Naýryz – túrki halyqtary úshin ejelgi, kún men túnniń teńeletin, uzaq ta qatal qystan keıin tirshilikke jan bitiretin meıram. Maǵan unaıtyny – bul meıramnyń bizdiń elimizde barsha qazaqstandyqtardyń basyn bir shańyraqtyń astyna biriktiretini! Búgingi tańda táýelsiz memleketimiz, Prezıdentimiz N.Nazarbaevtyń sózimen aıtqanda, shyn máninde ǵajaıyp biregeı «aralǵa» aınalyp otyr. Bul – barlyq qazaqstandyqtardyń ortaq jetistigi. Beıbitshilik pen birlik – elimizdiń odan ári qaraı damýy men órkendeýiniń negizi, belgilengen josparlardy tabysty iske asyrýdyń kepili!
Bul merekede halyqtar dostyǵyn jáne ulttardyń bir-birine degen qurmetin kóremiz.
Naýryz – tirshilik ataýlynyń bári qysqy «uzaq uıqydan» keıin oıanatyn, bir-birimen júzdesip, qýanyshqa bólenetin kezi. Adamdar da qýana amandasyp, bir-birin quttyqtap, bir-birine qonaqqa baryp, jaqsy tilekterin aıtady.
Jáne bir jaqsy dástúr – aýylda da, qalada da halyq dalaǵa ne kóshege shyǵyp, qystan qalǵan qoqystardy jınap, ózi turatyn jerdiń tóńiregin tazartady. Jyly jaqtan kelgen qustar da bir-birimen tabysyp, aǵashtarǵa uıa salady. Tal-shybyqtar egý jumystary qyzý júrip jatady. Bul da adamnyń tabıǵatpen úılesim tabatyn bir shaǵy ekeni anyq.
Al men úshin bul meıram – Temirtaý qalasyna arnaıy baryp, jaqyn-jýyqtarymmen, týystarymmen kezdesetin qýanyshty sát. Qyzyqty áńgimeler aıtylyp, dastarqanǵa tátti taǵamdar qoıylatyn kún.
О́zim sońǵy jyldary Naýryz meıramy ótetin ortalyq alańǵa kıiz úı ornatýdy dástúrge aınaldyryp kelemin. Meıram kúni aqsaqaldardy, qurmetti qonaqtardy shaqyramyz. Qazaq dástúrimen dastarqanǵa baýyrsaq, et qoıylady. Aıta keteıin, spırtti ishimdikter bolmaıdy. Kıiz úıdi jasaýǵa Mońǵolııadan kelgen jigitter kómektesedi. Eger kıiz úıdi naǵyz qazaqy buıymdarmen jasaıtyn bolsań, ony ýaqytynda baptap, durys saqtap, keptirip otyrý kerek eken. Sondyqtan qazirgi zamanǵa laıyqtalyp jańa ınnovasııalyq tehnologııa paıdalanylady. Kerege men ýyqtary jáne shańyraǵy sapaly metaldan jasalyp, ulttyq reńi saqtala, appaq kıiz úı bolyp shyǵa keledi. Úıdiń ishinde tósenishter, kilem, kórpe-jastyqtar – bári bar. Edeni taqtaıdan jasalǵan. Jazda irgesin túrip qoıǵanda samal jel soǵyp, salqyn kezde jyly, al jazda qońyr salqyn bolyp turady. Oǵan ózim de kýá boldym. О́tken jyldyń jaz kúnderi nemerem Matveı ekeýmiz bir jaqtan sharshap keldik te kıiz úıge jata qalyp edik, qatty uıyqtap qalyppyz. Oıanǵanda, keremet tynyǵyp qalǵanymyzdy baıqadyq.
Naýryz meıramy qarsańynda Temirtaý qalasyndaǵy arnaıy alańda bári de kıiz úı ornatady. Ártúrli mekemeler, shaǵyn jáne orta kásipkerlikpen aınalysatyn kásiporyndar jáne «Nur Otan» partııasy óz kıiz úıin tigedi. Solardyń arasynda ornalasatyn ózimniń kıiz úıim de qonaqtardy qarsy alady. Bıyl turmysy tómenderdi jáne múmkindigi shekteýli jandardy qonaq qylsam dep otyrmyn. Buryn aýyr jumys oryndarynda eńbek etken jandarmen buǵan deıin baılanys jasap turǵan edim. Olardyń alatyn járdemaqysyn ındeksteý máselelerin sheshýge yqpal ettim. Jýyrda sandyq satyp aldym. Kádesyılar daıyndap qoıdym. Úsh shapanym bar.
Naýryzda ózge ult ókilderi de ulttyq kıimderin kıip keledi. Tegine, tiline qatysty eshqandaı shekteý joq. Búgingi tańda Naýryzdyń gýmanıstik ıdealy – saıası turaqtylyqty, senim men dostyqty, elimizde turatyn barlyq adamdardyń teń quqyǵyn saqtaýda aıryqsha ról atqarady. Mundaı meıramdar halyqtyń birligin tek qana nyǵaıta túsedi dep oılaımyn.
Temirtaý qalasynda elimiz egemendigin alǵan kezden beri Naýryz meıramy toılanyp keledi. Ol – kópultty qala. Júzden astam ulttyń ókilderi turady. Bári de yntymaqtastyqta ómir súrip jatyr. Bári de bir shańyraqtyń astynda, bir dastarqannyń basynda birigýge tyrysady. Bul jerde Qazaqstan Prezıdentiniń eńbegi zor dep aıtar edim. О́ıtkeni, Qazaqstan halqy Assambleıasy sııaqty konstıtýsııalyq mártebesi bar irgeli uıymdy birde-bir memleket qura alǵan joq.
Bul meıram – bizdiń bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq jolynda birge ekendigimizdi taǵy da bir dáleldeı túsedi. Sondyqtan, barsha qazaqstandyqtardy kóktemniń jarqyn merekesi – Naýryz meıramymen quttyqtaımyn! Bárine kóktemniń araıly shýaǵyn, zor densaýlyq, baqyt pen yrys-bereke tileımin!
Andreı BEGENEEV,
Parlament Májilisiniń depýtaty,
«Nur Otan» partııasy fraksııasynyń múshesi.