Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýynda elimizdegi memlekettik basqarý úderisin jeńildetý úshin óńirlerde ákimshilik-aýmaqtyq ózgerister jasaý qajetin aıtqan bolatyn. Qazir Prezıdent Joldaýy júktegen mindetter boıynsha el ishinde qyzý talqy ótip, nátıjeli is bastaldy. Osyndaı qaýyrt jumys Jetisý óńirinde de júrip jatyr.
«Almaty aglomerasııasyna qatysty túıtkilder kóp. Oblys turǵyndary negizinen qala tóńiregine shoǵyrlanǵan. Uzynaǵashtaǵy nemese Talǵardaǵy máseleni sonaý Taldyqorǵanda otyryp sheshý ońaı emes. Oblys ortalyǵyna barý úshin halyqtyń alysqa sabylýyna týra keledi. Osy jáne basqa da jaıttardy eskere otyryp, Almaty oblysyn ekige bólýdi usynamyn. Bul óńirde Jetisý jáne Almaty oblystary qurylady. Almaty oblysynyń ortalyǵy Qapshaǵaıda bolýy kerek. Al Jetisý oblysynyń ortalyǵy Taldyqorǵanda ornalasady. Bul qadamdar aımaqtardy damytý isine tyń serpin beredi dep sanaımyn. Jalpy, jańa oblystardyń qurylýy – kópshiliktiń kókeıinde júrgen másele. Kezinde oblys mártebesinen aıyrylǵan óńirlerde turǵyndar sany azaıyp, turmys sapasy tómendep ketkeni belgili. Osy olqylyqtyń ornyn toltyratyn kez keldi. Ákimshilik-aýmaqtyq ózgerister memlekettik basqarý úderisin jeńildetedi. Jurttyń oblys ortalyǵyna barys-kelisin ońaılatady. Ishki kóshi-qon máselesin retteýge septigin tıgizedi», degen edi Joldaýda Prezıdent Q.Toqaev. Búginde Almaty oblysynda bul baǵyttaǵy tapsyrmalardy oryndaý úshin naqty sharýa qolǵa alynǵan. Jaqynda oblystyq máslıhattyń kezekten tys sessııasy ótip, onda aýmaqty ekige bólý jumystary talqyǵa tústi. Sessııa barysynda sóz alǵan depýtattar bir aýyzdan oblystardy bólý týraly Prezıdent bastamasyn qoldap, bul qos óńirdiń de tıimdi damýyna múmkindik beretinin aıtty.
Jalpy, jańadan qurylatyn Jetisý oblysynyń aýmaǵynda 352 eldi mekeni bar 8 aýdan men 2 qala, Almaty oblysynyń quramyna 380 eldi mekeni bar 9 aýdan men 1 qala engiziletin bolady. Oblysta Prezıdent Jarlyǵyn qabyldaý jónindegi is-qımyl algorıtmi ázirlengen. Osy ispen aınalysatyn arnaıy komıssııa qurylyp, jumysyn bastady.
– Qazir mańyzy bar ákimshilik-aýmaqtyq birlikterdiń jańa shekaralary jáne basqa da geografııalyq derekter kórsetilgen shemalyq karta daıyndalyp, Qapshaǵaı qalasynyń jańa bas jospary men egjeı-tegjeıli josparlaý jobasy ázirlenýde. Ekonomıkalyq esepteýler jasalyp, Almaty jáne Jetisý óńirleriniń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy boıynsha taldaý materıaldary daıyndaldy. Qoldanystaǵy shtat sanyn qaıta bólý jáne memlekettik organdardy ornalastyrý úshin nysandardy aıqyndaý jumystary bastaldy, – deıdi Almaty oblysynyń ákimi Qanat Bozymbaev.
Sondaı-aq jańadan qurylatyn Almaty oblysynyń ortalyǵyn kóshirýge baılanysty shyǵyndardy, sonyń ishinde qyzmettik úı-jaılardy jaldaý, kóterme járdemaqy tóleý, qyzmetkerler men olardyń otbasy músheleri úshin turǵyn úı jaldaý jáne basqa da shyǵyndardy qarjylandyrýdaǵy birqatar problemalyq másele de sheshimin tabady. Osyǵan baılanysty esepteýler júrgizilýde, respýblıkalyq bıýdjetten qarajat bólý úshin bıýdjettik ótinim beriletin bolady.
Derek boıynsha, qazirgi Almaty oblysynda sońǵy 20 jylda jalpy óńirlik ónim kólemi 25 ese, ónerkásip ónimi 17 ese, aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónimi 16 ese, qurylys jumystary 30 ese, saýda 27 ese ósken. 20 jyl ishinde 13 mln sharshy metrden astam turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, oblys ekonomıkasyna 7,2 trln teńge ınvestısııa tartyldy, oblys bıýdjeti 2001 jylǵy 21 mlrd teńgeden 2021 jyly 830 mlrd teńgege deıin ósken. Al aýmaqtyń eki oblysqa bólinýi óńirlerdiń damýyna odan ári serpin berýge tıis. Búginde Taldyqorǵan óńirin damytý maqsatynda 6 542 jumys ornyn ashatyn, 999,5 mlrd teńgege 182 jobany iske asyrý kózdelgen eken.
Al bolashaq oblys ortalyǵyna aınalatyn Qapshaǵaı qalasynda turǵyn úı qurylysy qarqyndy. Qazirdiń ózinde bul qalada jańadan baspanaly azamattardyń qatary kóbeıip keledi. Mysaly, jaqynda qalaǵa qarasty Zarechnyı aýylynda «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda salynǵan 20 páterli 5 turǵyn úı boı kóterdi. Jalpy aýmaǵy 1 380,7 sharshy metrdi quraıtyn zamanaýı úlgide jasaqtalǵan baspanada elektr jelisi, ystyq jáne sýyq sý, jylý júıeleri júrgizilgen. Odan bólek avtoturaq, balalarǵa arnalǵan oıyn alańy, qoqys tógý oryndary da jasalǵan. Jalpy, Qapshaǵaıda aldaǵy ýaqytta 60 páterli 3 turǵyn úı salý josparlanǵan. Jobanyń jalpy quny162,674 mln teńge shamasynda. Bul páterlerdiń kilti tolyq emes otbasylarǵa, jetim balalarǵa, uzaq jyldan beri kezekte turǵan bıýdjettik mekeme qyzmetkerlerine tabystalady dep kútilýde. Al búginde Qapshaǵaı qalasynda 3 myńǵa jýyq azamat úı kezeginde tur eken.
Aıtpaqshy, jaqyn kúnderi Qapshaǵaı qalasynyń aty ózgerip, shahar elimizdiń birtýar azamaty, memleket qaıratkeri Dinmuhamed Qonaevtyń qurmetine qaıta atalatyn bolady. Bul bastamany bıylǵy Joldaýda Prezıdent kótergen bolatyn. Memleket basshysynyń usynysy el ishinen qyzý qoldaý tapty. Másele Qapshaǵaı qalalyq máslıhatynyń turaqty komıssııasynyń otyrysynda qaralyp, qalany «Dinmuhamed Qonaev qalasy» dep qaıta ataý bastamasy kún tártibine qoıylǵan bolatyn. Qazir bul usynys oblys deńgeıinde qoldaý taýyp, odan ári respýblıkalyq onomastıka komıssııasynyń talqylaýyna jiberilgen eken.
Almaty oblysy