Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda Bas prokýratýra Arnaıy prokýrorlar qyzmetiniń basshysy Rızabek Ojarov pen IIM Tergeý departamentiniń bastyǵy Sanjar Ádilov brıfıng ótkizdi.
Bas prokýratýra ókili elimizdiń ár óńirinde burq ete qalǵan «gıbrıdti shabýyldarǵa» qarýly destrýktıvti jáne qylmystyq toptardyń jumyldyrylǵanyn alǵa tartty. R.Ojarov qańtar oqıǵalary kezinde elimizdiń «gıbrıdti» shabýylǵa tap bolǵanyn aıta kelip, qazirgi tańda uıymdasqan qylmystyq toptardyń 18 múshesi ustalyp, adam óltirý, urlyq, tonaý jáne qaraqshylyq jasaǵany úshin buryn sotty bolǵan 21 adamnyń tutqyndalǵany jóninde málimdedi. «Ustalǵandardyń arasynda «Dıkıı Arman» laqap atymen belgili Jumageldıev jáne onyń top músheleri bar. «Dıkıı Armannyń» qarýlanǵan adamdary kezdeısoq ótip bara jatqan 24 beıbit turǵyndy urlap, kúshtep ustaǵan. Olardy bir jerden ekinshi jerge aparyp, uryp-soqqan. Aýyr soqqynyń saldarynan bir adam qaza bolǵan. Budan bólek, qaraqshylar 12-qalalyq aýrýhanada polısııa qyzmetkerin soqqynyń astyna alyp, qyzmettik qarýyn tartyp alǵan. Qazirgi tańda osy faktiler boıynsha tirkelgen qylmystyq ister jan-jaqty tergelýde», dedi ol.
Áleýmettik jeliler men messendjerlerde «Dıkıı Armandy» bosatypty nemese ony belgisiz bir jaqqa alyp ketipti degen túrli boljamdar men jalǵan aqparattardyń tarap ketkeni ras. Osyǵan oraı Arnaıy prokýrorlar qyzmetiniń basshysy R.Ojarov «basynda bul azamatty polısııa atys qarýyn zańsyz saqtaǵany úshin ustasa, qazir onyń jappaı tártipsizdikter boıynsha tergelip jatqanyn» resmı túrde habarlady. Qazirgi kezde arnaıy prokýrorlar eki qylmystyq isti biriktirip, óz tergeýine alǵan. Osyǵan oraı Jumageldıev UQK-tiń tergeý ızolıatoryna aýystyryldy. R.Ojarovtyń aıtýynsha, qańtar oqıǵalary kezinde belsendilik tanytqan basqa da uıymdasqan toptar anyqtalǵan. Máselen, jaqynda ǵana Almaty oblysynyń Eńbekshiqazaq aýdanynda UQK qyzmetkerleri «Kazahstanskıı» dep atalatyn uıymdasqan qylmystyq top jetekshilerin qolǵa túsirgen.
«Olardan 15 atys qarýy tárkilendi. Qazir bul uıymdasqan toptyń ashylmaǵan basqa da qylmystarǵa qatystylyǵy tekserilýde», degen Bas prokýratýra ókili qańtar oqıǵalarynyń sebep-saldarlaryn tergeý barysynda saıası ekstremızmniń aıqyn belgileri anyqtalǵanyn da alǵa tartty. Onyń aıtýynsha, keıbir «qoǵam» jáne «azamattyq belsendiler» de narazylyqtardyń bastapqy kezeńin paıdalanyp, tizgindi óz qoldaryna alýǵa tyrysqan. «Tyıym salynǵan «QDT/Kóshe» atty ekstremıstik uıymynyń músheleri ózgelerdi jappaı tártipsizdikterge belsene ıtermelegen. Jalpy ustalǵandar arasynda tyıym salynǵan ekstremıstik aǵymdardyń 35 múshesi anyqtaldy. Mysaly, Almatyda qylmystyq baǵyttaǵy destrýktıvti dinı aǵymnyń bir top múshesi ustaldy. Olardan qoldanýǵa daıyn qarý-jaraq tárkilendi. Toptaǵy ár adamnyń is-áreketi úılestirilip otyrǵan. Máselen, olardyń bir bóligi alańda júrse, ekinshisi qalanyń tómengi jaǵynda barrıkadalarda otyrǵan», dedi ol.
R.Ojarov sondaı-aq tergeý barysynda WhatsApp jáne Telegram arqyly tártipsizdikterge qatysýshylardyń jınalý oryndaryn, qozǵalý baǵyttaryn úılestirgen qazaqstandyq chattardyń áshkerelengenin de aıtty. «Mysaly, Almatyda sanaýly saǵattyń ishinde bir messendjerge qosylǵandar sany 140-tan 5,5 myńǵa deıin ósken. Jambyl oblysynda da bir chatqa qatysýshylar sany 4 myńǵa deıin jetken. Sóıtip qysqa ýaqyt ishinde jınalǵan adamdar basqynshy toptarǵa aınalǵan. Uıymdasqan toptar zorlyq-zombylyq jasaý kezeńine elimizdiń ár aımaqtarynda bir mezgilde kóshken. Birazy dúkenderdi talqandap, tonaýmen aınalysqan. Olar tipti turǵyn úılerdiń birinshi qabattarynda ornalasqan úı-jaılardy órtep jibermek bolǵan. Tek turǵyndardyń janqııarlyq toıtarys berý áreketteri ǵana budan da aýyr zardaptar men kóptegen qurbandardyń aldyn alǵan», dep málimdegen R.Ojarov lańkestik shabýyldyń qalaı jasalǵanyna da sıpattama berip ótti. Onyń aıtýynsha, alańǵa jınalǵandarǵa armatýra, taıaq, kirpish, tas jáne «Molotov kokteılderin» taratqandar da bolǵan. Olarǵa tipti ǵımarattardy órteý úshin avtomobıl dóńgelekteri men benzın de jetkizilgen.
«Odan keıin halyqtyń kóp jınalǵanyn utymdy paıdalanyp ketken olar qorshaýlardy buzyp, óńirlerdegi ákimdik ǵımarattaryn basyp alýǵa kirisken. Olar qarý-jaraq qoımalaryn basyp alyp, qarýǵa qol jetkizý úshin polısııa ǵımarattaryna shabýyl jasap, qaýipsizdik kúshterinen tartyp alǵan arnaıy tehnıka men kólikterdi, basqa da quraldardy paıdalanǵan. Urlanǵan qarý-jaraqty, azyq-túlik pen aýyz sýdy búlikshilerge jetkizý jáne taratý amaldaryn uıymdastyrǵan. Qarý-jaraqtyń búlikshilerge qalaı jetkizilgenin áleýmettik jelilerde keńinen taraǵan vıdeolardan da kórýge bolady», dedi spıker.
Esterińizge sala keteıik, qazirgi tańda elimizdiń 8 óńirinde – Almaty, Shymkent qalalarynda jáne Almaty, Jambyl, Qyzylorda, Shyǵys Qazaqstan, Aqtóbe jáne Atyraý oblystarynda terrorızm aktileri men jappaı tártipsizdikterdi tergeý jumystary júrgizilýde. Bir aıdyń ishinde «Stopterrorızm» saıtyna 1 672 faıl júktelgen. Olardyń deni qańtar oqıǵasy boıynsha vıdeo jáne fotosýretter. Tergeýge qarapaıym turǵyndardan bólek, bıznes ókilderi de kómektesýde. Jappaı tártipsizdikterdi uıymdastyrý men oǵan qatysý jáne terrorızm aktisin jasaýǵa qatysty 467 adam qamaýǵa alynǵan. Olardyń jeke basy, otbasylyq jaǵdaıy, jasy, densaýlyq jaǵdaıyn, qatysý dárejesi, óz isterine degen kózqarasy jáne basqa da sıpattaıtyn derekterdi zerdeleı kele arnaıy prokýrorlar 76 kúdiktini tergeý ızolıatorlarynan bosatqan. «Qamaýǵa tek aýyr jáne asa aýyr qylmystar jasaǵany týraly naqty aıǵaqtar bar adamdar ǵana alyndy», degen spıker «tergeý ızolıatorlarynda kezdeısoq qamalǵan adamdar joq ekenin» málimdedi.
IIM ókili S.Ádilov brıfıngte ishki ister organdarynyń tergeýshileri arnaıy prokýrorlarmen tyǵyz is-qımyl jasaı otyryp, qańtar oqıǵalarynyń sebepterin anyqtaý, qylmys izderin alý jáne bekitý, sondaı-aq qajetti dáleldemeler bazasyn jınaý jumystary jalǵasyp jatqanyn aıta kelip, «Qazirgi ýaqytta barlyq zaqymdanǵan nysandy tekserý aıaqtaldy. Olardyń sany 1,5 myńnan asady jáne 760-tan astam avtokólik bar», dedi. Onyń atap ótýinshe, 1,7 myńnan astam sot saraptamasy taǵaıyndaldy. Kýágerler men jábirlenýshiler retinde 10,5 myń adamnan jaýap alyndy. «Júrgizilip jatqan jumystardyń nátıjesinde qylmyskerler men jasyrý oryndarynan 828 birlik qarý, 18 myńnan astam oq-dári jáne 286 arnaıy qural tárkilendi. Sonymen qatar 65 dana qarý erikti túrde tapsyryldy», dedi S.Ádilov.
Sondaı-aq IIM ókili: «Qazir aqparattyq keńistikte ótken oqıǵalardyń burmalanyp otyrǵanyna kýá bolyp otyrmyz. Mıtıngilerdiń beıbit sıpaty jáne quqyq qorǵaý kúshteriniń zańsyz áreketi týraly aıtylady. Munyń bári bılik qabyldaǵan sheshimderdiń bedelin túsirý, eń bastysy – jappaı tártipsizdikterdiń uıymdastyrýshylary men qatysýshylary jaýapkershilikten boı tasalaýy úshin jasalady. Qazaqstandyqtar munyń qoǵamdyq sanany aıla-sharǵy jasaý jónindegi maqsatty aqparattyq naýqan ekenin túsinýge tıis. Osyǵan baılanysty azamattardan tek resmı, tekserilgen aqparat kózderine senýdi suraımyn», dedi S.Ádilov