Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııatqyzy ekikúndik jumys saparymen Batys Qazaqstan oblysyna keldi. О́ńirdiń densaýlyq saqtaý máseleleri jóninde ótken keńeske oblys ákimi Ǵalı Esqalıev, vıse-mınıstr Aıjan Esmaǵambetova, «Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory» basqarma tóraǵasy Aıdyn Ashýev jáne basqa laýazymdy tulǵalar qatysty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Mınıstrdiń sapary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2022 jylǵy 7 sáýirdegi «Ortalyq atqarýshy organdar basshylarynyń halyqpen kezdesýlerin ótkizý týraly» Jarlyǵyn iske asyrý sheńberinde uıymdastyrylǵan eken. Shynymen de óńirde densaýlyq salasyna qatysty sheshimin kútken máseleler az emes. Bul jóninde osy basqosý barysynda jáne halyqpen kezdesý kezinde baıqalyp turdy.
Jıyn basynda Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń densaýlyq saqtaý máseleleri jónindegi shtattan tys keńesshisi Láılá Bekjanova sóz alyp, oblysta medısınalyq qyzmetti jańǵyrtý, sapasy men qoljetimdiligin arttyrý boıynsha 2022-2024 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar josparymen tanystyrdy.
О́ńirde qalyptasqan túıitkildi máseleler degende, derti asqynyp ketken (III-IV satydaǵy) onkologııalyq naýqas sany kóbeıgeni aldymen aýyzǵa alynady. Týa bitti damý tejelisi bar sábıler sany artyp otyr. Alys-jaqyn shetelge em izdep ketetin naýqas sany da az emes. Respýblıkalyq medısınalyq ortalyqtarǵa kvota uzaq kútiledi. «Altyn ýaqyt» ishinde medısınalyq járdem kórsetip úlgerý jetkiliksiz. Qajetti qural jetkiliksiz nemese joq bolǵandyqtan, mamandar kásibı biliktiligin tolyq kórsete almaıdy. Osy sebepten halyq kepildi tegin medısınalyq járdem jáne mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qyzmetin tolyq kólemde ala almaıdy. Densaýlyq saqtaý salasyn jergilikti jáne respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyrý jetkiliksiz. О́ńirde medısınalyq qural-jabdyq parkiniń 80 paıyzy tozǵan. Qan aınalý júıesi aýrýlary, Mıokard ınfarktiniń kóbeıýi, onkologııa, jaraqat alý t.b. kórsetkishter asqynyp tur.
Láılá Bekjanova 2021 jyldyń sońynda óńirde táýelsiz mamandar, dárigerler jáne oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy ókilderinen quralǵan jumys toby qurylǵanyn, sóıtip óńirdegi medısına salasyn saýyqtyrý jóninde jol kartasy jasalǵanyn aıtyp ótti.
Jergilikti atqarýshy organdar joǵarydaǵy olqylyqtardy joıý, osy saladaǵy negizgi basymdyqtardy damytý úshin keshendi jospar qurǵan. Bul josparǵa oblys ortalyǵyndaǵy 12 medısınalyq nysan, aýdandardaǵy 15 mekeme kirgen. Sonyń ishinde sharananyń damý kemistikteriniń erte dıagnostıkasyn jetildirý, bosandyrý qyzmetin damytý, balalar neırohırýrgııasy úshin jaǵdaı jasaý qajettigine nazar aýdarylǵan. Júrekke ashyq jáne jabyq operasııalar kezinde ınnovasııalyq tehnologııany engizý jolymen kardıologııalyq jáne kardıohırýrgııalyq kómekti damytý máselesine de óńirde basymdyq berilgen. Sondaı-aq aýdandyq deńgeıde jaraqat bóliminiń jumysyn kúsheıtý kózdeledi. Ásirese kúre jol boıynsha turǵan, kólik tasqyny joǵary eldi mekenderde bul másele ózekti. Jalpy oblysta jańa joǵary tehnologııalyq medısınalyq qyzmetterdi engizýge basa nazar aýdarylady.
Joǵaryda óńirdegi medısınalyq qural-jabdyqtardyń 80 paıyzy tozǵanyn aıtqan edik. Mysaly, Oral qalasyndaǵy oblystyq perınataldyq ortalyqqa búginde stasıonarlyq ÝZI apparaty, jyljymaly rentgen, jasandy tynys aldyrý júıesi bar kóliktik ınkýbator, Retcam pedıatrıalyq kamerasy, elektrli ota ústeli, bosanýǵa arnalǵan transformer-kereýet, jańa týǵan sábıge arnalǵan ashyq reanımasııa júıesi, vıdeo kolposkop apparaty, t.b. quraldar aýadaı qajet. Mundaı ozyq quraldarmen jumys isteı alatyn mamandar da joq emes. Túrli shetelden, ozyq klınıkalardan tájirıbeden ótip kelgen mamandar bul daǵdyny kúndelikti qoldanbaǵan soń kásibı biliktiligin qaıta joǵaltyp alýy múmkin.
Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat atalǵan oblystyq perınataldy ortalyqty óz kózimen kórip, aralap shyqqannan keıin «О́ńirde durys jabdyqtalǵan, halyqaralyq talaptarǵa saı keletin perınataldyq ortalyqtyń kerektigi talas týǵyzbaıdy. Qazirgi ortalyqtyń jumys deńgeıi tómen ekeni kórinip tur», dep málimdedi. Jaqynda ǵana óńirde eki ana bosanar sátinde qaıtys bolǵan edi. Osyǵan baılanysty arnaıy komıssııa qurylyp, oqys oqıǵanyń sebebin tekserýde. «Ár túrli taldamalar alynady, zertteý qorytyndylary shyǵýy kerek. Munyń bárine ýaqyt qajet. Komıssııa qorytyndysy shyqqan kezde habarlaımyz», dedi mınıstr.
Saraptamaǵa qarasaq, oblys boıynsha 2021 jyly ana ólimi kórsetkishi 3,2 ese artyp, 100 myń tiri týǵan balaǵa shaqqanda 63,2 bolǵan eken. Bıylǵy 5 aıdyń kórsetkishi 100 balaǵa 41,0 bolypty.
Qazaqta «aýrýyn jasyrǵan óledi» degen sóz bar ǵoı. Joǵarydaǵy Láılá Bekjanovanyń baıandamasynda óńirdegi medısına salasynyń qaı tustan aqsap turǵany, qaı mekemege qandaı qural-jabdyq jetispeıtini ashyq aıtyldy. Oblys basshysynyń pikirinshe, jol kartasy boıynsha qabyldanǵan naqty sharalardan keıin óńirde medısınalyq kómek barynsha qoljetimdi bolyp, aýrý men ólim kórsetkishi tómendeýi tıis. Turǵyndar talaby qanaǵattandyrylyp, oblysta joǵary tehnologııalyq medısınalyq qyzmet túrleri engiziledi.
Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat «eń aldymen densaýlyq saqtaýdyń bastapqy deńgeıinde turǵan máselelerdi sheshý qajet» dedi.
- Eń aldymen Medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek kórsetý qyzmetiniń tıimdiligin arttyrý qajet. Máseleniń túıini sol jerden bastalady. Aýrýdy anyqtaý qandaı deńgeıde, pasıentterdiń dertin nege osynshalyq asqyndyrǵanyn, olardyń medısınalyq kómek alý úshin nelikten basqa elge barýǵa májbúr ekenin taldaý qajet, - dep atap ótti Ajar Ǵınııat óz sózinde.
«Biz stasıonarlardy damytyp, joǵary tehnologııalyq kómek resýrstaryn sheksiz usyna alamyz. Biraq naýqas áýel basta durys tekserilmese, óz aýrýyn kesh bilse, sozylmaly dárejege jetkizse, ambýlatorııalyq deńgeıde bilikti kómek almasa, onda biz jaǵdaıdy eshqashan túbegeıli ózgerte almaımyz», dedi Densaýlyq saqtaý mınıstri. Sondyqtan densaýlyq saqtaý júıesiniń aýyldyq býynyn kúsheıtý, aýdandyq aýrýhanalardyń shtatyn ulǵaıtý, chek ortalyqtaryn ashý, óńirlendirý deńgeıin kóterý, sol arqyly medısınany adamǵa qaı jerde ómir súrse de jaqyndatý qajet.
- Osydan biraz buryn asa bedeldi halyqaralyq uıymnan kelgen ókilge eldegi jaǵdaıdy – memleket halyq densaýlyǵyn saqtaý úshin zor kóńil bólip otyrǵanyn, túrli aýrýdy aldyn ala anyqtaý úshin skrınıng júıesin engizip, mıllıardtaǵan qarajat bólgenin, alaıda turǵyndar ony paıdalanbaıtynyn, aýrýyn asqyndyryp alatynyn aıtyp, muńymdy shaqtym. Sonda ol kisi oılanyp turyp: «Endeshe sizdiń elde medısına salasynda úlken másele bar eken. Medısına oryndaryna halyqtyń senimi joǵalǵan eken. Bul alańdatatyn jaǵdaı! Túıtkildiń tórkinin osy jerden izdeńiz», dep jaýap berdi. Bul maǵan úlken oı saldy. Sodan beri osy sózdi áriptesterime, dáriger qaýymyna jıi aıtamyn, - dedi Ajar Ǵınııatqyzy.
Búginde Batys Qazaqstan oblysynyń medısına salasyn keshendi damytý úshin aldaǵy úsh jylǵa arnaıy jospar jasalǵan. Birinshiden, densaýlyq saqtaý nysandarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtylmaq. «Aýyl-El besigi» jobasy aıasynda 2025 jylǵa deıin respýblıkalyq bıýdjet esebinen – 42, jergilikti bıýdjet qarjysyna – 4 ambýlatorlyq-emhanalyq nysan salynbaq. Sonyń ishinde Qaztalov aýdanynyń Qaraózen aýylynda, Syrym aýdanynyń О́leńti, Shaǵyrlyoı aýyldarynda, Bókeı ordasynyń Bórli aýylynda, Jańaqala aýdanynyń Qyzyloba aýylynda, Jánibek aýdanynyń Jaqsybaı, Borsy, Qamysty aýyldarynda, Terekti aýdanynyń Barbastaý eldi mekeninde 2023 jyly jańadan feldsherlik-akýsherlik pýnkt salynyp, paıdalanýǵa berilmek. Terekti aýdany ortalyǵynda bir aýsymda 200 naýqas qabyldaı alatyn aýrýhana qurylysy aıaqtalmaq.
Aıta keteıik, Batys Qazaqstan oblysynda aýyldyq densaýlyq saqtaý uıymdarynyń jalpy sany – 372. Sonyń ishinde 357 nysan – alǵashqy medısınalyq-sanıtarııalyq kómek kórsetý orny bolsa, 15-i – aýrýhana.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha alǵashqy medısınalyq kómekti uıymdastyrý tásilderin túbegeıli qaıta qaraý úshin ony barynsha mobıldi jáne halyqtyń qalyń tobyna, onyń ishinde aýyldyq jerlerde turatyndarǵa qoljetimdiligin jaqsartý jónindegi is-sharalar jospary bekitildi», dedi mınıstr.
О́ńirdegi taǵy bir ózekti másele, bilikti kadr tapshylyǵy. Mysaly, kúni búgin oblysta 271 dáriger jetispeıdi.
- 2021 jyly elimizde medısınalyq joǵary oqý oryndaryn 2171 túlek bitiredi, onyń 69-y – Batys Qazaqstan oblysyna bólindi, - dedi Ajar Ǵınııatqyzy. Bıyl óńirde medısına kadrlaryn daıarlaý úshin oblystyq kópbeıindi aýrýhana bazasynda Marat Ospanov atyndaǵy Batys Qazaqstan medısınalyq ýnıversıtetiniń klınıkalyq bazasy ashylǵan. Aýylǵa jumysqa kelgen jas mamandarǵa áleýmettik qoldaý sharalary búkil elimiz boıynsha júrgiziledi. 2021 jyly Qazaqstanda 225 maman kóterme járdemaqy alsa, 183-i turǵyn úıli bolǵan. 92 maman basqa da áleýmettik qoldaý alǵan. Batys Qazaqstan oblysynda 8 maman kóterme járdemaqy alsa, 7 mamanǵa jalǵa beriletin turǵyn úı tólemi berilgen eken. 2023 jylǵa qaraı dárigerlerdiń ortasha jalaqysy – 561 myń teńge, orta býyn medısına qyzmetkerleriniń ortasha jalaqysy – 250 myń teńge bolmaq.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha 2021 jyly qabyldanǵan «Deni saý ult» ulttyq jobasy elimizdegi ár azamatty sapaly jáne qoljetimdi medısınalyq qyzmetpen qamtýy tıis.
Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat Oral qalasynda jergilikti halyq aldynda eseptik kezdesý ótkizip, turǵyndardy jeke qabyldady. Tilshilerdiń saýaldaryna jaýap berdi. Sapardyń ekinshi kúni oblys ortalyǵynan eń shalǵaı jatqan Bókeı ordasy aýdanyna baryp, aýdan turǵyndarymen, densaýlyq saqtaý mekemeleri qyzmetkerlerimen júzdesedi. Jańaqala aýdanynyń Jańaqazan aýylyndaǵy dárigerlik ambýlatorııasynda «HES-7» kópfýnksıonaldy dıagnostıka júıesiniń tusaýkeserine qatysady. Jańaqaladaǵy aýdanaralyq saýyqtyrý ortalyǵynda bolyp, aýdan turǵyndarymen kezdespek.
Batys Qazaqstan oblysy