Jaqyn bolashaqta qala mańyndaǵy qoqys polıgondary túp ornymen joıylyp, qala kóshelerinde sellofan ushyp, bótelke jaırap jatpaıtyn shyǵar. Olaı deıtinimiz, О́skemen men Semeıde qoqys suryptaıtyn eki zaýyttyń qurylysy bastalǵan. Zaýyt iske qosylǵannan keıin turmystyq qaldyqtardyń 30 paıyzy qaıta óńdeýge jóneltilip otyrady.
Qoqys polıgonynyń kesheni О́skemenge taıaý 4,2 gektar aýmaqqa salynyp jatyr. Onyń qurylysymen respýblıka boıynsha qaldyqtardy jınaý, tasymaldaý, qaıta óńdeý jáne kádege jaratýdy uıymdastyrýshy «О́KM Operator» kompanııasy ókilderi tanystyrdy. Joba jetekshisiniń aıtýynsha, ǵımarattyń irgetasy quıylyp, kommýnıkasııa júrgizildi. Qazir metall konstrýksııadan jasalǵan korpýsty montajdaýǵa daıyndyq bastaldy. Keshen jylyna 100 myń tonna turmystyq qaldyqty suryptaı alady. Paıdalanýǵa 30 tamyzda, qala kúnine oraı berilmek. Al Semeıdegi zaýyt 29 tamyzda qoldanysqa ótedi.
«О́skemenspeskommýntrans» kompanııasynyń dırektory Qazez Mahambetovtiń aıtýynsha, zaýytqa kelgen qoqystyń paketi arnaıy mashınada ashylady. Sodan keıin tórt adamdyq kabınada óńdeýge jaramsyz iri qaldyqtar qolmen alynyp tastalady. Odan ary baraban separatorda usaq, iri qaldyqtar elekten ótedi, ballıstıkalyq separatorda qaldyqtar toıtarylady, magnıt separatorda qara metaldar alynyp tastalady, quıyn tok separatorynda alıýmınıı metaldardy suryptaıdy, optıka separatorynda qaldyqtar sáýle arqyly jeke-jeke (mysaly, qaǵaz, plastık, sellofan) bólinedi de, sońǵy kezeń – nyǵyzdaýǵa jiberiledi. Bul bólimde suryptaýdan ótken qaldyqtar jınalyp, býnkerge saqtaýǵa qoıylady. Qoıma tolǵanda qaldyqtar nyǵyzdalyp, paketteledi de basqa oblystaǵy óńdeıtin zaýyttarǵa jóneltiledi.
– Avtomat jabdyqtardy basqarýǵa shamamen 30 adam jumysqa alynady. Odan bólek tórt-bes adam kúzetshi retinde jumyspen qamtylýy múmkin. Aıta keteıik, biz Grekııaǵa eki ret bardyq. Birinshi ret osy atalǵan jabdyqtardy tańdadyq. Ekinshi ret olarmen jumys isteýdi úırenip qaıttyq, – dedi Q.Mahambetov.
Onyń sózinshe, bul avtomattandyrylǵan Sabo brendiniń jabdyqtary Grekııadan 1,35 mlrd teńgege satyp alynǵan. Qazir qalaǵa optıkalyq jáne ballıstıkalyq separatorlar jetkizildi. Tizbekti jáne taspaly konveıerler, aldyn ala suryptaý kabınasy men baraban separatory kelesi partııamen aldyrylady. Jabdyqtar qala ákimdiginiń balansyna beriledi.
– О́skemende turǵyn úı aýlalaryna sary, kók jáne jasyl tústi qoqys konteınerleri qoıylyp jatyr. Árqaısysynyń syrtynda qandaı qaldyqtardy tastaý kerek ekeni jazylǵan. Sary konteıner qaǵaz, plastık qaldyqtarǵa, kók konteıner shyny ydystarǵa, al jasyl konteıner tamaq qaldyqtaryna arnalǵan. Muny StopMusor jobasy aıasynda eriktiler de halyq arasynda nasıhattap, túsindirip shyǵady, – dedi StopMusor jobasynyń úılestirýshisi Asyl Oqapova.
«О́KM Operatory» kompanııasynyń dırektory Medet Qumarǵalıev halyq bul isti durys túsinedi jáne qalanyń ekologııalyq ahýalyn jaqsartýǵa atsalysýǵa daıar dep senedi. Onyń aıtýynsha, aldyńǵy qatarly elder qaldyqty suryptap, óńdeýge áldeqashan kirisip ketken. Ekologııalyq ahýal álemde qatty ýshyǵyp turǵandyqtan, qorshaǵan ortany taza ustaý, tabıǵı ónim tutyný óte ózekti bolyp otyr. Eger turǵyndar qaldyqtyń bárin bir konteınerge salsa nemese tasymaldaýshy júk mashınalary taǵam qaldyqtaryn ózgesine qosyp alyp kelse, joba qurydy dep aıta berýge bolady. Sondyqtan ár konteınerdegi qoqysty ártúrli júk kóligi zaýytqa jetkizip turady.
– Turǵyndar makýlatýra, plastık, shyny jáne metall qaldyqtaryn bizge tapsyryp, tabys taba alady. Tamyzdan bastap EcoQolday HOME jobasyn júzege asyramyz. Turǵyndar osy jobanyń qosymshasyn smartfonǵa júkteı otyryp, saýda-sattyq tásilimen jınaǵan qaldyqtaryn ótkize alady. Aıta keteıin, elimizde qaǵaz, shyny qaldyqtardy óńdeıtin zaýyttar bar. Olar shıkizatqa zárý. Sondyqtan zaýyt jumysy nátıjeli bolary anyq. Biz qoqys jınaý, suryptaýmen aınalysqysy keletin bıznesmenderge de qýana-qýana qoldaý kórsetetinimizdi habarlaımyz, – deıdi M.Qumarǵalıev.
Sonymen zaýyt qalada jınalatyn qaldyqtyń 30 paıyzyn óńdeıdi. О́ńdelmeıtini – taǵam qaldyqtary. Ol shamamen bir jyl kóleminde qoldanystaǵy polıgonǵa tastalady. Al kelesi jyly qoqys órteıtin zaýyt salynady.
– Qoldanystaǵy polıgon tolyp, paıdalaný merzimi asyp turǵany bárimizge belgili. Kelesi jylǵa deıin onda taǵam qaldyqtary syǵymdalyp tastalady. Kelesi jyly dál osy mańda qoqys órteıtin zaýyt salynady. О́ńdelmeıtin qaldyqtar sonda órteledi. Qazir polıgonda jınalǵan qoqys ta sonda órteledi. Demek, bolashaqta bizge qoqys polıgony múlde kerek emes, – deıdi qala ákiminiń orynbasary Denıs Fedchenko.
Qalada qoqys polıgony máselesiniń sheshimi birneshe jyldan beri tabylmaı kelgen. Aýlalar men aıaldamalarǵa túrli qoqys jáshikteri jáne konteınerler buǵan deıin de qoıylǵanymen, onyń aqyry túsiniksiz kúıde qala bergen. Endigi ýaqytta bul suryptaý zaýyty aıaqsyz qalmasa ıgi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy