Erteń Japonııanyń bas shahary – Tokıoda XVI jazǵy Paralımpııa oıyndarynyń jalaýy jelbireıdi. Tórtjyldyqtyń basty dodasynda elimizdiń atynan 25 sportshy 7 sport túrinen synǵa túsedi. Bul – Qazaqstannyń Paralımpıada tarıhynda eń kóp sportshy qatysatyn oıyny bolmaq. Enshimizdegi 25 joldamanyń altaýyn para dzıýdoshylarymyz jeńip alǵan. Sporttyń bul túrimen kórý qabileti nashar nemese kózi kórmeıtin sportshylar aınalysady.
Tokıo tórindegi tatamıde Qazaqstan quramasynan halyqaralyq dodalardyń jeńimpazdarynan quralǵan elimizdiń eń myqty degen balýandary altyn júlde úshin beldesedi. Atap aıtar bolsaq, erler básekesinde 73 kılo salmaqta byltyr Grýzııa astanasy – Tbılısıde ótken Álem kýbogynyń jeńimpazy – Dáýlet Temirjan, Rıo Paralımpıadasynyń qatysýshysy – Ánýar Sarıev (60 kg) jáne Ǵalymjan Smaǵululy (81 kg) beldesse, qyzdar arasyndaǵy beldesýde túrli halyqaralyq jarystardyń júldegerleri – Janbota Amanjol (90 kg), Daıana Fedosova (57 kg) jáne Zarına Baıbatına (+70 kg) el namysyn qorǵaıdy.
Para dzıýdodan ulttyq qurama komandasynyń bas jattyqtyrýshysy Jandos Qııanov Paralımpııa oıyndarynda ár shákirtinen zor úmit kútetinin jetkizdi.
– Bizdiń basty maqsatymyz – Paralımpııa oıyndarynda Qazaqstan Týyn kókke kóterip, elimizdiń Ánuranyn shyrqatý. Jalpy, Paralımpıadaǵa joldama alýdyń jáne oǵan qatysýdyń ózi úlken mártebe. Osy oıyndarǵa joldama alý úshin sportshylarymyz talaı syndardan ótip, birqatar baıraqty dodada ózderiniń myqtylyqtaryn dáleldedi. Shákirtterimniń tek osy jylǵy jetistikterin aıtar bolsam, Janbota Amanjol, Ǵalymjan Smaǵululy jáne Daıana Fedosova Ulybrıtanııada ótken Gran-prı jarystaryna qatysyp, júldeli oryndarǵa ıe boldy. Baký (Ázerbaıjan) qalasynda ótken Gran-prı kezeńinde Ánýar Sarıev pen Janbota Amanjol úzdik óner kórsetip, jarystyń qola júldelerin jeńip aldy. Al Zarına Baıbatına men Ǵalymjan Smaǵululy Antalııa (Túrkııa) qalasynda ótken halyqaralyq týrnırden altyn jáne kúmis medal oljalap, elge abyroımen oraldy. Bul tek osy jyldyń ishindegi iri jetistikterdiń bir parasy ǵana. Buǵan deıingi jetistikterimiz de jetip jatyr. Sondyqtan aldaǵy Paralımpııa oıyndarynda baq synaıtyn shákirtimniń árqaısysyna artatyn úmitim zor, – deıdi bas jattyqtyrýshy.
Para dzıýdo Qazaqstan qurama komandasy Tokıo-2020 Paralımpııa oıyndaryna tyńǵylyqty daıyndaldy. Sportshylarymyz sońǵy daıyndyǵyn aldy. Qazirgi tańda sportshylardyń densaýlyǵyna erekshe kóńil bólinip, sanıtarııa talaptaryn qatań saqtalýda.
– Qazirgi tańda para dzıýdo barlyq elde qarqyndy damyp keledi. Sondyqtan eshqandaı eldi bólip-jaryp ataı almaımyn. Jalpy Paralımpııa oıyndaryna álemdik reıtıng boıynsha eń myqty degen sportshylar ǵana qatysatyny belgili, olardyń osaly joq. Doda tartysty bolary sózsiz. Eń bastysy bizdiń sportshylar eshkimnen de kem emes jáne jospar boıynsha jaqsy daıyndalyp jatqandyǵyn ǵana aıta alamyn, – deıdi Jandos Qııanov.
Keıingi jyldary elimizde para dzıýdo salasy qarqyndy damyp keledi. Qazir ýaqytta para dzıýdomen elimizdiń 11 oblysy men 3 qalasyndaǵy 100-den astam sportshy daıyndalyp júr. Sportshylardyń jetistikteri aýyz toltyryp aıtarlyqtaı. Mysaly, Qazaqstan para dzıýdo qurama komandasy 2017 jyly Tashkent (О́zbekstan) qalasynda ótken Azııa chempıonatynyń jáne 2018 jyly Djakartada ótken Azııa Para oıyndarynyń qola júldegeri atandy. Al 2019 jylǵy Azııa chempıonatynyń komandalyq esseppen alǵanda jeńimpaz atanyp, bas júldege qol jetkizdi.
Sondaı-aq eldegi Para dzıýdo sportynyń damýyn Paralımpıada oıyndarynda jeńip alǵan joldama sany arqyly da baıqaýǵa bolady. Máselen, 2016 jyly Rıoda ótken Paralımpııa oıyndarynda 2 balýanymyz óner kórsetken bolsa, bıylǵy Tokıo oıyndaryna 6 balýan joldama aldy.
Aıta keteıik, bıyl Qazaqstan táýelsiz el retinde altynshy ret Paralımpıadaǵa qatysady. 24 tamyz ben 5 qyrkúıek aralyǵynda ótetin XVI jazǵy Paralımpııa oıyndarynda Qazaqstan quramasynan 25 parasportshy sporttyń 7 túri boıynsha el namysyn qorǵaıdy. Qazaqstandyq sportshylar Tokıo-2020 Paralımpııa oıyndaryna júzýden – 7, dzıýdodan – 6, paýerlıftıngten – 5, taekvondodan – 3, jeńil atletıkadan – 2 jáne kanoe men nysana kózdeýden bir-bir joldama jeńip alǵan bolatyn.
Buǵan deıin Jazǵy oıyndarǵa Qazaqstan quramasynan 1996 jylǵy Atlanta Paralımpıadasyna – 12, 2000 jylǵy Sıdneıdegi dodaǵa – 2, Afınydaǵy (2004) básekege – 8, Beıjińge (2008) – 3, Londonǵa (2021) – 7 jáne 2016 jylǵy Rıo-de-Janeırodaǵy oıyndarǵa – 10 sportshymyz barǵan edi. Osy Paralımpııa oıyndaryndaǵy alǵashqy júldemiz dál osy Rıo tórindegi básekede túsken bolatyn. Sol jyly júzýden Zýlfııa Gabıdýlına chempıon atansa, paýerlıftıngten Raýshan Qoıshybaeva kúmis júldege ıe boldy.
Tokıodaǵy Oıynnyń ashylý saltanatynda Qazaqstannyń kók Týyn taekvondodan eki dúrkin álem chempıony, úsh dúrkin Azııa chempıony jáne eki dúrkin Eýropa chempıony Nurlan Dombaev pen paýerlıftıngten Rıo Paralımpıadasynyń kúmis júldegeri Raýshan Qoıshybaeva kóterip shyǵady.