Kún ótken saıyn túrlenip kele jatqan qasıetti Túrkistan qalasynyń arhıtektýralyq ansambli kóz tartar jańa sáýletti ǵımaratpen tolyqty, dep jazady Egemen.kz.
Qurylysy aıaqtalyp, kópten beri ashylý saltanatyn kútken Túrkistan mýzykalyq drama teatrynyń tusaýy kesilip, ulttyq rýhanııat pen sahna ónerin óristetý jolynda eńbek sińirip júrgen tanymal tulǵalar men zııaly qaýym ókilderi, qarapaıym qala turǵyndary alǵashqy qoıylymdy tamashalaýǵa keldi. Belgili jazýshy-dramatýrg, Memlekettik syılyqtyń ıegeri Dýlat Isabekovtiń «Bórte» atty pesasy jańa teatrdyń tarıhyn bastap, alǵashqy paraǵyn ashty. Qazaqqa ǵana emes, kúlli túrki jurty úshin qasıetti ári qadirli meken sanalatyn kıeli Túrkistannyń tarıhqa tunyp turǵan topyraǵynda boı kótergen teatr tyrnaqaldy tuńǵysh qoıylymyn da tarıhı taqyrypqa arnady.
Kóne qalanyń ornynda kórkeıip kele jatqan túrki jurtynyń rýhanı astanasy úshin árbir mádenıet, óner ordasynyń mańyzy zor. 500 oryndyq jańa teatrdyń ashylý saltanatyna quttyqtaý sózin arnaǵan Túrkistan oblysynyń ákimi О́mirzaq Shókeev teatrdyń qyzmeti men róline keńinen toqtaldy. «Búgin oblys jurty úshin erekshe kún. Jańa teatr «Bórte» spektaklin usynyp, kórermenge rýhanı lázzat syılap otyr. Kórnekti jazýshy Júsipbek Aımaýytov aıtqandaı, «teatr degen – ermek emes, kóńil kóterý de emes, ol – úlgi, ol – tárbıe, óner orny». Sebebi teatr izgilik pen mahabbat, zulymdyq pen qııanat sııaqty qasıetterdiń ara qashyqtyǵyn, olardyń aıyrmasyn kórsete otyryp, kórermenge oı salady, adamdy ózgertedi. Álemdi tanýǵa múmkindik beredi. Bul turǵyda jańa teatr adamgershilik pen izgilikke tárbıeleýdiń asa mańyzdy quraly bolady dep senemin» dedi.
Eldiń rýhanı ómirindegi aıtýly oqıǵadan syrt qala almaı, spektakldi arnaıy tamashalaýǵa kelgen Nur Otan partııasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary Baýyrjan Baıbek teatr jobasyn júzege asyrý jónindegi usynystyń Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy N.Nazarbaevtan qoldaý taýyp, qysqa merzim ishinde shyndyqqa aınalyp úlgergenin atap ótti. О́nerge qoldaý bildirýdiń nátıjesinde el úmiti aqtalyp, jańa sahna jan dúnıeni silkinter mazmundy qoıylymdardy tamashalaýǵa keń múmkindik týdyryp otyr.
Saltanatty sharanyń resmı bólimi aıaqtalǵan soń kórermen «Bórteni» tamashalaýǵa den qoıdy. Bórte – álem tarıhyndaǵy uly qaıratkerlerdiń biri Shyńǵys hannyń qońyrat taıpasynan alǵan alǵashqy áıeli. Bórte obrazy – buǵan deıingi ádebıet pen sahnada kórinis tapqan kópshilikke tanys áıelder beınesinen bólek, memleket ámirshisiniń basqarý isine, el bıligine aralasqan rýhty, parasatty, ór tulǵa. Qoıylym 10-11 jastaǵy Temýchın men Bórteniń alǵash tanysýynan bastalyp, Shyńǵys qaǵannyń alyp ımperııany basqaryp turǵan kezeńin qamtıdy. Bul kezeńde Temýchın alaýyzdyq jaılaǵan mońǵol taıpalaryn birtutas memleketke biriktirip, Shyńǵys qaǵan atanady. Shyńǵys han áskeriniń jeńisti joryǵy Qytaıdan bastalyp, Ýkraınada bolǵan ataqty «Kalha ózeni boıyndaǵy shaıqasqa» deıin jetedi. Spektaklde ójet te qaısar, ajarly da aqyldy, bir basynda dramasy men tragedııasy jetip-artylatyn batyr áıel Bórte hanymnyń ǵumyry baıandalady.
«Bórteni» sahnalaýǵa Italııanyń belgili teatr rejısseri Davıde Lıvermor shaqyrylǵan. Qoıylymnyń kórkemdik jetekshisi – Aınur Kópbasarova, ekinshi rejısser – Karlo Shakkalýga, ssenograf – Anna Varaldo, kostıým boıynsha sýretshi – Aıjan Abdýaıt, kompozıtor – Hamıt Shanǵalıev, baletmeıster – Ásem Áldıbekova, Madına Muratbekova, Dáýlet Muratbekov.
Spektakldegi atap ótýge turarlyq basty jańalyǵynyń biri – elimizdiń beldi teatrlaryndaǵy tanymal ártisterdiń bir sahnada toptasyp, bas qosqanyn kórermen tosyn tájirıbe retinde qabyldady. Talantty sahna maıtalmandarynyń munshama mol shoǵyryn kórermen buryn-sońdy kórmegen: Aııa Shárip, Aqbota Qaımaqbaeva, Leılo Beknazar-Hanınga, Erkebulan Daıyrov, Nurken О́teýil, Ádil Ahmetov, Almahan Kenjebekova, Áshim Ahmetov, Erjan Nurymbet, Álıhan Idrysheva, Qonysbek Begaıdarov, Zámzágúl Begaıdarova syndy ár teatrdaǵy belgili ártister bir spektakldiń kórigin qyzdyryp, sahna ústinde ózderi úshin sheberlik almasty. Shyǵarmashylyq jáne tehnıkalyq toptyń úlken bóligi tartylǵan aýqymdy spektakldegi bul jańashyldyq drama materıalynyń salmaǵyn arttyra tústi.
Dekorasııa shynaıylyǵymen, sahnalyq kıimder tartymdylyǵymen, rekvızıtter sheberlerdiń arnaıy daıyndaýymen kóz tartady. Teatr dırektory ári kórkemdik jetekshisi Aınur Kópbasarovanyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta da kórermenge ozyq tehnıkalyq jáne kreatıvti sheshimderge negizdelgen tyń qoıylymdar molynan usynylady.