Qostanaı oblysy ákimdiginde aldaǵy egis naýqanyna daıyndyq barysy pysyqtaldy. Bıylǵy kóktemde óńir dıqandary 5 mln 173 myń gektar alqapqa tuqym sebýdi josparlap otyr. Jıynda aýyl sharýashylyǵyn damytýdyń memlekettik baǵdarlamalary sheńberindegi salany qarjylyq qoldaýdyń barlyq baǵyty saqtalǵany aıtyldy.
Kóktemgi naýqanǵa daıyndyq barysy jóninde baıandaǵan oblys ákiminiń orynbasary Arman Ábenovtiń aıtýyna qaraǵanda, bıyl egistiktiń basym bóligine bıdaı sebiledi. Degenmen óńir turǵyndaryn áleýmettik mańyzy bar azyq-túlikpen qamtý maqsatynda maıly daqyldar men kókónis alqaptarynyń kólemi de edáýir ulǵaıaıyn dep otyr. Máselen, byltyrǵymen salystyrsaq, bıyl maıly daqyl alqaby 44,3 myń gektarǵa, kartop 1 189, kókónis 1 034 gektarǵa ulǵaıady.
– Alqaptardy ártaraptandyrý budan bylaı óńir turǵyndaryn aýylsharýashylyq daqyldarynyń barlyq túrimen, ásirese, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlikpen tolyq qamtamasyz etý maqsatynda júzege asyrylady. Sondyqtan alda osy máseleni ár sharýashylyqqa, aýyl turǵyndaryna túsindirip, jetkizý sııaqty jaýapty sharýa kútip tur. Aýylsharýashylyq taýaryn óndirýshilerdiń árqaısysymen jeke-jeke sóılesýge týra keledi, – dedi oblys ákiminiń orynbasary.
Mamandar bıylǵy tuqymnyń sapasy joǵary ekenin jetkizdi. О́tken jyly oblys sharýashylyqtary 530 myń tonna bıdaı tuqymyn daıyndap qoıǵan. Onyń 90 paıyzdan astamy 1-shi jáne 3-shi reprodýksııaǵa jatady. 0,6%-y sýperelıtaly, 4,8%-y elıtaly, al 3,2%-y tórtinshi reprodýksııa tuqymy.
О́ńirdiń ońtústik aýdandaryndaǵy sharýashylyqtardyń birazy sońǵy úsh jylǵy qýańshylyqtan keıin qurǵaqshylyqqa tózimdi daqyl túrlerin ósirýge bet bura bastaǵan. Ásirese, Áýlıekól, Naýyrzym, Qamysty, Amangeldi aýdandarynda qazirgi naryqta joǵary suranysqa ıe, baǵasy qymbat maıly daqyl – maqsary egip, odan jaqsy ónim alyp otyrǵan sharýalar kóp. Mysaly, byltyr maqsary ekken Áýlıekól aýdanyndaǵy «Shýller» sharýa qojalyǵy ár gektardan 10 sentnerden, Naýyrzym aýdanyndaǵy «Koshkodan S.I.» sharýa qojalyǵy 5 sentnerden ónim alǵan. Atalǵan aýdandardyń byltyr bir gektar jerden 3-4 sentnerge jeter-jetpes bıdaı ónimin alǵanyn eskersek, bıyl maqsary ósirýshilerdiń qatary kóbeıe túsetin syńaıly. Arman Ábenovtiń aıtýynsha, bıyl oblysta 126,8 myń gektarǵa maqsary tuqymy egilip, maqsary alqabynyń kólemi 42 myń gektarǵa ulǵaımaq.
2021 jyly oblystaǵy 8 myń gektarǵa jeter-jetpes sýarmaly alqapqa bıyl taǵy da 1 420 gektar qosylaıyn dep otyr.
Búgingi tańdaǵy basty mindettiń biri – egin sharýashylyǵyna paıdalanylatyn mıneraldy tyńaıtqyshtar kólemin ulǵaıtý. Byltyr topyraq quramynda ylǵal az bolǵandyqtan, dıqandar alqap jumystaryna 69 myń tonna tyńaıtqysh jaratty. Bıylǵy alqapqa kem degende, 80 myń tonna tyńaıtqysh paıdalanylady dep josparlanǵan.
Kóktemgi egis naýqanyna 20 myńnan astam traktor, 22 myń tuqym sepkish, 1 200 joǵary ónimdi dán sepkish keshen qatysady. Qazir ár sharýashylyq qolda bar tehnıkasyn jóndeýden ótkizip, kóktemge qamdanyp jatyr. Sońǵy málimet boıynsha, óńirdegi aýylsharýashylyq tehnıkalarynyń 87%-y alqapqa shyǵýǵa daıyn. Osynshama tehnıka naýqannyń dál qyzǵan tusynda janarmaısyz turyp qalmaýy úshin aldaǵy kóktemgi alqap jumystaryna 71 myń tonna arzandatylǵan dızeldi otyn bólindi.
Oblysta aýylsharýashylyq tehnıkalaryn qurastyrý salasy ilgeri damyp keledi. Máselen, byltyr 1 009 «MTZ», 529 «Lovol», 415 «Kıroves» traktory jáne 402 «Esil» kombaıny qurastyrylǵan. Jergilikti zaýyttardan shyqqan traktor-kombaındar óńir sharýashylyqtarynyń tehnıka parkin jańartýyna serpin berip otyr.
О́ńirde «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 159 sharýashylyqqa sıfrlandyrý elementteri engizilmek. Atalǵan sharýashylyqtardyń 79-y eginmen, al 81-i mal ósirýmen aınalysady.
Bıyl oblystyń aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa 27,6 mlrd teńge sýbsıdııa bólinip otyr. Máselen, ósimdik sharýashylyǵyn damytýǵa – 9,9 mlrd teńge, mal sharýashylyǵyna – 7,5 mlrd teńge, ózge de baǵyttar úshin 10,2 mlrd teńge demeýqarjy bólý qarastyrylǵan.
Kóktemgi alqap jumystary men kúzgi jıyn-terin naýqanyn «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ qarjylandyrady. Korporasııa bul maqsatqa shamamen 26 mlrd teńge bólýdi josparlady. Qarjy mekemesi búginge deıin 45 ótinish qabyldap, 907 mln teńge bólgen. Munyń syrtynda, dıqandarǵa «Azyq-túlik korporasııasy» arqyly osymen ekinshi jyl qatarynan forvardty satyp alý arqyly qarjylaı kómek kórsetilip keledi. Bıyl bul korporasııa dıqandardyń kóktemgi-kúzgi naýqanyna 22,9 mlrd teńge qarastyryp otyr.
Sala mamandary ótken jyly júrgizilgen zertteý nátıjelerine súıene otyryp, bıyl jazda astyqty alqapta úıirli shegirtke, astyq kóbelegi sııaqty asa qaýipti zııankester qaptap, tat, septarıoz syndy ósimdik aýrýlary paıda bolýy múmkin dep boljap otyr. Qaýiptiń aldyn alyp, alqapty der kezinde hımııalyq jolmen óńdeýge qajet pestısıd alý úshin 450 mln teńge sýbsıdııa bólindi.
Jıyndy qorytyndylaǵan oblys ákimi atalǵan salaǵa jaýapty basshylarǵa kóktemgi egis naýqanyna ázirlik barysyn áli de pysyqtaı túsýdi tapsyrdy.
Qostanaı oblysy