«Daýnıng-strıttegi» daý tolastar emes

Byltyrǵy jel­to­qsan men bıyl­ǵy qańtar Borıs Djonson úshin ońaıǵa túsken joq. Oǵan lokdaýn kezinde karantın talaptaryn buz­dy dep aıyp ta­ǵyl­dy. Tipti, ony ha­lyq qana emes, partııalastary da synǵa alyp, kreslosyn bosatýdy su­raǵandar da boldy.

Másele bylaı bastalǵan edi. Byltyr, ıaǵnı 2021 jylǵy 30 qara­shada Daily Mirror basylymy «Daýnıng strıttiń» keıbir qyz­met­ker­leriniń karantın talaptaryn buzǵany týraly aqparat taratty. Olar 2020 jylǵy qarasha jáne jeltoqsan aılarynda birneshe sal­tanatty keshke qatysqan eken. Son­daı jıyndardyń birine premer­-mınıstr Borıs Djonsonnyń da kel­geni aıtyldy.

Al sol sátte Tumandy Albıon tum­shalanyp, Ulybrıtanııa qatań lok­daýn jaǵdaıynda bolatyn. Elde­gi densaýlyq saqtaý salasy mamandary qatysýshylar sany 6 adamnan asatyn kez kelgen basqosýǵa tyıym saldy. Daily Mirror-de álgi maqala jarııalanǵannan keıin B.Djonson árdaıym karantın talaptaryn saq­tap júretinin alǵa tartqan-dy. Premer-mınıstrdiń baspasóz qyz­me­ti mundaı is-sharanyń bol­ǵa­nyn joqqa shyǵardy.

Biraq jańalyqtyń qulaǵy qyltısa, túbin kórgenshe toqta­maı­tyn aǵylshyn basylymdary iske kiristi. Sóıtti de, Tumandy Al­bıon­daǵy buqaralyq aqparat quraldary «Daýnıng strıttiń» má­se­lesin maıshammen qaraýǵa ki­ris­ti. Máselen, BBC agenttigi jel­toqsandaǵy basqosýda ishimdik ishi­lip, oıyn oınalǵanyn habarlady. Financial Times gazeti de jıynnyń bolǵanyn rastady. The Guardian, Times basylymdary da oqıǵadan shet qalǵan joq. Atalǵan gazetter ózderiniń derekkózderine súıenip, keshtiń qalaı ótkenin egjeı-tegjeı jarııalady.

Lokdaýn kezinde kesh ótkizgen Djonsonnyń áreketi kópshilikke unaǵan joq. Onsyz da bedelden bedel qalmaǵan Borıs Djonsonnyń abyroıy aırandaı tógildi. Mysa­ly, elde júrgizilgen saýaldamalar qańtar kezinde ony qoldaý reıtıngi 51 paıyzǵa túsip ketkenin kórsetti. Iаǵnı qatysýshylardyń 73 paıyzy Djonsonǵa qarsylyq bildirse, tek 22 paıyzy ǵana ony qoldaıtynyn aıtqan.

Salystyryp qaraıtyn bolsaq, 2021 jylǵy qyrkúıek kezinde ony jaqtaǵandar shamamen 35-40 paıyzdy qurady. Qarsylyq bildirgender 45-49 paıyz aralyǵynda edi. Sóı­tip Djonsonnyń qańtardaǵy antı-rekordy Margaret Tetcherdiń Co­mm­unity Charge salyq qujaty kezindegi jáne Gordon Braýnnyń jahandyq qarjylyq daǵdarys kezin­degi reıtıngimen teńesti.

Ýkraı­nadaǵy soǵys Borıs Djon­son­nyń bedelin qalpyna ­kel­tire bastady desek qate­les­peı­miz. Premer-mınıstrdiń resmı túr­de Kıevke barýy, Ýkraınaǵa túr­li qarý-jaraq berýi, ondaǵy daǵ­­da­rysty sheshýge atsalysýy aǵyl­­shyndardyń kóńilinen shyq­qan­y anyq. Sonyń nátıjesinde Djonsondy qoldaıtyndar 29 pa­ıyz­ǵa deıin kóbeıgen. Redfield & Wilton saýaldamasy premerdi jaq­tyr­­maıtyndar sany 52 paıyzǵa deıin azaıǵanyn kórsetip otyr. Degenmen áli de aǵylshyndardyń Úki­met basshysyna ishi jyly­ma­ǵa­nyn aıta ketken jón.

Búkil álem koronavırýs pande­mııa­symen basy qatyp jat­qanda Djonsondy jaqtaǵandar sany oǵan qarsylardan áldeqaıda kóp edi. Biraq mundaı sát endi kelmes­ke ketkendeı. Buǵan Djon­sonnyń ózi kináli. Máselen, 7 jeltoqsanda ITV arnasy «Daý­nıng strıttiń» bas­pasóz hatshysy Allegra Strat­ton­nyń árip­testerimen Rojdestvo keshin toı­laǵany týraly ázildeskeni kór­setilgen vıdeo jarııalady.

Osydan keıin Allegra Strat­ton óz erkimen qyzmetinen ketti. Sonymen qatar keshke qatys­qan Shon Beılı de London assam­bleıa­synyń polısııa jáne qylmys ko­mı­tetiniń tóraǵasy qyzmetinen bo­sa­dy. Bıylǵy qańtarda karan­tın­­dik talaptar saqtalmaǵan jıyn­dar­­ǵa 30-40 sheneýniktiń qatysqany belgili boldy.

Borıs Djonson sodan soń ǵana basqosýǵa qatysqanyn rastap, keshi­rim surady. Sonymen qatar ol hanzada Fılıptiń janazasy shyǵardan bir kún buryn «Daýnıng strıtte» kóńildi jıyn ótkizgeni úshin de patshaıym Elızaveta II-den ǵafý ótindi. Ol kezde de Anglııada qatań lok­daýn jarııalanǵan edi. Bul az deseńiz, búkil el karantın ta­lap­taryna mo­ıynsunyp júr­gen­de «Daýnıng strıt» Borıs Djon­son­nyń týǵan kú­nin dúrkiretip toı­lap­ty.

«Daýnıng strıtten» daý shyq­qan soń Anglııa parlamenti oqı­ǵa­nyń aq-qarasyn anyqtaýǵa ki­ris­ken-di. Bul mindet Mınıstrler kabınetiniń ekinshi turaqty hatshysy Sıý Greıge júkteldi. Bir aıǵa sozylǵan jumys nátıjesinde 31 qańtarda Sıý Greı 11 bettik aldyn ala qorytyndy jarııalady. Qujatqa sáıkes jıynnyń basym bóliginde karantındik talaptar saqtalmaǵan. Keı basqosý úkimette jumys isteıtinderge tán emes, Ulybrıtanııa halqynyń úmitin aqtamaǵany aıtylǵan. So­ny­men qatar jumys ýaqytynda kóp mólsherde alkogoldi ishimdik ishilgeni de synǵa alyndy.

Qysqasy, sol kezde Sıý Greı «Daýnıng strıt» jibergen kem­shi­lik­terdi jipke tizip shyqqan edi. En­di kóp uzamaı Sıý hanym qorytyndy esepti jarııalaýy tıis. Onda naqty neler aıtylatyny belgisiz. Degenmen baıandama Borıs Djonsonnyń bedelin kótermeıtini beseneden belgili. Son­dyqtan shyǵar qazirgi premer-mınıstr halyq arasynda ǵana emes, partııalastary arasynda da bedeli tómendeı bastaǵany baıqalady.

Qazirdiń ózinde aǵylshyn qoǵa­mynda Borıs Djonsonnan keıin úki­metti kim basqarady degen sa­ýal týyndaı bastady. Bir jaǵy­nan zań buzǵany úshin aıyppul tólegen premer-mınıstrdiń kreslosyn bosatatyny túsinikti. Ekinshi ja­ǵynan, Ýkraınadaǵy ahýalǵa belsene aralasyp júrgen ony ornynda qaldyrǵan durys degen de pikir ara-tura aıtylyp qalady.

The Guardian gazetiniń kolýmnısi Djonatan Frıdlendtiń paıymda­ýynsha, zań buzǵan úkimet basshysy qyzmetinen ketýi tıis. Sebebi osyndaı áreketi arqyly B.Djonson búkil aǵylshyn qoǵamyn mansuqtap otyr degen pikir ustanady.

«Onyń ústine, Ýkraına máselesi premer-mınıstrdi ǵana emes, búkil Ulybrıtanııa úkimetin mazalaıdy. Álbette, Djonsonnyń Kıevke sapary ol jaqtaǵy halyqty bir jelpintip tastady. Biraq prezı­dent­tik emes, parlamenttik júıede premer-mınıstrdiń aýysýymen eldiń kózqarasy ózgermeıdi. Leı­bo­rısterdiń ustanymyn eskersek, tipti úkimet aýysqanda da usta­ny­myz ózgermeıdi», dep jazady Dj. Frıdlend.

Endi Djonsonnyń ornyn kim basady degen máselege oralsaq. Qa­zirgi tańda birneshe úmitkerdiń esimi atalyp júr. Solardyń biri – qazynashylyq kansleri Rıshı Sýnak. Koronavırýs órship tur­ǵan­da onyń pandemııaǵa qarsy áreketi kópshiliktiń kóńilinen shyqty. Jyl basynda Djonsonnyń basy daýǵa qalǵanda R.Sýnakty jańa úkimet basshysy retinde sanaǵandar kóp bolatyn. Alaıda keıinnen onyń  karantın talaptaryn saqtamaǵany anyqtalyp, aıyppul tólegeni bel­gi­li bolǵannan keıin abyroıy aırandaı tógildi.

Negizgi oppozısııalyq leıborıster partııasynyń jetekshisi Keır Starmer de el tizginin qolyna alýy yqtımal. Ras, onyń halyq arasyndaǵy bedeli joǵary emes. Degenmen qazir onyń reıtıngi bir­tin­dep jaqsaryp keledi. Alda-jal­da Starmer osy sátti utymdy paıdalanyp ketse, aldaǵy saılaýda premer-mınıstr bolýǵa laıyq birden-bir úmitker atanady.

Budan bólek, Ulybrıtanııa syrtqy ister mınıstri Lız Tras­s­tyń, qorǵanys mınıstri Ben Ýol­lestiń, bilim mınıstri Nadım Za­haýı­diń esimderi atalyp qalady. Qalaı degenmen, aldaǵy ýaqytta Ulybrıtanııa saıası elıtasy dúr silkinetini anyq. Qazirgi sátte bári Sıý Greı hanymnyń baıandamasyn kútip otyr.