Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń buıryǵy № 371

2013 jylǵy 22 qarasha, Astana qalasy

«Geologııa» salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberin bekitý týraly

Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek kodeksiniń 138-4-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes, buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan «Geologııa» salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberi bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný komıteti Qazaqstan (B.Q.Nurabaev) Respýblıkasynyń Ádilet mınıstr­liginde osy buıryqtyń zańnamada belgilengen tártippen memlekettik tirkelýin jáne resmı jarııalanýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse - mınıstri N. E. Saýranbaevqa júktelsin. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary – Qazaqstan Respýblıkasynyń Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Á.ISEKEShEV. Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary – Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń 2013 jylǵy 22 qarashadaǵy №371 buıryǵymen bekitilgen «Geologııa» salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberi 1. Jalpy erejeler 1. Salalyq biliktilik sheńberi (SBSh) «geologııa» salasy boıynsha qyzmetkerlerdiń quzyretine qoıylatyn biliktilik talaptarynyń sıpattamasyn qamtıdy. 2. SBSh-nyń maqsaty – «geologııa» salasynyń tehnologııalyq talaptaryn eskere otyryp, Ulttyq biliktilik sheńberiniń (UBSh) deńgeılik biliktilik quzyretterin sıpattaý. 3. SBSh-nyń mindeti – kásiptik standarttardy ári qaraı ázirleý úshin «geologııa» salasynyń qoldanystaǵy jáne keleshektegi tehnologııalaryn eskere otyryp, qyzmetkerlerdiń atqarymdyq minez-qulyqtary, daǵdylary men bilimderine qoıylatyn talaptardy anyqtaý bolyp tabylady. 4. SBSh tómendegi qaǵıdattardy eskere otyryp ázirlenedi: 1) UBSh biliktilik deńgeıleriniń salalardyń qoldanystaǵy jáne keleshektegi tehnologııalaryn eskere otyryp, qyzmetkerlerdiń atqarymdyq minez-qulyqtaryna (qabiletterine), daǵdylary men bilimderine qoıylatyn talaptaryn naqtylaý. 2) tómengi biliktilik deńgeılerinen joǵary biliktilik deńgeılerine aýysý kezindegi atqarymdar sabaqtastyǵy; 3) atqarymdardy sıpattaýdyń bir maǵynalylyǵy, qısyndylyǵy jáne qysqalyǵy; 4) SBSh-nyń kásiptik qyzmettiń barlyq salalaryna qoıylatyn úlgilik talaptarynyń ámbebaptyǵy, tıimdiligi; 5) qyzmetkerlerdiń biliktiligin arttyrýdy yntalandyrýdy qamtamasyz etý. 5. Sheńberinde sala qyzmeti júzege asyrylatyn negizgi normatıvtik aktiler: «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy Zańy, «Qazaqstan Respýblıkasynyń geologııa salasyn damytýdyń 2030 jylǵa deıingi tujyrymdamasy týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2012 jylǵy 13 tamyzdaǵy № 1042 qaýlysy. 6. «Geologııa» salasynyń strategııalyq maqsattary: 1) qazirgi kezeńde jáne keleshekte memlekettiń ekonomıkalyq qajettilikterin qanaǵattandyrý úshin jer qoınaýyn geologııalyq zertteýdiń, mıneraldyq-shıkizat bazasyn utymdy paıdalaný men ornyn toltyrýdyń tıimdi memlekettik júıelerin qalyptastyrý. 2) memlekettiń qatty paıdaly qazbalarǵa, kómirsýtegi shıkizatyna jáne jerasty sýlaryna geologııalyq barlaý jumystarynyń erterektegi, tıisinshe, táýekeli kóbirek óńirlik jáne izdestirý satylaryn qarjylandyrýdaǵy rólin kúsheıte otyryp, geologııalyq barlaý jumystaryn memlekettik baǵdarlamalyq-maqsatty josparlaý jáne júrgizý júıesin jetildirý; 3) jer qoınaýyn geologııalyq zertteý, mıneraldyq-shıkizat bazasyn udaıy óndirýdi, teń quqyly básekelestik ortany damytý úshin ınnovasııalyq tehnologııalardy endirýdiń ınvestısııalyq tartym­dy­lyǵyn arttyrý maqsatynda normatıvtik quqyqtyq bazany jáne nomratıvtik tehnıkalyq bazany jetildirý. 70. Geologııalyq salanyń negizgi mindetteri: 1) memlekettiń geologııalyq-barlaý jumystarynyń (GBJ) - óńirlik jáne izdestirý jumystarynyń erterektegi satylaryn qarjylandyrýyn kúsheıte otyryp, memlekettik geologııalyq qyzmetti jáne mıneraldyq-shıkizat bazasynyń ornyn toltyrý júıesin jańǵyrtý. 2) jer qoınaýyn memlekettik geologııalyq zertteý jobalaryn iske asyrýǵa qatystyrý úshin álemdik jetekshi geologııalyq-barlaý jáne ken óndirýshi kompanııalardy tartý jolymen memlekettik-jeke menshik seriktestik tetikterin damytý; 3) geologııalyq salanyń, eń aldymen, ǵylymı jáne qoldanbaly zertteýler salasynyń, sondaı-aq ınnovasııalyq tehnologııalardy ázirleý jáne endirý salasynyń ınfraqurylymyn damytý; 4) kadrlardy daıarlaýdyń jáne olardyń biliktiligin arttyrýdyń tıimdi júıesin qurý. 8. SBSh Ulttyq biliktilik júıesin qurý sheńberinde salanyń kásiptik standarttaryn ázirleýmen aınalysatyn sarapshylarǵa, ázirleýshilerge, jumys toptarynyń múshelerine, sondaı-aq «geologııa» salasyndaǵy jumys berýshilerge, kásiporyndardyń basshylary men mamandaryna arnalǵan. 9. SBSh SBSh-nyń 1-qosymshasyna sáıkes qurylym boıynsha resimdelgen sheńberlik qurylymdy bildiredi. 2. Salalyq biliktilik sheńberiniń pasporty 10. Sala: Geologııa Mamandyqty damytý jáne nyǵaıtý úderisinde geologııada óndiristik qyzmettiń árqaısysynyń óz ereksheligi bar salalar qatary qalyptasty: mıneralogııa, petrografııa (petrologııa), lıtologııa (shógindi taý jynystarynyń petrografııasy), gıdrogeologııa, ınjenerlik geologııa, geohımııa, geofızıka, qurylymdyq geologııa, tektonıka, tarıhı geologııa, paleontologııa, stratıgrafııa, paıdaly qazbalar geologııasy. Geologııa sheshetin kóptegen qoldanbaly jáne teorııalyq máseleler paıdaly qazbalardyń ken oryndaryn tabýmen baılanysty. Bul úshin geologııalyq zertteýler júrgiziledi. Geologııalyq barlaý jumystary (a. geologic prospecting works; n. geologische Erkundung; f. travaux de prospection geologique; ı. trabajos de prospeccion geologica) — paıdaly qazbalardyń ken oryndaryn tabý jáne ónerkásiptik ıgerýge daıyndaý úshin júrgiziletin túrli arnaıy geologııalyq jáne basqa da jumystar kesheni. Olarǵa paıdaly qazbalardyń ken oryndaryn boljaý, izdeý, shógý jaǵdaılaryn belgileý, aldyn ala jáne jiti barlaý, geologııalyq-ekonomıkalyq baǵalaý jáne ónerkásiptik ıgerýge daıyndaý maqsatynda olardyń ornalasý zańdylyqtaryn, túzilý jaǵdaılaryn, qurylym erekshelikterin, zattyq quramyn zerdeleý kiredi. 11. Osy mıssııany iske asyrý jumystarynyń tehnologııalyq rettiligi geologııalyq-geofızıka­lyq zertteýler júrgizý úshin materıaldar men jabdyqtardy daıyndaýdy, dalalyq geologııalyq-geofızıkalyq zertteýler júrgizýdi, geologııalyq-geofızıkalyq zertteýlerdiń nátıjelerin taldaý, óńdeý jáne resimdeýdi kózdeıdi. Kásiptik qyzmet salalary: 1) geologııalyq-geofızıkalyq zertteýler júrgizý úshin materıaldar men jabdyqtar daıyndaý; 2) dalalyq geologııalyq-geofızıkalyq zertteýler jáne izdeý; 3) geologııalyq-geofızıkalyq zertteýlerdiń nátıjelerin taldaý, óńdeý jáne resimdeý. 12. Eńbek qyzmetiniń túrleri: 1) geologııalyq-geofızıkalyq aqparat jınaý (dala jumystary); 2) dala jumystarynyń (kameraldyq jumystar) nátıjelerin óńdeý jáne taldaý; 3) kameraldyq jumystardyń nátıjeleri boıynsha ekonomıkanyń túrli salalary úshin (munaı-gaz, taý-ken, ınjenerlik ǵımarattar qurylysy, ekologııa jáne t.b.) geologııalyq obektiler men úderister týraly aqparat alý. 13. Biliktilik deńgeıleri men ulttyq bilim berý jáne oqytý júıesi deńgeıleriniń araqatynasy SBSh-nyń 2-qosymshasynda kórsetilgen biliktilikke qol jetkizý kórsetkishi boıynsha aıqyndalady. Geologııa salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberiniń 1-qosymshasy Geologııa salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberiniń quramy UBSh deń-geıi SBSh deń-geıi Kásiptik qyzmet salalary: 1. Geologııalyq-geofızıkalyq zertteýler júrgizý úshin materıaldar men jabdyqtar daıyndaý Jeke jáne kásibı quzyretine qoıylatyn talaptar Biligi men daǵdysyna qoıylatyn talaptar Bilimine qoıylatyn talaptar 1 1 Derbestigi: geologııalyq-geofızıkalyq jaraqtar men jabdyqtardy tıeý-túsirý jumystary, olardy jumys júrgiziletin jerge tasymaldaý jáne dalalyq lagerdiń turaq oryndaryn daıyndaý jumystary boıynsha mindetterdi oryndaý barysynda óte tómen derbestik deńgeıinde tolyq basshylyq jasalatyn jumys. Jaýaptylyǵy: jumystardy oryndaý; óz qaýipsizdigin jáne basqalardyń qaýipsizdigin saqtaý. Kúrdeliligi: nusqaýlyq boıynsha jumys isteý. Bir úlgidegi jeńil praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaıdy, ózin-ózi baqylaý jáne ózin-ózi basqara bilý daǵdylaryn kórsetedi Eńbek máni, ony ózgertý prosesteri jáne tıisti oryndaýshylyq áreketter toptamasy týraly bazalyq bilim 2 2 Derbestigi: belgili jaǵdaılarda belgili bir derbestik deńgeıin bildiretin, basshylyq jasalatyn jumys; basshylyq jasap oqytý. Bólý-telý jumystaryna qatysý (geologııalyq-geofızıkalyq aqparat jınaýdyń jobalyq beıinderiniń jergilikti jerde ornalasýyn anyqtaý), geologııalyq-geofızıkalyq zertteýler júrgizý úshin alańdardy daıyndaý. Jaýaptylyǵy: qarapaıym tapsyrmalardyń oryndalý nátıjeleri úshin; óz qaýipsizdigin jáne basqalardyń qaýipsizdigin saqtaý; qorshaǵan ortany qorǵaý talaptaryn oryndaý úshin. Kúrdeliligi: qarapaıym úlgilik tapsyrmalardy sheshý. Bir úlgidegi jeńil praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaıdy, qarapaıym óndiristik jaǵdaılarda ózin-ózi baqylaý jáne ózin-ózi basqara bilý daǵdylaryn kórsetedi Eńbek máni, bir úlgidegi qarapaıym tapsyrmalardy oryndaý kezinde nátıjege qol jetkizý quraldary men joldary týraly bazalyq bilim. 3 3 Derbestigi: bir úlgidegi jaǵdaılarda jáne kásiptik qyzmetterdiń basshylyq jasalatyn kúrdeli jaǵdaılarynda derbes jumystardy júzege asyrý, oqytýlardy óz betinshe uıymdastyrý. Burǵylaý eritindisiniń sapasyn anyqtaýdy, taý jynysyn buzý qural-saımanyn tańdaýdy, burǵylaý kezinde burǵylaý qondyrǵysynyń ornatylǵandyǵyn baqylaýdy qosa, geologııalyq-geofızıkalyq aqparattyń jekelegen túrlerin jınaý boıynsha tehnıkalyq jáne basqa da qosalqy quraldardy daıyndaý jáne kúıge keltirý. Jaýaptylyǵy: jumystardyń oryndalý nátıjeleri úshin;óz qaýipsizdigin jáne basqalardyń qaýipsizdigin saqtaý; qorshaǵan ortany qorǵaý talaptaryn oryndaý úshin. Kúrdeliligi: bir úlgidegi praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaý; bilim jáne tájirıbe negizinde áreket etý tásilin tańdaı bilý. Standartty praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaıdy, josparlaý, qoıylǵan mindetterdi oryndaý tásilderin tańdaı bilý daǵdylaryn kórsetedi . Eńbek mánin tehnologııalyq ózgertý, eńbekti josparlaý jáne uıymdastyrý týraly bilim 4 4 Derbestigi: baǵynyshty qyzmetkerlerdiń mindetterdi óz erkimen belgileýin, normalardy uıymdastyrý jáne iske asyrýdy baqylaýyn kózdeıtin, basshynyń basqarýymen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq-basqarýshylyq qyzmet. Jumys júrgiziletin aýdan boıynsha muraǵattyq geologııalyq-geofızıkalyq materıaldardy jınaý jáne zerdeleý, jumystardyń aýdany úshin geologııalyq-geofızıkalyq zertteýler júrgizý ádistemesi men tehnıkasyn anyqtaý. Jaýaptylyǵy: normanyń iske asyrylý nátıjesi úshin; óz qaýipsizdigin jáne basqalardyń qaýipsizdigin saqtaý; qorshaǵan ortany qorǵaý talaptaryn oryndaý úshin. Kúrdeliligi: jumys jaǵdaıyn óz betinshe taldaýdy talap etetin ártúrli úlgidegi praktıkalyq mindetterdi sheshý. Alynǵan tapsyrmalardy naqtylaıdy, baǵynyshtylardyń mindetterin belgi- leıdi, qyzmetteriniń nátıjesin baǵalaıdy, bilim jáne daǵdylar- dyń jetispeýin anyqtaıdy, qyzmetkerlerdi kásipqoılyǵyn joǵarylatýǵa yntalandyrady. Kásipqoılyq mindetterdi sheshý jáne belgileý tásilderi, qaǵıdalary jáne amaldary, qarym-qatynas etıkasy men psıhologııasy, eńbek ýájdemesi jáne eńbekke yntalandyrý tásilderi 5 5-1 Derbestigi: kásiporyn qyzmetteriniń tehnologııalyq úderisteri men strategııasyna qatysý sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Jumys júrgiziletin aýdanda dalalyq geologııalyq-geofızıkalyq jumystardy josparlaý úderisterin basqarý. Jaýaptylyǵy: óz eńbegin baǵalaý jáne jetildirý, ózi oqý jáne basqalardy oqytý, óz qaýipsizdigi jáne basqalardyń qaýipsizdigi, qorshaǵan ortany qorǵaý talaptarynyń oryndalýy. Kúrdeliligi: ártúrli jumys jaǵdaıynda sheshim tabý tásilderin tańdap alý negizinde praktıkalyq mindetterdi sheshý. Tapsyrysty túsine bilý, jaǵdaıdy taldaı alý, ózin-ózi teksere bilý, sheshim qabyldaı bilý jáne olardy iske asyrýǵa jaǵdaı jasaý, basqarýshylyq jáne oryndaýshylyq kásipqoılyqty joǵarylatatyn komandalyq jumysta qyzmetterdi baqylaý jáne túzetý daǵdylaryn kórsetedi Kásipqoılyq jaǵdaılardy júıelik taldaý jáne jobalaý ádisnamasy, basqarýshylyq sheshimderdi qabyldaý tásilderi, ujym jáne ujymdyq qurylym týraly bilim 5-2 Derbestigi: kásiporyn qyzmetteriniń tehnologııalyq úderisi jáne strategııasy sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Jumys júrgiziletin aýdanda alǵa qoıylǵan mindetterdi sheshý úshin geologııalyq-geofızıkalyq zertteýler ádisteriniń utymdy keshenin negizdeý jáne tańdaý úderisin basqarý Jaýaptylyǵy: óz eńbegin baǵalaý jáne jetildirý, ózi oqý jáne basqalardy oqytý, óz qaýipsizdigi jáne basqalardyń qaýipsizdigi, qorshaǵan ortany qorǵaý talaptarynyń oryndalýy. Kúrdeliligi: sheshim qabyldaý tásilderiniń ártúrliligin kózdeıtin mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan qyzmetter. 6 6-1 Derbestigi: jumystardy basqa ýchaskelermen kelisim jasaýdy kózdeıtin, kásiporyn qyzmetteriniń strategııasy sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Kásiporynnyń dalalyq geologııalyq-geofızıkalyq jumystaryn josparlaý qyzmeti. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa, ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý jáne ázirleý, qyzmetkerlerdiń kásipqoılyǵyn arttyrý úshin jaýaptylyq. Kúrdeliligi: sheshim qabyldaý tásilderiniń ártúrliligin kózdeıtin mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan qyzmetter. Áleýmettik jáne kásiptik turlaýsyz jaǵdaılardy jobalaý jáne sheshim qabyldaý, ózin-ózi basqarý bilý, baılanysty uıymdastyrý jáne kózqarastarǵa kelisim jasaý, nátıjelerdi resimdeý jáne tanystyrý, qazirgi zamanǵy baǵdarlama- lyq ónimderdi jáne tehnıkalyq quraldardy paıdalaný daǵdylaryn kórsetedi Áleýmettik jáne kásiptik kúrdeli jaǵdaılardy birlesip taldaý, jobalaý jáne sheshim qabyldaý, baılanysty uıymdastyrý jáne kózqarastarǵa kelisim jasaý, analıtıkalyq jáne jobalyq qujattamalardy resimdeý jáne tanystyrý týraly bilim 6-2 Derbestigi: jumystardy basqa ýchaskelermen kelisim jasaýdy kózdeıtin, kásiporyn qyzmetteriniń strategııasy sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Kásiporynnyń dalalyq geologııalyq-geofızıkalyq jumystarynyń mindetterin belgileý. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa, ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý jáne ázirleý, qyzmetkerlerdiń kásipqoılyǵyn arttyrý úshin jaýaptylyq. Kúrdeliligi: sheshim qabyldaý tásilderiniń ártúrliligin kózdeıtin mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan qyzmetter. 7 7-1 Derbestigi: sala qurylymyn damytý jáne oǵan jumys istetýdi, jaǵdaılardy uıymdastyrýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet. Ishki naryqta suranysqa ıe geologııalyq obektiler men úderisterdi anyqtaý úshin geologııalyq-geofızıkalyq zertteý mindetterin belgileý. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri úshin. Kúrdeliligi: sheshim qabyldaý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi paıdalanýdy kózdeıtin qyzmet. Máselelerdi alǵa qoıa bilý jáne sheshý, óz áreketin shynaıy baǵalaı bilý, jańa tásilderdi, tujyrym qurý tásilderi men qyzmet etý strategııasyn qoldana otyryp máselelerdi júıemen sheshe bilý daǵdylaryn kórsetedi Qyzmet etý jáne árekettesý tujyrymdaryn, strategııasyn, fýnksıonaldyq úlgilerin qurý ádisnamasy, joǵary damý deńgeıine qol jetkizetin ǵylymı progressıvtik tásilderdi qoldana otyryp, máselelerdi alǵa qoıa bilý jáne sheshý tásilderi týraly bilim 7-2 Derbestigi: sala qurylymyn damytý jáne oǵan jumys istetý strategııasyn qurýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet. Syrtqy naryqta suranysqa ıe geologııalyq obektiler men úderisterdi anyqtaý úshin geologııalyq-geofızıkalyq zertteý mindetterin belgileý. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri úshin. Kúrdeliligi: damý máselelerin sheshý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi qoldanýdy kózdeıtin qyzmetter. 8 8-1 Memlekettik aýqymdaǵy salanyń iri ınstıtýsıonaldyq qurylymdaryna jumys istetý jáne damytý strategııasyn qurýdy, ónimdi ishki naryqta óndirý men ótkizý jaǵdaılary men jaýapkershiligin uıymdastyrýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet: ishki naryqta suranysqa ıe mıneraldyq shıkizatty qaıta óńdeý ónimderin ótkizý. Ekologııalyq jáne strategııalyq oılaı bilý daǵdysyn, kóshbasshylyq daǵdylardy, logıkalyq ádisterdi, kásipqoılyq qyzmetter men ózara qarym- qatynas úlgilerin qurý ádisterin qoldana otyryp ózara tıimdi sheshim qabyldaý daǵdylaryn kórsetedi Qyzmetter men ózara árekettestiktiń kooperatıvtik júıelerin qurý, makroáleýmettik jáne makroekonomıkalyq júıelerdi úlgileý jáne basqarý ádisnamasy týraly bilim 8-2 Memlekettik aýqymdaǵy salanyń iri ınstıtýsıonaldyq qurylymdaryna jumys istetý jáne damytý strategııasyn qurýdy, ónimdi syrtqy naryqta óndirý men ótkizý jaǵdaılary men jaýapkershiligin uıymdastyrýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet: mıneraldyq shıkizatty qaıta óńdeý ónimderin syrtqy naryqta joǵary qosylǵan qunmen ótkizý (eksport). UBSh deń-geıi SBSh deń-geıi Kásiptik qyzmet salalary: 2. Dalalyq geologııalyq-geofızıkalyq zertteýler jáne izdeý Jeke jáne kásibı quzyretine qoıylatyn talaptar Biligi men daǵdysyna qoıylatyn talaptar Bilimine qoıylatyn talaptar 1 1 Derbestigi: geologııalyq-geofızıkalyq aqparat jınaýdyń tehnıkalyq jáne qosalqy quraldaryn daıyndaý boıynsha mindetterdi oryndaý barysynda óte tómen derbestik deńgeıinde tolyq basshylyq jasalatyn jumys Jaýaptylyǵy: jumystardy oryndaý; óz qaýipsizdigin jáne basqalardyń qaýipsizdigin saqtaý. Kúrdeliligi: nusqaýlyq boıynsha jumys isteý. Bir úlgidegi jeńil praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaıdy, ózin-ózi baqylaý jáne ózin-ózi basqara bilý daǵdylaryn kórsetedi Eńbek máni, ony ózgertý prosesteri jáne tıisti oryndaýshylyq áreketter toptamasy týraly bazalyq bilim 2 2 Derbestigi: geologııalyq-geofızıkalyq aqparat jınaý boıynsha belgili jaǵdaılarda belgili bir derbestik deńgeıin bildiretin, basshylyq jasalatyn jumys. Jaýaptylyǵy: qarapaıym tapsyrmalardyń oryndalý nátıjeleri úshin; óz qaýipsizdigin jáne basqalardyń qaýipsizdigin saqtaý; qorshaǵan ortany qorǵaý talaptaryn oryndaý úshin. Kúrdeliligi: qarapaıym úlgilik tapsyrmalardy sheshý. Bir úlgidegi jeńil praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaıdy, qarapaıym óndiristik jaǵdaılarda ózin-ózi baqylaý jáne ózin-ózi basqara bilý daǵdylaryn kórsetedi Eńbek máni, bir úlgidegi qarapaıym tapsyrmalardy oryndaý kezinde nátıjege qol jetkizý quraldary men joldary týra- ly bazalyq bilim. 3 3 Derbestigi: bir úlgidegi jaǵdaılarda jáne kásiptik qyzmetterdiń basshylyq jasalatyn kúrdeli jaǵdaılarynda derbes jumystardy júzege asyrý, oqytýlardy óz betinshe uıymdastyrý. Qoıylǵan mindetke sáıkes geologııalyq-geofızıkalyq zertteýlerdiń jekelegen túrlerin josparlaý jáne júrgizý. Jaýaptylyǵy: tapsyrmalardyń oryndalý nátıjeleri úshin; óz qaýipsizdigin jáne basqalardyń qaýipsizdigin saqtaý; qorshaǵan ortany qorǵaý talaptaryn oryndaý úshin. Kúrdeliligi: bir úlgidegi praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaý; bilim jáne tájirıbe negizinde áreket etý tásilin tańdaı bilý. Standartty praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaıdy, josparlaý, qoıylǵan mindetterdi oryndaý tásilderin tańdaı bilý daǵdylaryn kórsetedi . Eńbek mánin tehnologııalyq ózgertý, eńbekti josparlaý jáne uıymdastyrý týraly bilim 4 4 Derbestigi: baǵynyshty qyzmetkerlerdiń mindetterdi óz erkimen belgileýin, normalardy uıymdastyrý jáne iske asyrýdy baqylaýyn kózdeıtin, basshynyń basqarýymen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq-basqarýshylyq qyzmet. Tehnıkalyq quraldardy daıyndaý jáne geologııalyq-geofızıka- lyq aqparatty jınaý úderisterin basqarý Jaýaptylyǵy: tapsyrmalardyń oryndalý nátıjeleri úshin; óz qaýipsizdigin jáne basqalardyń qaýipsizdigin saqtaý; qorshaǵan ortany qorǵaý talaptaryn oryndaý úshin. Kúrdeliligi: jumys jaǵdaıyn óz betinshe taldaýdy talap etetin ártúrli úlgidegi praktıkalyq mindetterdi sheshý. Alynǵan tapsyrmalardy naqtylaıdy, baǵynyshtylardyń mindetterin belgileıdi, qyzmetteriniń nátıjesin baǵalaıdy, bilim jáne daǵdylardyń jetispeýin anyqtaıdy, qyzmetkerlerdi kásipqoılyǵyn joǵarylatýǵa yntalandyrady. Kásipqoılyq mindetterdi sheshý jáne belgileý tásilderi, qaǵıdalary jáne amaldary, qarym-qatynas etıkasy men psıhologııasy, eńbek ýájdemesi jáne eńbekke yntalandyrý tásilderi 5 5-1 Derbestigi: kásiporyn qyzmetteriniń tehnologııalyq úderisteri men strategııasyna qatysý sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Jumys júrgiziletin aýdanda geologııalyq-geofızıkalyq aqparat jınaý boıynsha dala jumystaryn júrgizý. Jaýaptylyǵy: óz eńbegin baǵalaý jáne jetildirý, ózi oqý jáne basqalardy oqytý úshin; óz qaýipsizdigin jáne basqalardyń qaýipsizdigin saqtaý; qorshaǵan ortany qorǵaý talaptaryn oryndaý úshin. Kúrdeliligi: ártúrli jumys jaǵdaıynda sheshim tabý tásilderin tańdap alý negizinde praktıkalyq mindetterdi sheshý. Tapsyrysty túsine bilý, jaǵdaıdy taldaı alý, ózin-ózi teksere bilý, sheshim qabyldaı bilý jáne olardy iske asyrýǵa jaǵdaı jasaý, basqarýshylyq jáne oryndaýshylyq kásipqoılyqty joǵarylatatyn komandalyq jumysta qyzmetterdi baqylaý jáne túzetý daǵdylaryn kórsetedi Kásipqoılyq jaǵdaılardy júıelik taldaý jáne jobalaý ádisnamasy, basqarýshylyq sheshimderdi qabyldaý tásilderi, ujym jáne ujymdyq qurylym týraly bilim 5-2 Derbestigi: jumystar jóninde basqa ýchaskelermen kelisim jasaýdy kózdeıtin, kásiporyn qyzmetteriniń strategııasy sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Jumys júrgiziletin aýdanda geologııalyq-geofızıkalyq aqparat jınaý boıynsha dala jumystaryna daıyndyq. Jaýaptylyǵy: óz eńbegin baǵalaý jáne jetildirý, ózi oqý jáne basqalardy oqytý úshin; óz qaýipsizdigin jáne basqalardyń qaýipsizdigin saqtaý; qorshaǵan ortany qorǵaý talaptaryn oryndaý úshin. Kúrdeliligi: ártúrli jumys jaǵdaıynda sheshim tabý tásilderin tańdap alý negizinde praktıkalyq mindetterdi sheshý. 6 6-1 Derbestigi: jumystar jóninde basqa ýchaskelermen kelisim jasaýdy kózdeıtin, kásiporyn qyzmetteriniń strategııasy sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Jumys júrgiziletin aýdanda geologııalyq-geofızıkalyq aqparat jınaý boıynsha dala jumystaryn júrgizý ádistemesi men tehnıkasyna monıtorıng júrgizý jáne baqylaý. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri úshin. Kúrdeliligi: sheshim qabyldaý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi paıdalanýdy kózdeıtin qyzmet. Áleýmettik jáne kásiptik turlaýsyz jaǵdaılardy jobalaý jáne sheshim qabyldaý, ózin-ózi basqarý bilý, baılanysty uıymdastyrý jáne kózqarastarǵa kelisim jasaý, nátıjelerdi resimdeý jáne tanystyrý, qazirgi zamanǵy baǵdarlamalyq ónimderdi jáne tehnıkalyq quraldardy paıdalaný daǵdylaryn kórsetedi Áleýmettik jáne kásiptik kúrdeli jaǵdaılardy birlesip taldaý, jobalaý jáne sheshim qabyldaý, baılanysty uıymdastyrý jáne kózqarastarǵa kelisim jasaý, analıtıkalyq jáne jobalyq qujattamalardy resimdeý jáne tanystyrý týraly bilim 6-2 Derbestigi: jumystar jóninde basqa ýchaskelermen kelisim jasaýdy kózdeıtin, kásiporyn qyzmetteriniń strategııasy sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Jumys júrgiziletin aýdanda geologııalyq-geofızıkalyq aqparat jınaý boıynsha dala jumystary nátıjeleriniń sapasyn baqylaý. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri úshin. Kúrdeliligi: sheshim qabyldaý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi paıdalanýdy kózdeıtin qyzmet. 7 7-1 Derbestigi: sala qurylymyn damytý jáne oǵan jumys istetýdi, jaǵdaılardy uıymdastyrýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet. Ishki naryqta suranysqa ıe geologııalyq obektiler men úderisterdi anyqtaý úshin geologııalyq-geofızıkalyq zertteý mindetterin belgileý. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri úshin. Kúrdeliligi: sheshim qabyldaý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi paıdalanýdy kózdeıtin qyzmet. Máselelerdi alǵa qoıa bilý jáne sheshý, óz áreketin shynaıy baǵalaı bilý, jańa tásilderdi, tujyrym qurý tásilderi men qyzmet etý strategııasyn qoldana otyryp máselelerdi júıemen sheshe bilý daǵdylaryn kórsetedi Qyzmet etý jáne árekettesý tujyrymdaryn, strategııasyn, fýnksıonaldyq úlgilerin qurý ádisnamasy, joǵary damý deńgeıine qol jetkizetin ǵylymı progressıvtik tásilderdi qoldana otyryp, máselelerdi alǵa qoıa bilý jáne sheshý tásilderi týraly bilim 7-2 Derbestigi: sala qurylymyn damytý jáne oǵan jumys istetý strategııasyn qurýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet. Syrtqy naryqta suranysqa ıe geologııalyq obektiler men úderisterdi anyqtaý úshin geologııalyq-geofızıkalyq zertteý mindetterin belgileý. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri úshin. Kúrdeliligi: damý máselelerin sheshý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi qoldanýdy kózdeıtin qyzmetter. 8 8-1 Memlekettik aýqymdaǵy salanyń iri ınstıtýsıonaldyq qurylymdaryna jumys istetý jáne damytý strategııasyn qurýdy, ónimdi ishki naryqta óndirý men ótkizý jaǵdaılary men jaýapkershiligin uıymdastyrýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet: ishki naryqta suranysqa ıe mıneraldyq shıkizatty qaıta óńdeý ónimderin ótkizý. Ekologııalyq jáne strategııalyq oılaı bilý daǵdysyn, kóshbasshylyq daǵdylardy, logıkalyq ádisterdi, kásipqoılyq qyzmetter men ózara qarym-qatynas úlgilerin qurý ádisterin qoldana otyryp ózara tıimdi sheshim qabyldaý daǵdylaryn kórsetedi Qyzmetter men ózara árekettestiktiń kooperatıvtik júıelerin qurý, makroáleýmettik jáne makroekonomıkalyq júıelerdi úlgileý jáne basqarý ádisnamasy týraly bilim 8-2 Memlekettik aýqymdaǵy salanyń iri ınstıtýsıonaldyq qurylymdaryna jumys istetý jáne damytý strategııasyn qurýdy, ónimdi syrtqy naryqta óndirý men ótkizý jaǵdaılary men jaýapkershiligin uıymdastyrýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet: mıneraldyq shıkizatty qaıta óńdeý ónimderin syrtqy naryqta joǵary qosylǵan qunmen ótkizý (eksport).   UBSh deń-geıi SBSh deń-geıi Kásiptik qyzmet salalary: 2. Geologııalyq-geofızıkalyq zertteýlerdiń nátıjelerin taldaý, óńdeý jáne resimdeý Jeke jáne kásibı quzyretine qoıylatyn talaptar Biligi men daǵdysyna qoıylatyn talaptar Bilimine qoıylatyn talaptar 1 1 - - - 2 2 - - - 3 3 Derbestigi: bir úlgidegi jaǵdaılarda jáne kásiptik qyzmetterdiń basshylyq jasalatyn kúrdeli jaǵdaılarynda derbes jumystardy júzege asyrý, oqytýlardy óz betinshe uıymdastyrý. Mamandandyrylǵan baǵdarlamalyq-tehnıkalyq keshenderdi dalalyq geologııalyq-geofızıkalyq aqparatty óńdeý jáne biriktirý, olardy mamandandyrylǵan baǵdarlamalyq-tehnıkalyq keshenderge engizý, dala jumystary júrgiziletin aýdandaǵy geologııalyq obektiler men úderister týraly esepti resimdeý úderisine daıyndaý (baptaý). Jaýaptylyǵy: jumystardyń oryndalý nátıjesi, óz qaýipsizdigi jáne basqalardyń qaýipsizdigi, qorshaǵan ortany qorǵaý talaptarynyń oryndalýy. Kúrdeliligi: bir úlgidegi praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaý; bilim jáne tájirıbe negizinde áreket etý tásilin tańdaı bilý. Standartty praktıkalyq tapsyrmalardy oryndaıdy, josparlaý, qoıylǵan mindetterdi oryndaý tásilderin tańdaı bilý daǵdylaryn kórsetedi . Eńbek mánin tehnologııalyq ózgertý, eńbekti josparlaý jáne uıymdastyrý týraly bilim 4 4 Derbestigi: baǵynyshty qyzmetkerlerdiń mindetterdi óz erkimen belgileýin, normalardy uıymdastyrý jáne iske asyrýdy baqylaýyn kózdeıtin, basshynyń basqarýymen normalardy iske asyrý boıynsha oryndaýshylyq-basqarýshylyq qyzmet. Geologııalyq-geofızıkalyq zertteýlerdiń jekelegen túrleriniń nátıjelerin óńdeý jáne biriktirý úderisin basqarý, dala jumystary júrgiziletin aýdandaǵy geologııalyq obektiler men úderister týraly esepti resimdeý úderisine qatysý. Jaýaptylyǵy: normanyń iske asyrylý nátıjesi úshin; óz qaýipsizdigin jáne basqalardyń qaýipsizdigin saqtaý; qorshaǵan ortany qorǵaý talaptaryn oryndaý úshin. Kúrdeliligi: jumys jaǵdaıyn óz betinshe taldaýdy talap etetin ártúrli úlgidegi praktıkalyq mindetterdi sheshý. Alynǵan tapsyrmalardy naqtylaıdy, baǵynyshtylardyń mindetterin belgileıdi, qyzmetteriniń nátıjesin baǵalaıdy, bilim jáne daǵdylardyń jetispeýin anyqtaıdy, qyzmetkerlerdi kásipqoılyǵyn joǵarylatýǵa yntalandyrady. Kásipqoılyq mindetterdi sheshý jáne belgileý tásilderi, qaǵıdalary jáne amaldary, qarym-qatynas etıkasy men psıhologııasy, eńbek ýájdemesi jáne eńbekke yntalandyrý tásilderi 5 5.1 Derbestigi: kásiporyn qyzmetteriniń tehnologııalyq úderisteri men strategııasyna qatysý sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Geologııalyq-geofızıkalyq zertteýlerdiń jekelegen túrlerin óńdeý nátıjelerin keshendi biriktirý, keshendi biriktirý nátıjeleri boıynsha dala jumystary júrgiziletin aýdanda anyqtalǵan geologııalyq obektiler men úderister týraly esepti daıyndaý úderisterin basqarý Jaýaptylyǵy: óz eńbegin baǵalaý jáne jetildirý, ózi oqý jáne basqalardy oqytý, óz qaýipsizdigi jáne basqalardyń qaýipsizdigi, qorshaǵan ortany qorǵaý talaptarynyń oryndalýy. Kúrdeliligi: ártúrli jumys jaǵdaıynda sheshim tabý tásilderin tańdap alý negizinde praktıkalyq mindetterdi sheshý. Tapsyrysty túsine bilý, jaǵdaıdy taldaı alý, ózin-ózi teksere bilý, sheshim qabyldaı bilý jáne olardy iske asyrýǵa jaǵdaı jasaý, basqarýshylyq jáne oryndaýshylyq kásipqoılyqty joǵarylatatyn komandalyq jumysta qyzmetterdi baqylaý jáne túzetý daǵdylaryn kórsetedi Kásipqoılyq jaǵdaılardy júıelik taldaý jáne jobalaý ádisnamasy, basqarýshylyq sheshimderdi qabyldaý tásilderi, ujym jáne ujymdyq qurylym týraly bilim 5.2 Derbestigi: kásiporyn qyzmetteriniń tehnologııalyq úderisteri men strategııasyna qatysý sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Dalalyq geologııalyq-geofızıkalyq materıaldardy óńdeý jáne biriktirý boıynsha kameraldyq jumystar úderisin basqarý. Jaýaptylyǵy: óz eńbegin baǵalaý jáne jetildirý, ózi oqý jáne basqalardy oqytý, óz qaýipsizdigi jáne basqalardyń qaýipsizdigi, qorshaǵan ortany qorǵaý talaptarynyń oryndalýy. Kúrdeliligi: ártúrli jumys jaǵdaıynda sheshim tabý tásilderin tańdap alý negizinde praktıkalyq mindetterdi sheshý.. 6 6-1 Derbestigi: jumystar jóninde basqa ýchaskelermen kelisim jasaýdy kózdeıtin, kásiporyn qyzmetteriniń strategııasy sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Zertteý júrgizý aýdanynda geologııalyq obektiler men úderisterdi anyqtaý úshin kameraldyq jumystardyń mindetterin belgileý. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa, ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý jáne ázirleý, qyzmetkerlerdiń kásipqoılyǵyn arttyrý úshin jaýaptylyq. Kúrdeliligi: sheshim qabyldaý tásilderiniń ártúrliligin kózdeıtin mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan qyzmetter. Áleýmettik jáne kásiptik turlaýsyz jaǵdaılardy jobalaý jáne sheshim qabyldaý, ózin-ózi basqarý bilý, baılanysty uıymdastyrý jáne kózqarastarǵa kelisim jasaý, nátıjelerdi resimdeý jáne tanystyrý, qazirgi zamanǵy baǵdarlamalyq ónimderdi jáne tehnıkalyq quraldardy paıdalaný daǵdylaryn kórsetedi Áleýmettik jáne kásiptik kúrdeli jaǵdaılardy birlesip taldaý, jobalaý jáne sheshim qabyldaý, baılanysty uıymdastyrý jáne kózqarastarǵa kelisim jasaý, analıtıkalyq jáne jobalyq qujattamalardy resimdeý jáne tanystyrý týraly bilim 6-2 Derbestigi: jumystar jóninde basqa ýchaskelermen kelisim jasaýdy kózdeıtin, kásiporyn qyzmetteriniń strategııasy sheńberindegi basqarýshylyq qyzmet. Kameraldyq jumystardy uıymdastyrý jáne dala jumystaryn júrgizý aýdanynda anyqtalǵan geologııalyq obektiler men úderister týraly esepti daıyndaý úderisterin basqarý. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa, ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý jáne ázirleý, qyzmetkerlerdiń kásipqoılyǵyn arttyrý úshin jaýaptylyq. Kúrdeliligi: sheshim qabyldaý tásilderiniń ártúrliligin kózdeıtin mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan qyzmetter. 7 7-1 Derbestigi: sala qurylymyn damytý jáne oǵan jumys istetýdi, jaǵdaılardy uıymdastyrýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet. Ishki naryqta suranysqa ıe geologııalyq obektiler men úderisterdi anyqtaý úshin geologııalyq-geofızıkalyq zertteý mindetterin belgileý. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri úshin. Kúrdeliligi: sheshim qabyldaý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi paıdalanýdy kózdeıtin qyzmet. Máselelerdi alǵa qoıa bilý jáne sheshý, óz áreketin shynaıy baǵalaı bilý, jańa tásilderdi, tujyrym qurý tásilderi men qyzmet etý strategııasyn qoldana otyryp máselelerdi júıemen sheshe bilý daǵdylaryn kórsetedi Qyzmet etý jáne árekettesý tujyrymdaryn, strategııasyn, fýnksıonaldyq úlgilerin qurý ádisnamasy, joǵary damý deńgeıine qol jetkizetin ǵylymı progressıvtik tásilderdi qoldana otyryp, máselelerdi alǵa qoıa bilý jáne sheshý tásilderi týraly bilim 7-2 Derbestigi: sala qurylymyn damytý jáne oǵan jumys istetý strategııasyn qurýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet. Syrtqy naryqta suranysqa ıe geologııalyq obektiler men úderisterdi anyqtaý úshin geologııalyq-geofızıkalyq zertteý mindetterin belgileý. Jaýaptylyǵy: mańyzdy ózgeristerge jáne damýǵa ákelýi múmkin qyzmet úderisterin josparlaý, ázirleý jáne onyń nátıjeleri úshin. Kúrdeliligi: damý máselelerin sheshý, jańa tásilderdi ázirleý, ártúrli ádisterdi qoldanýdy kózdeıtin qyzmetter. 8 8-1 Memlekettik aýqymdaǵy salanyń iri ınstıtýsıonaldyq qurylymdaryna jumys istetý jáne damytý strategııasyn qurýdy, ónimdi ishki naryqta óndirý men ótkizý jaǵdaılary men jaýapkershiligin uıymdastyrýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet: ishki naryqta suranysqa ıe mıneraldyq shıkizatty qaıta óńdeý ónimderin ótkizý. Ekologııalyq jáne strategııalyq oılaı bilý daǵdysyn, kóshbasshylyq daǵdylardy, logıkalyq ádisterdi, kásipqoılyq qyzmetter men ózara qarym-qatynas úlgilerin qurý ádisterin qoldana otyryp ózara tıimdi sheshim qabyldaý daǵdylaryn kórsetedi Qyzmetter men ózara árekettestiktiń kooperatıvtik júıelerin qurý, makroáleýmettik jáne makroekonomıkalyq júıelerdi úlgileý jáne basqarý ádisnamasy týraly bilim 8-2 Memlekettik aýqymdaǵy salanyń iri ınstıtýsıonaldyq qurylymdaryna jumys istetý jáne damytý strategııasyn qurýdy, ónimdi syrtqy naryqta óndirý men ótkizý jaǵdaılary men jaýapkershiligin uıymdastyrýdy kózdeıtin basqarýshylyq qyzmet: mıneraldyq shıkizatty qaıta óńdeý ónimderin syrtqy naryqta joǵary qosylǵan qunmen ótkizý (eksport).   Geologııa salasyndaǵy salalyq biliktilik sheńberine 2-qosymsha Biliktilikke qol jetkizý kórsetkishi Biliktilik deńgeıi Tıisti deńgeıdegi biliktilikke qol jetkizý joldary 1 Praktıkalyq tájirıbe jáne/nemese jumys ornynda qysqa merzimdi oqytý (nusqaý) jáne/nemese bastaýyshtan kem emes orta bilimi bolǵan kezde qysqa merzimdi kýrstar. 2 Praktıkalyq tájirıbe jáne/nemese negizgi orta bilimnen kem emes jalpy orta bilimi bolǵan kezde kásibı daıarlaý (bilim berý mekemesi negizinde qysqa merzimdi kýrstar nemese korporatıvti bilim berý) jáne/nemese eresekterdi qaıta daıarlaý. 3 Praktıkalyq tájirıbe jáne/nemese jalpy orta bilim nemese negizgi orta bilimniń negizinde tehnıkalyq jáne kásibı bilim nemese praktıkalyq tájirıbesiz jalpy orta bilim bolǵan kezde kásibı daıarlaý (bilim berý mekemeleriniń negizinde bir jylǵa deıin kásibı daıarlaý baǵdarlamalary boıynsha kýrstar nemese korporatıvti oqytý). 4 Joǵary dárejeli tehnıkalyq jáne kásibı bilim (qosymsha kásibı daıyndyq) jáne praktıkalyq tájirıbe. 5 Tehnıkalyq jáne kásibı bilim (orta býyn mamany), ortadan keıingi bilim, praktıkalyq tájirıbe nemese joǵary bilim. 6 Joǵary bilim, praktıkalyq tájirıbe. 7 Joǵary bilim, praktıkalyq tájirıbe jáne/nemese joǵary oqý ornynan keıingi bilim, praktıkalyq tájirıbe. 8 Joǵary bilim, praktıkalyq tájirıbe jáne/nemese joǵary oqý ornynan keıingi bilim, praktıkalyq tájirıbe. Osy biliktilik deńgeıinde joǵary bilim «Bilim týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy qabyldanǵanǵa deıin alynǵan joǵary bilimdi, sondaı-aq osy zańda belgilengen bilim deńgeıine sáıkes aıqyndalǵan joǵary bilimnen keıingi bilimdi qamtıdy. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2013 jylǵy 24 jeltoqsanda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №9018 bolyp engizildi.