Italııanyń Syrtqy ister mınıstri Lýıdjı Dı Maıo Aýǵanstandaǵy «Talıban» (Qazaqstanda tyıym salynǵan uıym) úkimetin moıyndaý múmkin emes degen málimdeme jasady. Degenmen mınıstrdiń aıtýynsha, aýǵandyqtar ótken aıda qarýly top bılik basyna ótkennen keıin toqtap qalǵan qarjylyq qoldaý alýyn qaıta jalǵastyrýy kerek.
О́tken aptada Nıý-Iorkte ótken G20 Syrtqy ister mınıstrleriniń kezdesýine tóraǵalyq etken Dı Maıo: «Biz Aýǵanstannyń ydyraýynan qorǵap, kórshi elderdiń turaqsyzdanýyna alyp keletin, baqylanbaıtyn kóshi-qon aǵynyna jol bermeýimiz kerek», dedi jınalǵan áriptesterine.
Eýropa odaǵyna múshe memleketterdiń «Talıbanǵa» kózqarasy – kópshiliktiń kókeıindegi saýal. О́ıtkeni shıeleniske toly aımaqtardan qashatyn halyqtyń kóbi osy kári qurlyqqa betteıdi.
Jalpy, kóptegen úkimet terrorıstermen kelissóz júrgizilmeıdi degen resmı ustanymdy qoldaıtyny áýelden belgili. Alaıda bul saıasatqa berik bolý kóp jaǵdaıda qoldan kele bermeıdi. Álem elderi «Irlandııa respýblıkalyq armııasy», «Palestınany azat etý uıymy» sııaqty zorlyq-zombylyqty nasıhattaıtyn nemese terrorıstik shabýyldar jasaǵan uıymdarmen jáne toptarmen kelissózder ústeline birneshe márte otyrǵan-dy.
Bul rette Aýǵanstandaǵy jaǵdaı erekshe. О́ıtkeni «Talıban» radıkaldy ıslamshyldyq qozǵalysy túgel bir halyqty tutqynǵa alyp otyr. Al bul halyqqa kómekteskisi keletinder qalasa da, qalamasa da «Talıbanmen» kelisýge májbúr.
Germanııa kansleri Angela Merkel talıbandardyń yntymaqtastyqqa daıyn ekendigine úmittenedi. Birneshe aıdan beri Qatar astanasy Dohada birqatar eýropalyq memleket ókilderi «Talıbannyń» saıası basshylarymen kelissózder júrgizýge tyrysýda. Alǵashqy kezde kelisim taqyryby sondaǵy halyqtyń jaǵdaıy bolsa, búginde eýropalyq saıasatkerler Kabýldan óz azamattary men beıbit turǵyndardy odan ári evakýasııalaý múmkindigine basymdyq berip otyr.
Ortalyq jáne Ońtústik Azııa arasynda strategııalyq mańyzǵa ıe memlekettegi oqıǵa – shyn máninde eleýsiz qaldyrýǵa bolmaıtyn másele. Osy rette Italııa mınıstri sheteldik úkimetterdi mıgranttardyń jappaı kelýine ákep soqtyratyn qarjylyq quldyraýdyń aldyn alýǵa shaqyrdy.
«Talıban» úkimetiniń moıyndalýy múmkin emes, óıtkeni mınıstrlerdiń arasynda 17 terrorıst bar, al áıelder men qyzdardyń quqyqtary múlde elenbeıdi», dedi Dı Maıo Rai 3 memlekettik teledıdaryna bergen suhbatynda.
«Talıbanǵa» aqsha bermeı-aq qarjylyq qoldaýdy qamtamasyz etýdiń joldary bar. Biz sondaı-aq gýmanıtarlyq kómektiń bir bóligi árqashan áıelder men qyzdardy qorǵaýǵa baǵyttalýy kerek dep sheshtik», dedi otyrys nátıjesi týraly aqparat bergen mınıstr.
G20 elderi Aýǵanstanǵa kórshiles eldermen birge terrorızmge qarsy kúresýge jáne adam quqyqtaryn qorǵaýǵa daıyn ekenin habarlady.
Al «Talıban» ókilderi Dohada da, Kabýlda da óz ımıdjin jaqsartýǵa tyrysý ústinde. Osylaısha, Aýǵanstan halqynyń olardan qorqýyna eshqandaı sebep joq degen belgi bergendeı. «Talıban» basshylary tipti BAQ-tarǵa suhbat ta beredi.
Shyny kerek, «Talıban» ekonomıkalyq kómektiń kez kelgen túrine muqtaj. О́ıtkeni 40 jyldyq soǵystan keıin Aýǵanstannyń ınfraqurylymy tolyǵymen joıyldy. Talıbandar Batys úkimetteriniń pikirimen sanaspasa, elge baǵyttalǵan jańa aqsha aǵynyna qol jetkizý qıyn bolatynyn túsinedi. Sebebi Germanııamen qatar birneshe memleket Aýǵanstanǵa qarjylyq kómek kórsetýdi toqtatty. Western Union jáne halyqaralyq aqsha aýdarymymen aınalysatyn basqa kompanııalar Kabýldaǵy keńselerin jaýyp tastady.
Ne degenmen, G20 otyrysynda memleketter máseleni birlesip sheshý kerek degen ortaq sheshimge kelgenimen, jańa úkimetti moıyndaýǵa qatysty naqty uıǵarym bildirmedi.