Bıznesti qorǵaý tetikterin kúsheıtý máselesinen bólek tartymdy ınvestısııalyq klımat qalyptastyrýdy mańyzdy sanaıtynyn bildirgen Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev otandyq bıznes ókilderimen kezdesýinde ákimderge birlesip jumys isteýdi usyndy. «Ákimderdiń jumysy aıtarlyqtaı dárejede bıznestiń tartymdylyq parametrleri boıynsha baǵalanady», dedi Prezıdent.
Bul oraıda Túrkistan oblysynda ınvestorlar úshin qolaıly jaǵdaı jasalǵanyn jáne óńir ınvestısııa tartý boıynsha elimizde aldyńǵy qatarda turǵanyn aıta ketelik. Oblysta byltyr negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 660 mlrd 253 mln teńgege jetken. Investısııa salymdarynyń 27,7%-y ónerkásip salasyna, 19,5%-y jyljymaıtyn múlikpen jasalatyn operasııalarǵa, sondaı-aq 12,7% óner, oıyn-saýyq jáne demalys salasyna tıesili. Al týrızm salasyna 102 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan. Túrkistanǵa oblys ortalyǵy mártebesin berý qalanyń ǵana emes, búkil óńirge ınvestısııa tartýǵa aıtarlyqtaı serpin berdi. Sonymen qatar «jasyl» ekonomıkaǵa kóshý jónindegi tujyrymdama sátti júzege asyrylyp keledi. Mysaly, balamaly energııa óndirýmen aınalysatyn ıtalııalyq Arm Wind (ENI) kompanııasy tarapynan Otyrar aýdanynyń Sháýildir aýylynda qýaty 50 MVt kún elektr stansasynyń qurylysy júrgizilýde. Jalpy óńirde jańartylatyn qýat kózderin qoldaný jáne energııa únemdeý baǵytyndaǵy birqatar joba júzege asyrylýda. Jýyrda BUU Damý baǵdarlamasynyń Qazaqstandaǵy turaqty ókili Iаkýp Berısh, Eni kompanııasynyń Ortalyq Azııa óńiri boıynsha basshysy, «Adjıp Kaspıan Sı B.V.» kompanııasynyń basqarýshy dırektory Lýchano Vaskes, «Arm Wind» JShS basqarýshy dırektory Aleks Stıllavato oblys ákimi О́mirzaq Shókeevpen kezdesip, osy saladaǵy áriptestikti talqylady.
«О́zderińizge belgili, jańartylatyn energııa kózderi salasynda Túrkistan oblysy aıtarlyqtaı resýrstyq áleýetke ıe. О́ńirde jalpy qýaty 220 MVt bolatyn 20-ǵa jýyq jańartylatyn elektr kózderi nysany jumys isteıdi. Oblys elektr energııasyn ımporttaıtyndyqtan bul salaǵa basa mán berýdemiz. Aımaqta qýaty 1000 MVt bolatyn elektr stansasy salynyp jatyr. Osy baǵytta sizdermen áriptestikti nyǵaıtyp, birlese jumys isteýge daıynbyz», dedi kezdesýde oblys ákimi.
Al BUU Damý baǵdarlamasynyń Qazaqstandaǵy turaqty ókili Iаkýp Berısh «Jasyl ekonomıkaǵa» kóshý, jańartylatyn energııa kózderi tehnologııasyn molynan engizý mańyzdy ekenin jetkizdi. «Eni» kompanııasy men BUU Qazaqstandaǵy Damý baǵdarlamasy Túrkistan oblysynyń ákimdigimen birlese otyryp, oblys ortalyǵyndaǵy mektepterdiń birinde jańartylatyn energııa kózderi tehnologııalaryn engizý jumysyn aıaqtady. Bul joba – turaqty damý maqsattaryna qol jetkizýge septigin tıgizetin memleket-jekemenshik áriptestiktiń úlgisi. Endi J.Táshenov atyndaǵy mektep kún energııasyn tıimdi paıdalanyp, «jasyl energııaǵa» kóshti. Aldaǵy ýaqytta taǵy da basqa jobalardy júzege asyrýdy kózdep otyrmyz. Eń bastysy – qorshaǵan ortaǵa zııansyz energııa óndirý baǵytyna basymdyq beriledi», dedi Iа.Berısh.
Kezdesýde eki tarap áriptestikti nyǵaıtyp, qorshaǵan ortaǵa kómirqyshqyl gazyn qysqartatyn qýat kózderin keńinen paıdalaný tehnologııasyn engizý isin jalǵastyrý jóninde ýaǵdalasty.
Iá, Túrkistan qalasyndaǵy J.Táshenov atyndaǵy №23 IT lıseıine qýattylyǵy 50 kılovatqa teń kún elektr stansasy ornatyldy. Atalǵan jobanyń ashylý saltanatynda oblys ákimi jańartylatyn energııa kózderin damytý óte mańyzdy ekenin málimdep, kún kózinen qýat alatyn mekteptiń ereksheligin atap ótti. «Túrkistanda tarıhı oqıǵanyń kýási bolyp turmyz desek bolady. Eni kompanııasy men BUU Damý baǵdarlamasy qalamyzdaǵy mektepke kún qýatyn paıdalanatyn qondyrǵy ornatyp, jurtshylyqqa usynyp otyr. Oblysta demografııalyq ósim joǵary. 900 mektep bar. 2025 jylǵa deıin óńirde 200 bilim uıasyn salýdy josparlap otyrmyz. Mektep salý basqa, ony zamanaýı oqý bólmelerimen, tehnologııamen qamtý kerek. Búgin jınalyp otyrǵan bilim uıasynda ınformatıka páni tereńdetilip oqytylady. Birinshi ret osy mektepke kún elektr qondyrǵysyn ornatyp otyrmyz. Birinshiden, mekteptiń elektr qýatyna jumsaıtyn shyǵyny edáýir azaıady, ekinshiden, oqýshylar jańartylatyn energııa qalaı óndiriletinin óz kózderimen kórip ósedi», dedi О́mirzaq Shókeev.
Joba aıasynda kún panelimen syrtqy jaryqtandyrý shamdary ornatylyp, oqý synyptaryndaǵy jaryqtandyrý júıesi jańǵyrtyldy. Arnaıy jylý retteý klapandary, energııa únemdeıtin quraldar, sý qubyryna eseptegishter, jaryqdıodty shamdar, termorettegishter ornatyldy. Osy jobanyń kómegimen 1 900 oqýshy bilim alatyn mektep kún elektr stansasynyń ıgiligin kórýde. Mektepti jańǵyrtý jobasy shyǵyndardy, energııa tutynýdy jáne kómirqyshqyl gazy mólsherin qysqartady. «Jasyl» ekonomıkany damytýǵa, qorshaǵan ortany qorǵaýǵa, aýany tazartýǵa múmkindik beredi. Eni men BUUDB osy jobany úlgi retinde ala otyryp, elde qýat únemdeý baǵdarlamalaryn jalǵastyrýdy kózdep otyr.
Al Keles aýdanyna Halyqaralyq ónerkásiptik ortalyǵynyń korporasııasyn salý maqsatynda Nur-Sultan qalasynan «QazExpoCongress» UK» AQ ókilderi keldi. Atalǵan nysan Ushqyn aýyldyq okrýginiń aýmaǵynda ornalasady dep josparlanǵan. Investorlarǵa qolaıly jaǵdaı jasaýdy uıymdastyrýdy úılestirýge jergilikti ákimdikke Turkistan invest mekemesi kómektespek. Investorlar osyǵan deıin kórshiles О́zbekstan Respýblıkasy aýmaǵynda bolyp, olardyń múmkindikterimen de tanysqan. Saraptaý nátıjesinde jobany júzege asyrýda Keles aýdanynyń aýmaǵy tıimdi ekeni anyqtalǵan. Osy aımaqqa temirjol toraby salynyp, saýda-sattyqtyń damýyna úlken serpin beredi degen senim bar. О́z kezeginde atalǵan saýda kesheni salynǵan jaǵdaıda jergilikti turǵyndar jumyspen qamtylyp, halyqtyń ál-aýqatynyń jaqsarýyna áser etpek. Túrkistanǵa jumys saparymen kelgen Fınlıandııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Soılı Mıakelıaınen-Býhanıst jáne elshimen birge júrgen kásipkerlermen kezdesýde de áńgime negizinen «jasyl ekonomıka» tóńireginde órbidi. Fınlıandııa memleketiniń jasyl ekonomıka, energetıka, aqyldy qalalar jáne ózge de salalar boıynsha tyń jobalardy júzege asyryp úlgergenin málimdegen elshi Túrkistan óńiriniń ınvestısııalyq áleýetin bilý ári áriptestik ornatý maqsatynda kelgenin aıtty. «Fınlıandııa jasyl ekonomıkaǵa, tabıǵı resýrstardy tıimdi paıdalanýǵa, qorshaǵan ortaǵa zııansyz óndiristi damytýǵa basymdyq beredi. Elimizde turmystyq qoqystyń 56 paıyzy qaıtadan energııa kózine aınalsa, 43 paıyzy qaıta óńdelip, kádege asady. Qoqys polıgondaryna qajettilik joq. Osy jáne ózge salalarda sizdermen áriptestik ornatýǵa múmkindik bar. О́ńirdiń múmkindikterin saralap, josparlaryńyzdy bilgimiz keledi», dedi elshi.
Jyl basynda ındýstrııalandyrý jáne ınvestısııa tartý jumystary barysy talqylanǵan, oblys ákimi О́mirzaq Shókeevtiń tóraǵalyǵymen ótken aptalyq májiliste 2022-2025 jyldar aralyǵynda óńirde 26 myń jumys ornyn qurý kózdelgeni, 2,4 trln teńgeniń 169 ınvestısııalyq jobasy naqtylanyp, oblystyń TOP-10 ınvestjobasynyń tizbesi qalyptastyrylǵany aıtylǵan bolatyn. Joǵaryda biz aıtyp ótken jumystar – josparlanǵan jobalardy júzege asyryp, jańa jumys oryndaryn kóptep ashý maqsatynda qolǵa alynǵan isterdiń birqatary.
Túrkistan oblysy