy basty másele baspana ekeni túsinikti. Munda qurylysy aıaqtalyp, qujaty daıyn bolǵan jańa úıge aqsha salǵannan góri, qańqasy endi kóterilgen nysanǵa aqsha salǵan áldeqaıda arzan. Mysaly, irgetasy jańadan qalanǵan turǵyn úıden bir bólmeli úı alǵyńyz kelse, onyń baǵasy 10-12 mln teńge aralyǵyn quraýy múmkin. Al bul úıdiń qurylysy aıaqtalyp, paıdalanýǵa berilgen kezde onyń quny birden 14-16 mln-ǵa sharyqtaıdy. Sondyqtan da halyq jańadan salynyp jatqan turǵyn úıge aqsha salǵandy durys kóredi. Biraq úıge «erte» qarjy quıýdyń qıyndyǵy sol, ártúrli jaǵdaıǵa baılanysty qurylys ýaqtyly aıaqtalmaı nemese orta joldan toqtap qalýy múmkin. Sosyn júresiz jyldar boıy úıińizdi saryla kútip.
Kezinde qurylys jappaı júrgizilgen sátte jurt aldy-artyna qaramaı, elordadaǵy nysandarǵa qarjy quıdy. Keıin kóptegen qurylys nysany toqtap qalyp, ne aqshasy, ne úıi joq qalǵan úleskerlerge memleket qol ushyn berdi. Bul jaǵdaı memleketke de jaqsy sabaq bolyp, zańǵa ózgertýler engizdi. Endi tek arnaıy ruqsaty bar, úıdiń qańqasyn kótergen qurylys salýshylar ǵana úleskerlerdiń aqshasyn tarta alady. Zań tilimen aıtsaq, «Turǵyn úı qurylysyna úlestik qatysý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda úleskerlerdiń qarajatyn tıisti ruqsatsyz tartýǵa tyıym salynady, bul rette Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 320-baby, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 214-baby boıynsha kásipkerlik qyzmettiń tyıym salynǵan túrlerimen aınalysqany úshin jaýapkershilik kózdelgen».
Biraq zańdy qonyshynan basyp, esh ruqsaty bolmasa da halyqtyń aqshasyn qurylysqa paıdalanyp otyrǵan kompanııalar da bar. Jaqynda elorda ákimdigi solardyń tizimin shyǵaryp, elge qyraǵy bolýdy eskertti. Qalalyq ishki saıasat basqarmasynyń jýrnalısterge taratqan málimeti boıynsha bas qaladaǵy ruqsatsyz qurylys salýshylardyń uzyn-yrǵasy 50-ge jýyqtaıdy. Onyń bárin jiktep jazý múmkin de emes. Biraq sonyń ishinde halyq arasynda tanymal birqatar turǵyn úı kesheni men ony salyp jatqan kompanııalardy atap óteıik: «EKSPO-2017» kórmesi aýmaǵyndaǵy «Expo new life» kóp fýnksıonaldy kesheni, 2-kezek (salýshy – «Shang Hı Grýpp» JShS), Esil aýdany, Sh.Aıtmatov kóshesi, E10 kóshesiniń soltústigindegi «Aısafı» TK («KazKýatServıs 2050» JShS), E 344 kóshesi №5 ýchaskedegi «Gold Land» TK («Transcapital» JShS), Almaty aýdany A kóshesindegi «Sancy» TK (Qurylys Salýshy Salımov S.S.), «Leıa station city», «Leıa Sever», «Leıa za rekoı» («Leıa» JShS qurylys kompanııalary toby) jáne «Emır», «Qazanat river», «Kaspıı-1,2 kezek», «Buhar Jyraý De Luxe», «Otan-2», «Dáýletkereı», t.b turǵyn úı keshenderin salyp jatqandar ruqsaty joq kompanııalar qatarynan. «Qoldanystaǵy zańnamany attap ótip jasalǵan barlyq mámile, onyń ishinde aldyn ala brondaý sharty, rezervteý sharty, ınvestısııalaý sharty, talap etý quqyǵyn basqaǵa berý sharty – bul kóppáterli turǵyn úı keshenderine jaramsyz bolyp sanalady. Nur-Sultan qalasynyń ákimdigi turǵyndardyń óz aqshasyna saq bolýyn jáne ruqsat qujattary bolmaǵan jaǵdaıda turǵyn úı satyp alýdan bas tartý kerektigin eskertedi. Eger qurylys nysandaryna qatysty máseleler týyndasa, myna baılanys telefondaryna habarlasýǵa bolady: 8 (7172) 55-04-28, 55-04-30, 8-701-300-50-39» delingen ákimdiktiń resmı saıtyndaǵy málimette.
Jyl basynan beri Nur-Sultan qalasynda tek bes qurylys kompanııasyna úleskerlerdiń aqshasyn tartýǵa ruqsat berilgen eken. Olar: «Arý Qala-1» jáne Hýseın ben Talal kóshesiniń 7-ýchaskesindegi úıdiń 7-kezegi («Mılan-Astana» JShS); «Crocus 3» TK («BI EXPO City» JShS), «Grand Turan» («Kaz industrial group» JShS) jáne «Týrgo-4» TK («Mılan» JShS).
Álbette, elordada úı alýshylar da, úı salýshylar da kóp. Ásirese baspana izdegenderge tańdaý kóp. Biraq jańadan salynyp jatqan úılerge qarjy salarda sol kompanııa týraly aqparatty jan-jaqty saralap, jergilikti memlekettik mekemeniń tıisti mamandarynan aldyn ala keńes alǵan artyqtyq etpeıdi. Bolashaq páterińizge kedergisiz, ábigersiz qol jetkizý úshin mamandar mynadaı keńes beredi: eń aldymen keleshek páterińizdi salatyn qurylys salýshy men jobalaýshynyń zańdy ataýyn, mekenjaıyn naqty bilip alǵanyńyz jón. Kompanııanyń memlekettik tirkeýden ótken-ótpegenin anyqtańyz; kompanııa quryltaıshylary týraly aqparat jınaqtańyz; kompanııanyń quzyretti organdardan berilgen lısenzııasy men qurylys salýǵa jáne úleskerlerdiń aqshasyn tartýǵa ruqsaty bar ma, joq pa, tekserip alǵanyńyz abzal; qurylys boı kóteretin jerge ruqsaty bar ma, ony da anyqtaý qajet; jergilikti ákimdiktiń qurylys nysanyna beretin ruqsaty barynan jáne qurylys kezeńderi men onyń qashan aıaqtalatynynan da habardar bolyńyz. Eń bastysy, úıdi salýshy kompanııa «qara tizimde» bar-joǵyn mindetti túrde anyqtap alyńyz. Bul týraly aqparatty oǵan jaýapty memlekettik mekemeler men qalalyq ákimdiktiń resmı saıtynan tabýǵa bolatynyn esterińizge salamyz.