Soltústik Qazaqstan oblysy ákimdiginde 2021 jyldyń alǵashqy jartysyn qorytyndylaǵan otyrys ótti. Onda oblys ákimi Qumar Aqsaqalov aımaqta áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń oń dınamıkasy saqtalǵanyn aıtty.
«Barlyq negizgi salalarda ósim baıqalady. Qazirgi epıdemııalyq ahýalǵa qaramaı nátıjeni jaqsarta túsip, damýdy ári qaraı jalǵastyrý qajet. Ol úshin barlyq jaǵdaı jasalyndy. Negizgi baǵyttar boıynsha perspektıva bar. Bizdiń maqsatymyz – ekonomıkany órkendetý jáne halyqtyń turmys jaǵdaıyn jaqsartý. О́tken jyldyń sońynda jáne bıyldyń basynda jarııalanǵan josparlarymyz tolyq oryndalýda», dedi ákim.
Osy jyldyń alǵashqy jartysynda Soltústik Qazaqstan oblysynda jańadan 7 833 turaqty jumys orny ashylǵan. Jyldyń aıaǵyna deıin taǵy da tórt myńnan artyq jumys ornyn ashý josparlanǵan. Al jumysqa ornalastyrylǵandardyń barlyq sany – 18 400.
Oblystyq ekonomıka basqarmasynyń basshysy Z.Moldaǵapanovtyń aıtýyna qaraǵanda, jańadan ashylǵan jumys oryndarynyń 40 paıyzy aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryna tıesili. Al 25%-y – jeke kásiptiń úlesinde.
Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde júrgizilgen sharalar 12,1 myń adamdy qamtyǵan. Osynyń nátıjesinde, 2021 jyldyń alǵashqy jartyjyldyǵynda aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń ósimi 1,2 paıyz nemese 89 mlrd teńge boldy. Jalpy, ónimniń ósimi oblystyń barlyq aýdanynda baıqalady. Tek asa iri birneshe qus fabrıkasy bar Qyzyljar aýdanynda ǵana jalpy ónim byltyrdyń sáıkes merzimine qaraǵanda 15,9% azaıǵan. Bul jumyrtqa óndirýdiń 60,3%-ǵa quldyrap ketkendigimen túsindiriledi. О́tken jyly oblysta qus tumaýynan júzdegen myń bas qus qyrylǵany belgili. Sonyń kesiri jalpy ónimniń tómendeýine soqtyryp otyr.
Alǵashqy jartyjyldyqta et óndirý 3,4%-ǵa, et 7%-ǵa artqan. Oblysta mal tuıaǵy da artýda, sonyń ishinde qara mal 3,5%-ǵa, qoı-eshki 3,3%-ǵa, jylqy 2%-ǵa kóbeıip, 180 myńǵa jetken.
Endi oblystaǵy ónerkásip alyptarynyń jumysyna toqtala ketetin bolsaq, «ZIKSTO» AQ jarty jylda 11,9 mlrd teńgeniń ónimin shyǵaryp, 71,4% ósimge qol jetkizgen. Olar «Kedentransservıs» AQ logıstıkalyq termınalyna, «PTC Holding» JShS-na (Nur-Sultan q.), «RWS Wheelset» JShS-na (Ekibastuz q.) 380 vagon jóndep jáne jańadan qurastyryp attandyrdy.
Al «Kırov atyndaǵy zaýyt» AQ óniminiń ósimi 173,8%-ǵa jetken. Olar osy ýaqyt aralyǵynda 338,5 mln teńgeniń energetıkalyq buıymdaryn, kótergish-kólik tehnıkalaryn shyǵardy. Sonymen qatar munaı-gaz salasyna qajetti buıymdar shyǵaratyn «Poısk» JShS, «Petromashzavod» JShS qarqyndy jumys isteýde. Aldyńǵysyndaǵy ósim 23,6% bolsa, keıingisi 5,3% ósimge qol jetkizgen. Bular Reseıdiń Túmen, Ijevsk, Chelıabi, Ekaterınbýrg, Sankt-Peterbýrg jáne Máskeý qalalarynyń kásiporyndaryna 1,5 mlrd teńgeniń ónimin satqan.
Oblysta qurylys materıaldaryn shyǵarý da qalypty qadamǵa túsken. Máselen, «Edınstvo» JShS ósimin 59% arttyryp, 651,5 mln teńgeniń ónimin shyǵarsa, «Zavod stroıtelnyh materıalov» AQ ósimdi 2,1 ese arttyryp, búgingi tańda 750 mln teńgeniń ónimin shyǵarýǵa qol jetkizgen.
О́nerkásiptiń basqa barlyq salalarynda ósim bolǵanymen taý-ken salasy boıynsha ósim joq. Sonyń ishinde qıyrshyq tas óndirý 25,3%-ǵa, temir rýdalary 6,6%-ǵa azaıǵan. Soltústiktegi qurylys ta qarqyndy júrgizilýde. О́tken jylǵymen salystyrǵanda bul bıyl 4,9% nemese 34,7 mlrd teńgege artqan. О́simniń qomaqty bóligi kúrdeli jóndeýlerdiń esebinen bolyp otyr. Bul sala boıynsha Shal aqyn aýdanynyń ósimi – aldyńǵy qatarda. Al artta qalǵandar qatarynda Aıyrtaý aýdany bar. Munyń sebebi byltyrdyń sáıkes merziminde munda avtojoldarǵa kúrdeli jóndeýler bolǵan edi, al bıyl ondaı qarajatty kóp shyǵyndaıtyn jóndeý jumystary bolmaǵandyqtan qurylys qarqyny da tómen kórsetilip tur.
Jartyjyldyqta 83,2 myń sharshy metr turǵyn úıler paıdalanýǵa berilgen. Bul byltyrǵy mejeden 6,8 paıyzǵa artyq. Oblys ekonomıkasyna bıyl quıylǵan ınvestısııa kólemi de byltyrǵy sáıkes merzimge qaraǵanda 23,4% artyq bolyp, 139 mlrd teńgege jetti. Investısııanyń 56,1%-y kásiporyndardyń óz qarajaty esebinen quıylǵan, al memlekettik bıýdjetten berilgeni – barlyq kólemniń 13,8%-y. Ekonomıka salalary arasynda eń kóp ınvestıısııa aýyl sharýashylyǵy men orman jáne balyq sharýashylyǵyna quıylǵan.
Syrtqy saýdada oblys bıyl jaqsy nátıjelerge qol jetkizip otyr. О́tken jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda bul bıyl 1,7 ese artyp, 478,8 mln dollarǵa jetken. Sonyń ishinde eksport 3,2 ese artyp, 274,8 mln dollardy quraǵan. Eksporttyń ósimi negizinen mal jáne ósimdik maıyn, metall men onyń ónimderin satýdan artyp otyr. Al ımporttyń ósimi negizinen hımııa ónerkásibiniń ónimderin satyp alýdan artýda.
Soltústik Qazaqstan oblysy