Jýyqta Semeıdegi Abaı mýzeıine barǵanymda, ol jerden hakimniń jazý ústelin kórdim, keshegi kúnniń kózindeı bolǵan qońyr ústel «bárin men bilemin» degendeı kózge ottaı basylady. Kórgen adamnyń oıyna oı qosyp, ótken dáýirge jeteleıdi. Klassık jazýshymyz Ǵabıt Músirepovtiń «soqyr kóretindeı, sańyraý estıtindeı etip jaz» degen sózi osyndaıda eske oralady. Shyǵarmashyl adamdar úshin qaǵaz ben qalam qandaı qajetti bolsa, jazý ústeli de sondaı kerekti.
Quddy dúnıege jańa esik ashqan sábıdi áldılep besikke bólegen sekildi jańa jazylǵan shyǵarmany da jazý ústeline málim ýaqyt tastap qoıyp, sýyrmada ystyq-sýyǵyn basyp sýytyp baryp, oqyrmanǵa usynyp jatady. Bul ádebıet ádebıet bolǵaly beri qaıtalanyp kele jatqan úrdis. Endeshe biz jazýshylardyń jazý ústelin shyǵarmanyń besigi deýimizge tolyq negiz bar. Ár jazýshynyń jazý ústeli ártúrli bolǵan, tipti keıbirinde jazý ústeli bolmaǵan da.
«Shoý buryshy»
Aǵylshyn ádebıetiniń sańlaqtarynyń biri Djordj Bernard Shoýdyń esimi áli kúnge deıin jıi atalady. Buǵan sebep, onyń oqylymdy, ómirsheń shyǵarmalary. Al, ol osy shyǵarmalaryn qaıda jazdy? Osyǵan toqtalaıyq. Onyń jazý ústeli tym qarapaıym bolǵanyn ol týraly derekter dáleldeıdi. Tipti ol ózgeler sııaqty sánqoılyqqa salynyp, shyǵarmashylyq úıine qymbat jazý ústelin qoımapty. Bar bolǵany óz vıllasynyń aýlasyna aǵashtan shaǵyn kabınet jasap, ony ózi «Shoý buryshy» dep atapty. Atalǵan buryshta ol ádebıette oıyp oryn alǵan iri shyǵarmalar men sahnalyq týyndylar jazyp, mol murasyn jurtqa usynǵan. «Shoý buryshyna» nazar salsańyz, taza aýada, jaryq jaqsy túsetin ortaǵa ornalasqan, árıne, shyǵarmashyl adam úshin osyndaı jaıly da tynysh meken kerek-aq.
Hem aǵaıdyń kabıneti
Hemıngýeı ádette qaltasyna dápter men qaryndash salyp, kafelerde jazǵandy unatatyn, ol óziniń áıgili «Kún de kóteriledi» romanynyń negizgi bólimin osyndaı jaǵdaıda jazǵan. Keıinirek Hemıngýeı Florıda shtatyndaǵy Kı-Ýesttegi úıinde kitaptar men gazetterdiń úıindilerine toly jatyn bólmesinde bizge jetken shyǵarmalaryn jazdy. Onyń jazý ústeli men mashınkasy Florıda shtatyndaǵy Kı-Ýesttegi Hemıngýeıdiń úıinde saqtalǵan. Jazýshynyń úıindegi birden-bir qundy mura osy bolmaq. Keń dúnıeni aı saıyn aralap, álemge saıahat jasaýdy óziniń áýesi sanaǵan Hem aǵaı úshin tar kabınettegi jazý ústeline kóp otyrýdyń da múmkindigi bolmaǵan shyǵar. Biraq jazýshynyń «Afrıkanyń jasyl tóbeleri», «Bar men joq», «Frensıs Makomberdiń baqytty ómiri», «Kılımandjaro – qarly taý» sııaqty birneshe shyǵarmasy osy úıde turǵanda, ústel basynda jazylǵan.
Úıden murajaıǵa deıin
Djeın Ostınniń murajaı úıinde onyń jazý ústeli tur. Osy ústeldi kórý úshin jyl saıyn san myńdaǵan adam atalǵan mýzeıge barady. Djeınniń oqyrmandar unatqan romandary men este qalarlyq keıipkerleri osy jazý ústeliniń jemisi. Ol únemi kúndelik jazýdy ádetke aınaldyrǵan. Sol úshin onyń jazý ústeli tereze aldyna qoıylǵan. Atalǵan ústel 1957 jyly onyń turǵan úıinen murajaıǵa aýystyryldy.
Roýlıngtiń «kóshpeli» ústeli
Al aǵylshyn jazýshysy Dj.K.Roýlıngtiń jazý ústeliniń ózindik qyzyqty oqıǵasy bar. Roýlıng Hárrı Potter serııasynyń sońǵy kitabyn jazatyn ýaqyt kelgende, jumys isteý úshin tynysh oryn tabý qıynǵa soǵady. Ol Edınbýrgtegi The Balmoral qonaqúıine baryp biraz ýaqyt shyǵarmashylyǵyn jalǵastyrady. Birinshi kúnniń sátti ótkeni sonsha, ol sol jerde tura berýdi josparlap, 2006 jyldyń tamyz aıynda sonda «qonys aýdardy». Bul qonaqúı bólmesi qazir JK Rowling Suite dep atalady. Árıne, qonaqúıdegi jazýshynyń «ýaqyttyq jazý ústelinde» Hárrı Potterdiń sońǵy núktesi qoıyldy. Bul da shyǵarmashylyq álem úshin eske alýǵa tıisti jaıttyń biri.
Jazý ústeli janashyry
Lýıza Meıdiń esimi óziniń klassıkalyq romany «Kishkentaı áıelder» arqyly kúlli oqyrmanǵa jaqsy tanys. Ol Orchard House-tegi jazý ústelinde ár shyǵarmasyn qolmen jazdy. Kóptegen jyldar boıy qoljazbalary durys qabyldanbaǵandyqtan, baspageri oǵan qyzdar týraly áńgime jazýdy usyndy. Ol tapjylmaı jazý ústelinde otyryp eki jarym aı ishinde «Kishkentaı áıelder» atty romanyn ómirge ákeledi. Ol osy kitabyn ómir tájirıbesine súıene otyryp jazdy. Bul shyǵarmada da jazý ústeliniń róli erekshe bolǵany shyndyq.