Búgin Melbýrnde tennısten «Úlken dýlyǵa» sanatyna jatatyn tórt iri jarystyń basy – Aýstralııa ashyq birinshiliginiń jalaýy jelbireıdi. Dúnıejúziniń tek tańdaýly tennısshileri ǵana óner kórsetetin dúbirli dodada qazaqstandyq sportshylar da baq synaıdy. Atap aıtqanda, áıelder arasynda el namysyn Elena Rybakına, Iýlııa Pýtınseva, Zarına Dıas qorǵasa, erler básekesinde Aleksandr Býblık, Mıhaıl Kýkýshkın jáne Tımofeı Skatov synǵa túsedi. Al Aleksandr Nedovesov, Andreı Golýbev jáne Anna Danılına juptyq básekege qatysady.
Vaksınadan daý týdy
Irgetasy sonaý 1905 jyly qalanǵan Aýstralııa ashyq birinshiligi óz tarıhynda tek úsh márte ǵana ótkizilmegen eken. Alǵashqy ekeýi birinshi jáne ekinshi dúnıejúzilik soǵys ýaqyty bolsa, úshinshisi 1986 jyly jarys ýaqytynyń ózgerýine baılanysty uıymdastyrylmaǵan. Sodan beri bul týrnır jaýynǵa da, aptap ystyqqa da qaramaı jankúıerlerin qýantyp keledi. Tipti uıymdastyrýshylar baıraqty básekeni pandemııa jaǵdaıynda da toqtatqan joq. Indettiń dúnıe júzine taralǵanyna eki jyldan assa da, tennısshiler jarys kórigin qyzdyryp keledi. Degenmen bıylǵy báseke aldynda vaksınaǵa baılanysty daý týyndady.
Australian Open jarysynda toǵyz márte top jaryp, osy týrnırdi óziniń jekemenshik dodasyna aınaldyryp alǵan Novak Djokovıchtyń bıylǵy básekege qatysýy biraz qıyndyq týdyrdy. Serbııalyq sańlaq Aýstralııaǵa 5 qańtar kúni kelse de, shekara qyzmeti ony elge kirgizbedi. Sebebi Novak koronavırýsqa qarsy ekpe almaǵan. Al Aýstralııa zańy boıynsha elge vaksına almaǵan adam kire almaıdy.
Keıin Djokovıch densaýlyǵyna baılanysty vaksına alýǵa bolmaıdy degen medısınalyq qujatyn tıisti mekemege usynǵan. Biraq qujattar durys emes degen jeleýmen ony taǵy da elge kirgizýden bas tartady. О́ıtkeni Djokovıchte ne úshin vaksına alýǵa bolmaıtyndyǵy týraly medısınalyq qorytyndy bolmaǵan. Sóıtip álemniń birinshi raketkasynyń vızasy jaramsyz dep tabylyp, ony eline qaıtarmaq bolady. Alaıda Novak Aýstralııa úkimetiniń sheshimine qarsy apellıasııa berip, jeńiske jetedi.
Sotta jeńiske jetken serbııalyq tennısshige qaıta vıza berilip, ony elge kirgizedi. Alaıda arada birer kún ótkende Aýstralııa úkimeti Djokovıchtiń vızasyn ekinshi márte jaramsyz dep tabady. Sebebi Novak elge kirerde ótirik aqparat bergen bolyp shyǵady. Ol Aýstralııaǵa kelgenge deıin 14 kún bir elde bolǵanyn aıtqan. Al eldiń shekara qyzmetindegiler onyń bul ýaqytta Serbııa men Ispanııada bolǵanyn anyqtaıdy. Osylaısha Novak jarysty uıymdastyrýshylardyń bas aýrýyna aınaldy. Aýstralııa úkimeti Djokovıchke qarsy áli naqty sheshim qabyldamasa da, Australian Open jarysynyń baspasóz qyzmeti jerebe boıynsha ony jarysqa qatysady dep kórsetken.
Qazaqstandyqtardyń qarsylastary kimder?
Bıylǵy Aýstralııa ashyq chempıonatyna qatysatyn toǵyz qazaqstandyq sportshynyń ishinen Mıhaıl Kýkýshkın men Tımofeı Skatovtan basqalary tikeleı joldama aldy. Al Kýkýshkın men Skatov irikteý jarystaryna qatysyp, negizgi kezeńde óner kórsetý quqyǵyna ıe boldy.
Dúnıejúzilik reıtıngte 180-satyda turǵan 34 jastaǵy Kýkýshkın irikteý saıystarynda bosnııalyq Mırza Bashıchti – 6:2, 6:3, nıderlandtyq Robın Haseni 7:5, 7:6 (7:2) jáne amerıkalyq Ernesto Eskobedoni 6:4, 5:7, 7:5 esebimen jeńip, negizgi kezeńge joldama aldy.
Al soltústikqazaqstandyq tennısshi Tımofeı Skatov óz sporttyq jolynda alǵash ret «Úlken dýlyǵa» týrnırinde oınaýǵa múmkindik aldy. Skatov Aýstralııa ashyq chempıonaty irikteý saıystarynyń irikteýinde alǵash fransııalyq Hıýgo Greneni 6:3, 6:2 esebimen jeńse, keıingi básekelerde aýstralııalyq Deın Sýınıdi – 6:4, 6:2, portýgalııalyq Gashtaý Elıashti 6:4, 7:6 (7:5) esebimen utty. Osylaısha 20 jastaǵy Petropavl qalasynyń týmasy T.Skatov eresekter arasynda birinshi ret Grand Slam dodasynda baq synamaq. Buǵan deıin ol jasóspirimder arasynda «Úlken dýlyǵada» óner kórsetip, 2017 jyly US Open jarysynda jartylaı fınalǵa deıin jetti.
Taǵy bir qazaqstandyq Dmıtrıı Popko irikteý saıystarynyń fınalynda chehııalyq Irjı Lehechkaǵa 6:4, 3:6, 3:6 esebimen ese jiberip, negizgi týrnırge óte almaı qaldy.
Týrnırdiń birinshi aınalymynda 12-nómirmen tirkelgen Elena Rybakına Zarına Dıaspen kezdesetin boldy. Osylaısha, Aýstralııa jerinde qazaqstandyq tennısshiler alǵash ret ózara kezdesý ótkizedi. Al Iýlııa Pýtınseva birinshi aınalymda fransııalyq Harmonı Tanmen jolyǵady. Bul tennısshiler osy ýaqytqa deıin múlde kezdespegen.
Erler básekeniń birinshi aınalymynda álemdik reıtıngte 35-orynda turǵan Qazaqstannyń birinshi nómirli tennısshisi Aleksandr Býblık amerıkalyq Ernesto Eskobedmen (141-shi tennısshi), Mıhaıl Kýkýshkın (180) amerıkalyq Tommı Polmen (41), Tımofeı Skatov (255) slovakııalyq Norbert Gomboshpen kezdesedi.
Úshinshi kezeńnen kim asady?
Aýstralııa ashyq birinshiliginiń byltyrǵy básekesine alty tennısshisimiz qatysyp, tek ekeýi ǵana úshinshi aınalymǵa jetse, keıbiri birinshi kezeńde súringen edi. Jalpy, qazaqstandyq sportshylar Australian Open týrnıriniń úshinshi kezeńinen óte almaı júrgenine biraz ýaqyt boldy. Máselen, ár jyldary osy dodada baq synaǵan Galına Voskoboeva (2009, 2012), Iаroslava Shvedova (2015), Zarına Dıas (2015, 2016, 2020, 2021), Iýlııa Pýtınseva (2016, 2020, 2021) jáne Elena Rybakına (2020) úshinshi aınalymnan keri qaıtyp júr. Jerlesterimizdiń arasynda eń úzdik kórsetkish – Mıhaıl Kýkýshkınge tıesili. 2012 jyly ol tórtinshi aınalymǵa deıin jetken edi. Al bıyl bul jetistikti kim qaıtalaıdy eken?!
30 qańtarda máresine jetetin Australian Open-2022 týrnıriniń bıylǵy júlde qory ádettegideı óte qomaqty – 54 mıllıon AQSh dollary. Jeńimpaz sportshy 3 168 000 dollardy qanjyǵasyna baılasa, fınalda jeńilgen sportshy 1 584 000 dollar alady. Sondaı-aq jartylaı fınalǵa shyqqan tennısshi – 792 myń, shırek fınalda óner kórsetkender – 432 000 dollar, tórtinshi aınalymǵa jetkender – 216 000, úshinshi aınalymdaǵylar – 129 600, ekinshi aınalymǵa shyqqandar – 100 800, al birinshi aınalymnan súringender 64 800 dollar qarjyǵa keneledi.