Bizdiki ne maqtan?

Osy maqtaný seziminen, maqtanger­shi­likten qandaıda bir paıda kóre qoıma­ǵany­myzdy eskerer túrimiz joq. Isinip, kebinip, kúpinip áli baıaǵy eski sarynda maq­tanýmen kele jatyrmyz. Al qazirgi shap­shań ózgerister kezeńinde maqtanýdyń da krıterııleri ózgerip ketkenin baǵamdar emespiz.

Qolymyzdaǵy barymyzdy, ultymyzdyń barsha ıgiligin aıtyp maqtanýdan bas­qa qolymyzdan mardymdy is kele qoımaǵan­dyqtan oza shapqan ózge jurtqa qyzyǵa, qyzǵana qarap, olardyń shyn dúldúl ekenin ishteı moıyndaımyz. Bul óz kezeginde jal­ǵan maqtannyń «aýylynyń» mańyna myq­tap tusalǵanymyzdy ańǵartsa kerek.

Maqtaný sezimin týdyratyn qundy­lyq­tardyń zamanyna saı ózgerip otyratynyn ómirdiń ózi kórsetip berip otyr. Maqtansa aýyl sharýashylyǵynyń ónimderi álemdi jaý­lap alǵandar, ozyq ári jańa tehnologııasy arqyly básekelesterimen jantalasa jarysyp, jahandy óz taýarlaryna telmir­tip qoıǵandar, ǵaryshty meńgerip, álemniń tóbesinen tóne jatqan-turǵanyńa deıin baqylap, bar qupııańdy bilip otyrǵandar, tipti maıda-shúıde buıymdaryn brendke aınal­dyryp, qara bazaryńa ámirin júrgizip turǵandar maqtansyn. Meıli, ózimizden oq boıy ozyp ketkenderdi qoıa turalyq.

О́zimizben shamalas, biraq odan-budan qurap, joqtan bar jasap, tipti ózgeniń jasy­ǵyn, qoqysyn jalma-jan qaqshyp alyp, qajetti buıym, dúnıe jasap, ony puldap, óz ba­zaryn qyzdyryp otyrǵan elderge de maq­taný jarasady. Al bizdiki ne maqtan? «Solar­dan bizdiń qaı jerimiz kem?» degen saýalǵa shynaıy jaýap tabatyn ýaqyt keldi ǵoı.

Elimizde óndiris salasynda jylt etken jańalyq bolsa qýanyp, bir-birimizden súıinshi surap, jerden jeti qoıan tapqandaı «oıbaı ne deısiń, bizdiń elde mynadaı bu­ıym shyǵa bastapty, anadaı zat ózimizde óndi­riletin bolypty» dep jatamyz. Mundaı ja­ǵymdy habardy súıinshileýdiń astarynda halqymyzdyń uly tilegi – óz qolymyz óz aýzymyzǵa jetse, tek shıkizatqa táýeldi bolmaı, óz ónerkásibimiz órkendese degen tilegi jatqany aıtpasa da túsinikti. Mem­leket, atqarýshy bılik halyqtyń kókeıin tesken osynaý tilekti oryndaýǵa túbegeıli bekinse deısiń.

Osy arada bir aıta ketetin jaıt, qoǵamda «Qazaqstanda jasalǵan» dep júrgen ónim­derge qatysty kúmándi oılar jeterlik. Bu­ıym­daǵy japsyrma qaǵazda «Qazaqstanda jasalǵan» dep jazylyp qoıǵanymen onyń arǵy jaǵynda bir shıkiliktiń baryn jurt biledi. «Otyz jyl boıy halyq tutynatyn qarapaıym bir buıymdy ózimizde jasaı almadyq» degen qoǵamdaǵy ashy da bolsa shyn pikirdiń salmaǵyn jeńildetý úshin «jasampazdyqpen» oılap tabylǵan – shetelderde jasalǵan birqatar zat-buıymǵa «Qazaqstanda jasalǵan» degen jazýy bar japsyrmany jelimdep qoıý amaly ájep­táýir óris aldy. Biraq bul qıturqylyq pen qý­lyq­ty el-jurt biledi. Bilgendikten álgin­deı kú­mándi oılarǵa beriledi. Osyndaı jaǵym­syz úr­disten túbegeıli arylýdyń ýaqyty keldi.

О́tirikpen de órge basýǵa bolady degen soqyr senimmen kún ótkizý, ýaqyt utý, sóıtip amaldap jyldardy jyljytý zamany ótti. О́tirik ýádege sendirý, yqtımal jarqyn bola­shaqtyń elesine eljiretip, sony ańsatyp úmit­tendirý, yrǵaıdaı moıy­nyńdy alǵa sozdy­ryp jiniktirý ádisteri endi aldaý, arbaý quraly bola almaıdy degen úkili úmitimiz aldamas deımiz.

Jalǵan maqtanmen rýh, jan semirt­kenmen ulttyń eńsesi kóterilmeıdi. Kele­shekte urpa­ǵymyz ózge kósheli jurttyń kóshe­sin sypyryp ketpesin desek, elimizdiń asa jo­ǵary múm­kindikterin tıimdi paıdalanyp, ózin ózi syılaıtyn, qurmetteıtin el sııaq­ty ýaqyt talabyna saı is-áreketterge kóshý mańyzdy.

Baılyǵymyz – shıkizatymyz taýsylar, taýsylmas, másele onda emes, máseleniń kó­kesi ózgege ese jiberýde, aqy jegizýde, na­mys­­­­ty qoldan berip otyrǵanymyzda ǵoı. Bú­­gin kúlsheli bala bolǵanymyzben, erteń astań-kesteńi shyqqan ken oryndarynyń ba­synda mola kúzetkendeı bolyp beıshara azaly jandaı otyryp qalmaıyq. Basty qaýip osy.