• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qoǵam 07 Qarasha, 2021

Syrly suhbattyń sardary

691 ret
kórsetildi

Stıl degenimiz – kisiniń ózi. Álbette, bul qolyna qalam ustaǵan kisi týrasynda aıtylǵan anyq, aıshyqty, aıqyndaýshy sóz. Osy anyqtaýysh sózdi, ásirese, zerdeli ádebıet zertteýshisi, talǵampaz tárjiman, kósemsózdiń kósheli ókili, suhbat janrynyń saıypqyran sardary Saýytbek Ábdirahmanovqa qatysty qoldansaq, qalaı qııýlasa ketedi. Ornyn tapqan sózdeı oraılasa qalady. Bitimge kelgen bekterdeı biraýyzdanady.

Aǵalar jaıly aıtyla qalǵanda, nege ekeni, kóz aldymyzǵa qyrǵa shyǵyp, qıyrǵa kóz salyp turǵan jannyń beınesi kele qalatyny bar ǵoı. Mine, osy bir qazaqy qalyp, tynyshtyq kúıi – Qazyǵurttan shyǵyp, qazaq dalasyn qarashyǵyna syıdyra alǵan, qalamynyń ushyna qondyra bilgen Sáýkeńniń, Saýytbek Abdrahmanovtyń da óz qalpy, tabıǵaty, minez-qulqy, boıamasyz bolmysy. Onyń tula boıynan osy bir tynyshtyqtyń rýhy sezilip turatynyn birinshi aıtqan biz emes. Sol rette, sońǵysy da biz bola qoımaspyz. Nege deseńiz, sol tynyshtyq kúıdiń teteles týystary – ornyqtylyq, turaqtylyq, sabyrlylyq, tabandylyq, qońyrlyq, asyp-taspaıtyn, aptyǵyp sóılemeıtin, alqynyp turmaıtyn Saýytbek Abdrahmanovtyń qaı isinen, qaı sózinen de kórinetinine kópshilik ábden qanyq qoı dep oılaımyn. Ásili, kórkem minezdilik degenimizdiń ózi de osy shyǵar.Saýytbek Abdrahmanovtyń suhbattaryn paraqtaı bastaǵannan-aq, sáýleli bir shaqtarda Sáýkeńmen sóılesip otyrǵandaı kúı keshiresiz. Ol sóz – otyz jylda ornyqqan, shańyraǵyn kóterip, keregesin keń salyp, irgesin bekitken, baǵdaryn aıqyndap, bolashaqqa bet túzgen elimizdiń el bastaǵan kósemi, eren qalpy, eńbekshil halqy, erteńshil azamaty týraly sóz. Ol sóz – táýelsizdiktiń tutas tarıhy jaıly tolǵaqty, tolymdy, tolyqqandy tolǵam. Keshegi kúnderdiń kórkem shejiresine kóz salǵandaı bolasyz. Ertemen kelip esik qaǵatyn «Egemen Qazaqstan» gazetiniń betterin taǵy bir ashqandaısyz. Satýytbek aǵanyń syrly suhbattarynyń bári de keıingi jyldardyń kóleminde gazetimizdiń betinde jaryq kórgen, jyldar jylnamasyndaı jarııalanyp otyrǵan, oqyrmanyn oılandyrǵan suhbattar.Sondyqtan bul suhbat janrynyń, jalpy suhbat qurýdyń názik qyry men syryn tanytýmen qatar, álemdik deńgeıdegi saıasatkerlerdiń, adamzat mádenıetine úles qosqan tulǵalardyń paıymdy pikirleri arqyly suhbat alýshynyń da halyqaralyq saıasattan, álemdik mádenıetten tamyr tartqan parasat-paıymyn aıshyqtaı túsedi dep bilemin.Osy suhbattardyń ereksheligin suhbat janryndaǵy Saýytbek Abdrahmanovtyń stıli, Sáýkeńniń salty dep ataýǵa da bolady. Ol degenimiz kózge birden túsetin saýattylyq, kóńilge seziletin salmaqtylyq, suhbat berýshiniń oıyn oqýshylyq, jan dúnıesindegi jylt etken qubylysty jazbaı tanýshylyq, kóterip otyrǵan máselesin kósh ilgeri bilýshilik, sóz suıyltpaý, pikir tańbaý, ózin tyqpalamaý, óre jarystyryp, ólermendikke barmaý. Mine, osydan kelip pafossyz paıym týady. Naqtylyq kórinedi. Aqyl tanylady. Syrly suhbattar arqyly adamnyń syr-sandyǵy ashylady.Sondyqtan da bolar, osy suhbattardyń deni oqyrmannyń jadyna jattalyp qalǵan. Ondaǵy aıtylǵan pikir, kóterilgen másele, qozǵalǵan jaıttyń kóbi áli de aınalymda júr. Áli kúnge solarǵa silteme jasalady.Áý bastan-aq baspasózde tanymdyq dúnıelerimen oqyrmannyń yqylasyna bólengen Saýytbek aǵamyz ózi eńbek jolyn bastaǵan «SQ»-nyń murageri «Egemen Qazaqstan» gazetiniń basshylyǵyna kelgen soń ekinshi tynysy ashylyp, keńinen kósilgen edi. Shyǵarmashylyǵy, ıntellektýaldyq áleýeti, qaıratkerlik qarymy da osy súıikti «Egemen Qazaqstanynda» qyzmet atqarǵan kezeńde jarqyraı kórinip, tutastaı salanyń jaýapkershiligin arqalaǵan mınıstrlik mansapqa, búgingi halyq qalaýlylarynyń qataryna – eldiktiń sózi aıtylatyn bıik minberge, depýtattyq dárgeıge jetkizgeni zańdylyq. Osy jyldar bederinde jýrnalıstik qabiletin qarymdy qalamgerlik sapadan qajyrly ǵalymdyq deńgeıge ushtastyrǵan Saýytbek Abdrahmanovtyń mádenıettanýshy, zertteýshi, aýdarmashy, pýblısıst retinde boıyna jınaǵan mol bilimin qalam qýaty arqyly ult rýhanııatyna súbeli qazyna qylyp qosty. Álem ádebıetinen, tórtkúl dúnıe órkenıetinen jan-jaqty habardarlyǵy adamzattyq mádenıette ózindik orny bar tulǵalarmen emin-erkin áńgime-dúken quryp, olardyń ozyq oılarymen qazaq qaýymyn tanystyrýǵa uıytqy boldy.Qaıbir jyly Sáýkeń «Jıyrmasynshy ǵasyr jyrlaıdy» degen atpen qazaq poezııasynyń qos tomdyq ınterantologııasyn qurastyryp shyǵarǵan edi. Munyń sol tusta pikir týdyrǵan, qyzyǵýshylyqty oıatqan, eldi eleń etkizgen jańalyq bolǵanyn aıta ketýmiz kerek. О́leń dúnıesinen ózine unaǵan, kóńilin qozǵaǵan, júregine jaqyn jyrlaryn iriktep alyp, izgi nıetti oqyrmanǵa izetpen usynǵany bar. Aıtqandaı, Sáýkeńniń osyndaı aýqymdy isti atqarýyna ózi úlgi tutqan kórnekti jazýshy Ábish Kekilbaev sebepker bolǵan eken. Sonaý jetpisinshi jyldary Kınokomıtette qatar qyzmet etip júrgen kezinde abyz aǵa qazaq jyrynyń qadir-qasıeti týraly ózara áńgime barysynda qazaq poezııasynyń antologııasyn qurastyrý jóninde aıtypty. Al «Egemen Qazaqstanǵa» basshylyqqa kelgen tusynda: «Al endi gazet qolyńda. Baıaǵy aıtqan sharýany qolǵa almaısyń ba?» deıdi. Osylaısha Saýytbek Abdrahmanov ádebıet zertteýshisi retinde el gazetiniń oqyrmandaryn qazaq poezııasynyń jaýharlarymen tanystyrýdy qolǵa alyp, qazaq ádebıetiniń qorjynyn salmaqtandyra túsken edi. Bul – rýhanııat joqshysynyń el úshin atqarǵan eseli eńbeginiń, jarqyn jobalarynyń biri ǵana. Budan basqa da oqyrmanǵa jol tartqan kitaptary oqyrman sóresinen óz ornyn alǵan.Shynaıy ıntellıgent, zııatker tulǵa, qarymdy qalamger, sheber uıymdastyrýshy, kórgeni de, bergeni de mol jaqsy aǵamyz óziniń salǵan ónegeli jolymen jetpistiń jotasyna da shyqty. Jaı shyqqan joq, jarqyn beınesimen, jaıdary qalpymen, rýhanııat kerýenine artqan júgimen, urpaqqa salǵan ulaǵatymen shyqty. Meziretti mezette Memleket basshysynyń qolynan Abaı atyndaǵy Memlekettik syılyqty aldy. Aǵamyzdyń mereıtoıy qutty, mereıi ústem bola bersin!

Sońǵy jańalyqtar