Edgar Dega. Siz ben bizge beıtanys sýretshi. Biraq deımiz-aý, nege osy fransýz perzenti jaıly kóbirek aıtylady. Onyń eshkimge uqsamaıtyn ómiri, kisikıik keıpi, júris-turysy, ońashalyǵy, tipti tákapparlyǵy týraly qaýeset kóp. Áıtse de onyń qyńyr-qıǵash bolmysyna arasha túsetin bir ǵajaıyp bar. Ol – minezine keraǵar kartınalary.
Aǵylshyn jazýshysy Djordj Mýr Dega týraly maqala jazýdy oılap, sheberhanasyna kelgende dańqty sýretshi: «Meni jaıyma qaldyryńyz! Siz meniń kıimilgishtegi kóılekterimdi sanaýǵa keldińiz be?», dep dúrse qoıa beredi. Qapııada mundaı sóz kútpegen qalamger: «Joq, myrza, bári sizdiń ónerińiz úshin...», deıdi sasqalaqtap. Sonda Dega: «Siz eshqashan kórmegen kartınalardyń artyqshylyǵyn qalaı túsindire alasyz? О́nerdi túsiný úshin sóz qajet emes», dep shyǵaryp salady.
Birbetkeı sýretshiniń bul ádeti kúni búginge deıin sóz bolyp keledi. Oıly sonetter jazyp, jas aqyn-jazýshylardy janyna úıir etken suńǵyla sýretker jalǵyzdyqty jaqsy kórgen. Onyń dushpany – sulýlyq. «Barlyq qasiret – áıelden» dep túsingen. Ol ol ma, ádebıetpen áýestený sýretshilerge kedergi keltiretinin aıtady. «Artyq sóz sýretshige bos áýreshilikti juqtyrady. Ol qoǵamdyq talǵamdy ıneniń jasýyndaı bolsa da jaqsartpaıdy. Oqyrman kartınany gazetten oqyǵan maqaladan keıin áserlenip satyp almaıdy, ónerden habary bar áldebir dosynyń: «On jyldan keıin bul kartınany eki ese qymbat bolady» degen bir aýyz sózi úshin satyp alady», deıdi búkpesiz sóılep.
Biz mysalǵa alyp otyrǵan osy oqıǵa sýretshiniń qandaı adam bolǵanynan habar berip turǵandaı. Bul – onyń shyǵarmashylyq minezi. Senbeseńiz, «Juldyz» kartınasyna kóz salyńyzshy. Statıkalyq sýrette balerınanyń dańq tolqyny men jurtshylyqtyń qoshemetine toly sátin qalaı qaǵyp alǵan deseńizshi. Keıipkeri óz óneriniń lázzatyna qanyqqan jáne áýenniń áldıi men kórermenniń yqylasynan kókke ushyp keterdeı qalyqtap tur.
Bıshi qyz beımálim jaratylys sekildi kóleńkesi kórinbeıdi. Sahnada shyr aınalǵan elesteı... Intererdiń aınalasyndaǵy bólshekterdi syzbastan buryn, sýretshi bıshini jerdegi shyndyqtan bólip alǵandaı. Art jaǵyndaǵy balerınalar kúzgi ormanda adasyp júrgendeı perde ishinde bulyńǵyrlaý beınelengen.
Degastyń baletke arnalǵan barlyq týyndysynda áıeldiń tabandylyǵy men batyldyǵyna janashyrlyq jasyrynyp jatyr. Onyń somdaǵan beıneleriniń ishinde eńbek, baqytsyzdyq, jaraqat, keıde ólim turǵanyn ańdaısyz. Munda baqyttyń kóz jasy men balet prımasynyń azaby bar.
Onyń dosy – jalǵyzdyq, dushpany – sulýlyq. Sol sulýlyqqa ósh bola júrip, ony máńgilik keıipkerine aınaldyra aldy.