• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Pikir 13 Qazan, 2021

Aqyly aqyl aıtqyshtar

1700 ret
kórsetildi

Túneý kúni qym-qýyt tirliktiń qýys-qýysymen, jaýyn-jaýynnyń arasynda jumys ornymyzǵa jaqyn jerdegi kitap dúkenine bas suqtyq. Keıde qaltańda ar­tyq aqshań bolmasa da sol bir jyp-jyly dana da momyn, kemel de keremet mekenge jalqy sát bolsyn jolaı kirip-shyqqyń kelip turady ǵoı. Biz de sol saǵynyshpen, sol ańsarmen aqyldyń asyl qazynasy úıilgen aq zer bólmeniń esigine endik.

Ádettegideı aldyńyzdan jan tynyshtyǵy qushaǵyn aıqara ashyp, nebir ǵulama ǵalymdar men uly shaıyrlar, klassık sóz zergerleri qarsy alady. Sulý sóz ben tereń oıdyń telegeıi birden ıirimine tartady. Kózdiń jaýyn alardaı tanys ta týys, qamqor da dos jazýlar dereý syrlasa bastaıdy.

Alaıda biz aıtyp otyrǵan osynaý qymbat ta  qasterli mekenniń sóreleri osy kúnde burynǵydaı salmaǵyn joǵaltyp alǵandaı kórinedi. Árıne, klassıka eshqashan qunyn joımaıtyny belgili ǵoı, biraq sol alyptardyń ornyn búginde basqasha mazmundaǵy muqabasy ǵana qymbat, syrty jyltyr, ishi syldyr myń san psıhologııalyq kitap ábden yǵystyryp alǵan. Kópke topyraq shashýdan aýlaqpyz, degenmen taban astynda tabysqa qol jetkizemiz dep taqyr kedeıdiń onsyz da tam-tum aqshasyn qaǵyp túsýdi ǵana maqsat etken tym pysyqaı «motıvatorlardyń» mol ónimderi dál qazir jaýynnan keıingi sańyraýqulaqtaı jahandy jappaı jaýlap alǵan.

Álbette, taban aqy, mańdaı terimen bıik jetistikke jetken bıznes ókilderiniń kitap jazǵany durys. Álbette, ómirdiń kóp belesin kúrese júrip baǵyndyrǵan, baqytqa jetýde basqan izi jas urpaqqa shyn úlgi tulǵalar aqyl aıtsa artyq emes. Biraq bizdi oılandyratyn basqa jaǵdaı. Jalpy, osy kúni  jazý, syzýdyń aýylyna at izin salmaǵandardyń durys mátin quraý týraly dáris oqýy,  eki sóz­diń basyn qosa alady ekem dep erteńine sheshen­dik jaıly sheberlik synybyn ashýy qansha­lyqty durys? «Ańqaý elge aramza molda» demek­shi, uıqysynan bir-aq kúnde «Adamzat!» dep aı­ǵaı­lap oıanǵan sol aqylmandardyń álgindeı ábjil qımyldaryna qaraısyń da tańǵalasyń...

Jańaǵy biz aıtqan sórelerdiń kóbinde búgin osy taqylettes oqýlyqtar, baqytqa jetýdiń tóte jolyna týra túsiretin trener­lerdiń eńbekteri siresip tur. Biz jalpy mundaı avtorlardy jerden alyp, jerge salýdan aýlaqpyz. Bizdi negizinen «qazirgi tańda jurt nege motıvasııaǵa úıir» degen suraq qana alańdatady. Tutas ult nege uly depressııaǵa túsip otyr? Jalpy, suranys bolmaǵan jaǵdaıda taýar da óndirilmes edi. Demek, álgindeı motıvasııalyq kitaptarǵa, aqyly psıhologııalyq kýrstar men túrli vebınarǵa muqtaj halyq kóp. Munyń sońy áste, jaqsylyqqa aparmaıdy.

Atalǵan máselege áleýmettanýshy mamandar bastap, memleket nazar aýdarýy kerek. Áleýmettik zertteýler júrgizilip, halyqtyń bul kóńil kúıi beıjaı qalmaýǵa tıis. Sebebi eshkim mol tabysqa adal eńbeksiz jetken emes. Eshkim bir kitap oqyp baqytty bolyp ketpeıdi. Ol baqyt, ol otbasy qundylyǵy – keshegi ata-babalarymyzdan qalǵan tereń tanym, zerdeli paıym-parasatpen, ádebi mol  ádet-ǵuryppen, sanamyzda saltanat qurýy kerek salt-dástúrlerimizben birge bolǵanda ǵana basymyzǵa qonady.  

Búgingi bul «birtúrli» úrdis – taza batysqa elikteýshilikten týyndap otyr. Amerıkańyz koýchıngter kóshiniń arbasynan sonaý alpysynshy jyldary túsip qalǵan. Jalpy, kúıeýdi qurmetteýge eshqandaı koýchtyń keregi joǵyn, eneni syılaýǵa eshqandaı eńbektiń qajet emestigin túsine almaýymyzǵa sonsha ne kedergi degen saýal týady? Árıne, jarna­manyń jaqsy jeri de bar shyǵar, alaıda dál qazirgi tańda jarǵa jyǵar jaǵy basym bolyp tur. Áleýmettik jeliniń betin áýlıeler basyp alǵan osynaý kúrdeli kezeńde úıde jumyssyz otyrǵan jas otbasylar nebir  aqyly negizde aqyl aıtqyshtarǵa arbalyp-aq qalyp jatyr.

Keıde oılaısyń, sonaý soǵys jyldarynda, ashtyqta, qýǵyn-súrginde júrip te túspegen mundaı tereń depressııaǵa aıdyń-kúnniń amanynda qazaq balasy qapylysta qalaı tústi? Iá, birneshe sebebi bolýy múmkin. Eń aldymen, táýelsizdigimizdi alǵan otyz jyl ishinde adamgershilikke, parasattylyqqa, oıǵa, sózge jeteleıtin rýhanııat salasyn, ádebıet pen mádenıet ókilderin qoǵamnan alshaq ustadyq. Birneshe býyn urpaq toqsanynshy jyldardyń toqyraýynda kitaphanany emes, bazardy jaǵalady. Nátıjesinde, kitap oqymaıtyn qoǵam qalyptasty. Jalpy, kitaptyń ne ekenin, naǵyz kitap degenniń qandaı bola­ty­nyn, tipti kitap oqýdyń mádenıe­tin durys bilmeıtin sol kópshilik biz álginde aıtqan álem-jálem, qyzyl-jasyl, túrli-tústi ónimderdi ózderine talǵamaı azyq etýde. Árıne, janymyzǵa janashyrlyqpen úńilgenimiz durys, biraq baı ǵylym, kemel kemeńgerlerdiń keńesine ábden sýarylǵan taǵylymy tereń oı eńbekterin tutynǵanymyz durys.