2013 jylǵy 26 qyrkúıek, Astana qalasy
«Tasymaldaýdy uıymdastyrý jáne kólikte qozǵalysty basqarý» kásibı standartyn bekitý týraly
Qazaqstan Respýblıkasynyń 2007 jylǵy 15 mamyrdaǵy Eńbek kodeksiniń 138-5-babynyń 1-tarmaǵyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan «Tasymaldaýdy uıymdastyrý jáne kólikte qozǵalysty basqarý» kásibı standarty bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń Kadr jáne ákimshilik jumys departamenti (E.E. Hasenov): 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde zańnamada belgilengen tártippen memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin, buqaralyq aqparattar quraldarynda resmı jarııalanýyn, sonyń ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jáne MOIP-da ornalastyrýdy; 3) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin bes jumys kúni ishinde memlekettik tirkeý týraly jáne buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalaýǵa jiberý týraly málimetterdi Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń Zań departamentine usynýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaýdy ózime qaldyramyn. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstr A.JUMAǴALIEV. «Kelisildi» Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri _______________ T. Dúısenova 2013 jylǵy «___» ____________ Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń 2013 jylǵy 26 qyrkúıektegi №751 buıryǵymen bekitilgen «Tasymaldaýdy uıymdastyrý jáne kóliktegi qozǵalysty basqarý» kásibı standarty 1. Jalpy erejeler 1. Kásibı standart (budan ári - KS): eńbek naryǵynyń qazirgi zaman qajettiligine jaýap beretin biliktilik talaptaryn jańartýǵa, kásibı qyzmettiń mazmunyna biryńǵaı talaptardy anyqtaýǵa; qyzmetkerlerdi basqarý salasynda keń sheńberdegi mindetterdi sheshýge; bilim berý standarttaryn, oqý josparlaryn, modýldik oqý baǵdarlamalaryn ázirleýge, sonymen qatar tıisti oqý-ádistemelik materıaldardy ázirleýge; kásibı daıarlyqtaryn baǵalaýdy júrgizýge jáne mamandardyń biliktilik sáıkestigin rastaýǵa arnalǵan; 2. Kásibı standarttardyń negizgi qoldanýshylary: bilim berý uıymdarynyń túlekteri, qyzmetkerler; uıymdardyń basshylary men qyzmetkerleri, uıymdardyń qyzmetkerlerdi basqarý bólimsheleriniń basshylary men mamandary; bilim berý baǵdarlamalaryn ázirleıtin mamandar; kásiptik daıarlyqtaryn baǵalaý jáne biliktilik sáıkestigin rastaý salasyndaǵy mamandar. 3. Kásibı standarttardyń negizinde qyzmettiń, laýazymnyń, biliktilikti arttyrýdyń, qyzmetkerlerdi attestattaýdyń, eńbekti yntalandyrý júıesiniń jáne t.b. fýnksıonaldyq modelderine qatysty ishki, korporatıvtik standarttary ázirlenýi múmkin. 4. Osy kásibı standartta kelesi termınder men anyqtamalar qoldanylady: 1) biliktilik – qyzmetkerdiń belgili bir qyzmet túri sheńberinde eńbek mindetterin sapaly oryndaýǵa daıyn bolýy; 2) biliktilik deńgeıi – kúrdeliligi, eńbek qyzmetiniń standarttan basqa bolýy, jaýapkershiligi jáne derbestigi boıynsha saralanatyn qyzmetkerler quzyrettiligine qatysty talaptar jıyntyǵy. 3) eńbek qyzmetiniń túri – kásiptik qyzmettiń negizgi jáne qosalqy fýnksııalardy iske asyrýdy kózdeıtin quramdas bóligi; 4) eńbek fýnksııasy – eńbek úderisiniń bir nemese birneshe mindetterin sheshýge baǵyttalǵan ózara baılanysty is-qımyldar jıyntyǵy; 5) eńbek máni - belgili bir eńbek quraldarynyń kómegimen ónim jasaý maqsatynda qyzmetkerdiń is-qımyly baǵyttalatyn zat; 6) eńbek quraly – qyzmetkerdiń eńbek mánin bastapqy kúıden ónimge aınaldyrý úshin paıdalanatyn quraldary; 7) jumys (kásip) toby – jumystyń uqsas túrlerin biriktiretin kásibı jumystar salasy; 8) kásiptik qyzmet salasy – birikken ortaq negizi bar jáne olardy oryndaý úshin uqsas quzyretter jınaǵy bar sala qyzmeti túrleriniń jıyntyǵy negizgi jáne qosalqy fýnksııalardy iske asyrýdy kózdeıtin sala qyzmetiniń bir bóligi; 9) kásip – arnaıy daıyndyqtyń, jumys tájirıbesiniń nátıjesinde paıda bolǵan arnaıy teorııalyq bilim men praktıkalyq daǵdylar keshenin bilýdi talap etetin eńbek qyzmetiniń túri; 10) kásiptik standart birligi – osy qyzmet túri úshin tutas, aıaqtalǵan, derbes jáne mańyzdy bolyp tabylatyn naqty eńbek fýnksııasynyń ashyq sıpattamasynan turatyn kásiptik standarttyń qurylymdyq elementi; 11) quzyrettilik – eńbek qyzmetinde bilimin, biligi jáne tájirıbesin qoldaný qableti; 12) laýazym – uıymnyń uıymdastyrýshylyq-ákimshilik júıesindegi fýnksıonaldyq oryn; 13) mindet – naqty bir eńbek mánderi men quraldaryn paıdalana otyryp eńbek fýnksııasyn iske asyrýmen baılanysty is-qımyl jıyntyǵy; 14) sala - bir tıpti ónim qurýda, óndiris tehnologııasy, jumys isteıtinderdiń negizgi qorlary men kásiptik daǵdylarynda ortaq maqsaty bar kásiporyndar men uıymdardyń jıyntyǵy; 15) salalyq biliktilik sheńberi – salada quptalatyn biliktilik deńgeıleriniń qurylymdalǵan sıpattamasy; 16) ulttyq biliktilik sheńberi – eńbek naryǵynda quptalatyn biliktilik deńgeıleriniń qurylymdalǵan sıpattamasy; 17) fýnksıonaldyq karta – ár túrli kásiptik qyzmetter salasynda nemese sheńberinde belgilengen, qyzmetker oryndaıtyn qyzmet túrleriniń, atqarymdary men mindetteriniń qurylymdanǵan sıpattamasy. 5. Osy kásibı standartta mynadaı qysqartýlar paıdalanylady: KQ – kásiptik qyzmet; QT – qyzmet túri; KS – kásibı standart; UBSh – Ulttyq biliktilik sheńberi; SBSh – Salalyq biliktilik sheńberi; BTBA – Jumys jáne jumysshylar kásipteriniń biryńǵaı tarıftik-biliktilik anyqtamasy; QR MJ 01-99 – «Qyzmetterdiń jikteýishi» 01-99 Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik jikteýishi; ÚBS – Basshylardyń, mamandardyń jáne basqa da qyzmetshileri laýazymdarynyń Úlgilik biliktilik sıpattamalary; F – fýnksııalar; M – mindetter. 2. KS pasporty 6. Ekonomıkalyq qyzmettiń túri (kásiptik qyzmet salasy): «Kólik jáne jınaqtaý». 7. Ekonomıkalyq qyzmet túriniń (kásiptik qyzmet salasynyń) negizgi maqsaty: tasymaldardy uıymdastyrý jáne kóliktegi qozǵalysty basqarý. Kásibı standart «Tasymaldaýdy uıymdastyrý jáne kóliktegi qozǵalysty basqarý» kásiptik qyzmet salasynda eńbek mazmunyna, sapasyna, jaǵdaıyna, qyzmetkerdiń biliktiligi men quzyretterine qoıylatyn talaptardy aıqyndaıdy. 8. Eńbek qyzmetiniń túrleri, kásipter, biliktilik deńgeıleri osy KS 1 Qosymshasynda kórsetildi. Standart talaptary osy salanyń mynadaı qyzmet túrleri men kásipterine qatysty qoldanylady: tasymaldaý qujattaryn óńdeý jónindegi operator jáne metropolıten boıynsha kezekshi. 3. Eńbek qyzmet túrleriniń (kásip) kartochkalary Paragraf 1. Tasymaldaý qujattaryn óńdeý jónindegi operator 9. SBSh – 3 boıynsha biliktilik deńgeıi. 10. Múmkin bolatyn laýazym ataýy: tasymaldaý qujattaryn óńdeý jónindegi operator. 11. «Tasymaldaý qujattaryn óńdeý jónindegi operator» kásibi sýbektini kólik quraldarynyń paıdalaný qyzmetin jedel esepke alý boıynsha jumystar, jolaýshylar men júkterdi tasymaldaý, joǵalǵan júkterdi izdestirý, qujattardy satý jáne resimdeý sııaqty negizgi fýnksııalardy júzege asyrýǵa baılanysty mindetterdi bilýge jáne isteı alýǵa mindetteıdi. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy osy KS 2 Qosymshasynyń 1 kestesinde kórsetildi. 12. Tasymaldaý qujattaryn óńdeý jónindegi operatordyń eńbek jaǵdaıyna, bilimine jáne tájirıbesine qoıylatyn talaptar osy KS 2 Qosymshasynyń 2 kestesinde kórsetildi. 13. Kásibı standarttyń birlikter tizimi osy KS 2 Qosymshasynyń 3 kestesinde kórsetildi. 14. Tasymaldaý qujattaryn óńdeý jónindegi operatorynyń oryndaıtyn eńbek is-áreketteri jáne kásibı standarttyń birligin sıpattaıtyn fýnksıonaldyq kartasy osy KS 2 Qosymshasynyń 4 kestesinde kórsetildi. 15. Tasymaldaý qujattaryn óńdeý jónindegi operatordyń quzyretterine qoıylatyn talaptar osy KS 2 Qosymshasynyń 5 kestesinde kórsetildi. Paragraf 2. Metropolıten boıynsha kezekshi 16. SBSh – 3 boıynsha biliktilik deńgeıi. 17. Múmkin bolatyn laýazym ataýy: metropolıten boıynsha kezekshi. 18. «Metropolıten boıynsha kezekshi» kásibi sýbektini poezdardy qabyldaý, jóneltý jáne ótkizý, poezdardyń júrý kestesiniń oryndalýyn júzege asyrý jáne metropolıten stansııalarynyń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etetin negizgi fýnksııalardy júzege asyrýǵa baılanysty mindetterdi bilýge jáne isteı alýǵa mindetteıdi. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy osy KS 3 Qosymshasynyń 1 kestesinde kórsetildi. 19. Metropolıten boıynsha kezekshiniń eńbek jaǵdaıyna, bilimine jáne tájirıbesine qoıylatyn talaptar osy KS 3 Qosymshasynyń 2 kestesinde kórsetildi. 20. Kásibı standarttyń birlikter tizimi osy KS 3 Qosymshasynyń 3 kestesinde kórsetildi. 21. Metropolıten boıynsha kezekshiniń oryndaıtyn eńbek is-áreketteri jáne kásibı standarttyń birligin sıpattaıtyn fýnksıonaldyq kartasy osy KS 3 Qosymshasynyń 4 kestesinde kórsetildi. 22. Metropolıten boıynsha kezekshiniń quzyretterine qoıylatyn talaptar osy KS 3 Qosymshasynyń 5 kestesinde kórsetildi. Tasymaldaýdy uıymdastyrý jáne kóliktegi qozǵalysty basqarý kásibı standartyna 1-qosymsha 1 Keste. Eńbek qyzmetiniń túrleri, kásipter, biliktilik deńgeıleri Rettik № Qyzmet túriniń ataýy Eńbek naryǵynyń baǵyttary eskerilgen kásip ataýy 01-2005 QR MS sáıkes kásip ataýy SBSh sáıkes biliktilik deńgeıi 1. Kólik quraldarynyń paıdalaný qyzmetin jedel esepke alý boıynsha jumystar; joǵalǵan júkterdi izdestirý; qujattardy satý jáne resimdeý Tasymaldaý qujattaryn óńdeý jónindegi operator Tasymaldaý qujattaryn óńdeý jónindegi operator 3 2. Poezdardy qabyldaý, jóneltý jáne ótkizýdi, poezdardyń júrý kestesiniń oryndalýyn júzege asyrady jáne metropolıten stansııalarynyń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etedi Metropolıten boıynsha kezekshi Metropolıten boıynsha kezekshi 3 Tasymaldaýdy uıymdastyrý jáne kóliktegi qozǵalysty basqarý kásibı standartyna 2-qosymsha 1 Keste. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy «Qyzmetterdiń jikteýishi» 01-99 Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik jikteýishi (QR MJ 01-99) Bazalyq top 4133 Basshylardyń, mamandardyń jáne basqa da qyzmetshiler laýazymdarynyń Úlgilik biliktilik sıpattamalary (ÚBS) ÚBS boıynsha laýazym Tasymaldaý qujattaryn óńdeý jónindegi operator SBSh biliktilik deńgeıi 3 2 Keste. Eńbek jaǵdaıyna, bilimine jáne tájirıbesine qoıylatyn talaptar Kásibi boıynsha bolýy múmkin jumys oryndary (kásiporyndar, uıymdar) Qyzmeti kólikpen jáne tasymaldaýmen baılanysty uıymdar Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaıy Joq Jumysqa ruqsat berýdiń erekshe sharty Joq SBSh biliktilik deńgeıi Kásiptik bilim alý jáne oqytý deńgeıi Talap etiletin jumys tájirıbesi 3 Praktıkalyq tájirıbesiz tehnıkalyq jáne kásiptik bilimniń belgilengen deńgeıi Talap etilmeıdi 3 Keste. Kásibı standarttyń birlikter tizimi (kásiptiń eńbek fýnksııalary) Eńbek fýnksııasynyń № Eńbek fýnksııasynyń ataýy (kásibı standarttyń birligi) 1 Aqsha qarajatymen baılanysty operasııalar 2 Jol júrý jáne tasymaldaý qujattaryn resimdeý jáne satý 3 Júkti, bagajdy jóneltýdi baqylaý 4 Keste. Kásibı standarttyń birlikter tizimi (fýnksıonaldyq karta) Eńbek fýnksııasynyń № Eńbek máni Eńbek quraldary Mindetter (eńbek is-áreketteri) 1 Qarjylyq esepteýler Aqsha 1-1) Aqsha qarajatyn qabyldaý, esepke alý jáne saqtaý boıynsha operasııalardy júrgizý 3 Júk (jolaýshylar) Kólik quraly 3-1) Tasymaldaý kezinde júkterdiń durys bekitilýin jáne ornalastyrylýyn tekserý 3-2) Júkterdi tasymaldaý kezinde eńbekti qorǵaý talaptarynyń oryndalýyn baqylaý 2 Júk (jolaýshylar) Kompıýter, prınter, blankiler jáne qaǵaz 2-1) Temirjol kóligine jol júrý jáne tasymaldaý qujattaryn resimdeý jáne satý 2-2) Júkterdi saqtandyrýdy resimdeý 5 Keste. SBSh 3-deńgeıi boıynsha tasymaldaý qujattaryn óńdeý jónindegi operatordyń quzyretine qoıylatyn talaptar Mindet shıfry Jeke jáne kásiptik quzyretteri Daǵdylary men bilikteri Bilimi 1-1) Aqsha aýdarymdaryn tekserý úshin jaýapkershilikti jáne óz betinshe josparlaýdy boljamdaıtyn, basshynyń basqarýymen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Aqsha aýdarymdarymen jumys jasaý Býhgalterlik esep, júk pen bagajdy resimdeý nysandary 2-1) 2-2) Tasymaldaý jáne basqa qajetti qujattardyń resimdelýin oryndaý úshin jaýapkershilikti jáne óz betinshe josparlaýdy boljamdaıtyn, basshynyń basqarýymen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Is júrgizý Qajetti qujattamany toltyrý (nysandar boıynsha) 3-1) 3-2) Júkti (jolaýshylardy) tasymaldaýdy baqylaý úshin jaýapkershilikti jáne óz betinshe josparlaýdy boljamdaıtyn, basshynyń basqarýymen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Júkti kólikke bekitý daǵdysy Júkti kólikpen tasymaldaý erejeleri (kólik túrleri boıynsha) Tasymaldaýdy uıymdastyrý jáne kóliktegi qozǵalysty basqarý kásibı standartyna 3-qosymsha 1 keste. Qoldanystaǵy normatıvtik qujattarmen baılanysy Bazalyq top 4133 Jumys jáne jumysshylar kásipteriniń Biryńǵaı tarıftik-biliktilik anyqtamasy (BTBA) BTBA shyǵarylymy, taraýy - BTBA boıynsha kásip Metropolıten boıynsha kezekshi SBSh biliktilik deńgeıi BTBA boıynsha razrıadtar 3 - 2 Keste. Eńbek jaǵdaıyna, bilimine jáne tájirıbesine qoıylatyn talaptar Kásibi boıynsha bolýy múmkin jumys oryndary (kásiporyndar, uıymdar) metropolıten Zııandy jáne qaýipti eńbek jaǵdaıy Elektr órisiniń joǵarǵy kerneýi; statıkalyq elektr deńgeıiniń joǵarylyǵy Jumysqa ruqsat berýdiń erekshe sharty joq SBSh biliktilik deńgeıi Kásiptik bilim alý jáne oqytý deńgeıi Talap etiletin jumys tájirıbesi 3 Praktıkalyq tájirıbesiz tehnıkalyq jáne kásiptik bilimniń belgilengen deńgeıi Talap etilmeıdi 3 Keste. Kásibı standarttyń birlikter tizimi (kásiptiń eńbek fýnksııalary) Eńbek fýnksııasynyń № Eńbek fýnksııasynyń ataýy (kásibı standarttyń birligi) 1 Elektrlik ortalyqtandyrý apparatynda poezdardy qabyldaý, jóneltý marshrýttaryn daıyndaý jáne tehnıkalyq-basqarý aktisiniń, strelkalardyń ózara birigip jumys isteý kestesine, sıgnaldar men marshrýttarǵa jáne elektrlik ortalyqtandyrý qurylǵylaryn paıdalaný tártibi týraly jergilikti nusqaýlyqqa sáıkes manevrlik jumystardy oryndaý boıynsha operasııalardy ýaqytyly oryndaıdy. 2 Jaryqtyq tablo men barlyq baqylaý aspaptarynyń kórsetkishterin, poezdardyń jóneltilýin, manevrlik quramdardyń qozǵalysyn baqylaıdy. 3 Poezdardy qabyldaý jáne jóneltý jónindegi kezekshilerdiń, avtomatty ótkizý pýnktteri operatorlarynyń, óndiristik jaılar jınaýshylarynyń jumystaryna basshylyq jasaý. 4 keste. Kásibı standarttyń birlikter tizimi (fýnksıonaldyq karta) Eńbek fýnksııasynyń № Eńbek máni Eńbek quraldary Mindetter 1 DOB qurylǵylary Pýlt - tablo 1-1) Stansııa qurylǵylary men jabdyǵynyń durys jumys jasaýyn baqylaý (strelkaly aýystyrý, baqylaý aspaptary jáne t.b.) 1-2) Poezdardy qabyldaý men jóneltý marshrýttaryn daıyndaý boıynsha elektrlik ortalyqtandyrý apparatynda jumys isteý 3 Jumysshylar, jolaýshylar Baılanys jáne qatty daýysty habarlandyrý qurylǵysy 3-1) Stansııa boıynsha kezekshiler men operatorlardyń jumysyn basqarady 3-2) Jolaýshylarǵa qatty daýysty habarlandyrý arqyly aqparat beredi 3-3) Stansııalar men aralyqta turǵannan keıin quramdardy qabyldaýǵa lokomotıv brıgadalarynyń (mashınısterdiń) ýaqytyly kelýin baqylaıdy 2 Poezdar Pýlt - tablo 2-1) Jaryqtyq tablo men barlyq baqylaý aspaptarynyń kórsetkishterin, poezdardyń jóneltilýin, kelýin baqylaý 2-2) Poezdardyń qozǵalysy men manevrlardyń ústel jýrnalyna ortalyqtandyrý beketi operatorynyń jazbajazýyn baqylaıdy jáne ózi jazady 2-3) Poezd dıspetcheriniń poezdardyń qozǵalysyn rettik boıynsha nusqaýlaryn oryndaıdy, mashınısterge eskertý rásimdeıdi jáne beredi, dıspetcherdiń buıryq kóshirmelerin jáne basqa jol júrý qujattaryn rásimdeıdi jáne beredi 5 keste. SBSh 3-deńgeıiniń metropolıten boıynsha kezekshisiniń quzyretine qoıylatyn talaptar Mindet shıfry Jeke jáne kásibı quzyretteri Daǵdylary men bilikteri Bilimi 1-1) 1-2) Metropolıtenniń durys jumys jasaýy úshin jaýapkershilikti jáne óz betinshe josparlaýdy boljamdaıtyn, basshynyń basqarýymen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Ornyqtylyq, tiltapqyshtyq Dabyldama, ortalyqtandyrý jáne bloktaý qurylǵylarynyń jumysyn bilý 2-1) 2-2) 2-3) Joǵary turǵan basshylyqtyń nusqaýlary men buıryqtaryn oryndaý úshin jaýapkershilikti jáne óz betinshe josparlaýdy boljamdaıtyn, basshynyń basqarýymen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Saýatty sóıleı bilý Is júrgizý 3-1) 3-2) Metropolıtendegi poezdardyń qozǵalý kestesin oryndaý úshin jaýapkershilikti jáne óz betinshe josparlaýdy boljamdaıtyn, basshynyń basqarýymen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq qyzmet Ornyqtylyq, til tapqyshtyq Metropolıten boıynsha poezdardyń qozǵalý erejeleri, stansııa TRA 4. Osy kásibı standart negizinde beriletin sertıfıkattar túrleri 5. Kásibı standartty ázirleýshiler PRC «Career-Holdings» 6. Kelisý paraǵy Uıym ataýy Kelisilgen kúni Qazaqstan Respýblıkasy kólik jáne kommýnıkasııalar mınıstrliginiń tehnıkalyq jáne kásiptik bilimdi jáne kadrlar daıarlaýdy damytý boıynsha salalyq keńes 7. Kásiptik standarttyń saraptamasy jáne tirkelýi Osy kásiptik standart ____________________ bekitildi jáne tirkeldi. Kásiptik standarttar tizilimine engizildi. Tirkeý № ___________ Hat (hattama) № ___________ Kúni__________________