27 maýsym men 10 shilde aralyǵynda Ulybrıtanııanyń astanasy – Londonda «Ýımbldon» týrnıriniń jalaýy jelbireıdi. Bıylǵy jarystyń basty eki jańalyǵy bar. Birinshisi, uıymdastyrýshylar atalǵan dodadan Reseıdi shettetti. Soǵan jaýap retinde Halyqaralyq tennıs federasııasy qatysýshylar qanshalyqty tabysty óner kórsetse de, olarǵa soqyr upaı da berilmeıtinin jarııa etti. Iаǵnı oıynshylardyń ATP men WTA reıtınginde joǵarylaýyna esh múmkindik joq. Ekinshisi, byltyrǵy jylmen salystyrǵanda júlde qory birden 11,1 paıyzǵa artyp, bıyl ol 47,1 mıllıon eýrony qurap otyr.
«Úlken dýlyǵa» sanatyna jatatyn bul týrnırdiń 145 jyldyq tarıhy bar. Onyń tusaýy sonaý 1877 jyly kesildi. Sol kezden beri «Ýımbldonnyń»» formaty san márte ózgerdi. Qazirgi kezde ol kók maısa shóptiń ústinde ótetin jalǵyz jarys. Osy dodanyń erler saıysynda eń zor tabysqa jetken Ulybrıtanııanyń ókilderi. Kort qojaıyndary 37 ret jeńis toıyn toılady. AQSh tennısshileri 33 márte top jarsa, Aýstralııanyń 21 óreni teńdessiz dep tanyldy. Áıelder arasynda amerıkalyqtar aldyna jan salar emes. Olar 57 ret dara shyqty. Jergilikti oıynshylardyń 36 márte mereıi ústem boldy.
Jekelegen saıystarda oljalaǵan bas júldelerdiń sany boıynsha Rodjer Federerge teń keler eshkim joq. Shveısarııanyń maqtanyshy segiz jarystyń jeńimpaz atandy. О́tken ǵasyrdyń sońynda atoı salǵan amerıkalyq Pıt Sampras jeti týrnırde top jardy. Búgingi tańdaǵy teńdessiz tennısshilerdiń biri serbııalyq Novak Djokovıch alty ret dara shyqty. Dál sondaı kórsetkish HIH ǵasyrda óner kórsetken ulybrıtanııalyq Ýılıam Renshoýǵa tıesili.
Áıelder arasynda Martına Navratılovanyń shoqtyǵy bıik. Kezinde Chehoslovakııadan AQSh-qa qonys aýdarǵan dańqty tennısshisi 1978-1979, 1982-1987, 1990 jyldarda ótken jarystarda bas júldeni oljalady. Barlyǵy – 9 jeńis! О́tken ǵasyrdyń alǵashqy jartysynda dúıim jurtty asqan sheberligimen tánti etken Helen Ýılls-Mýdıdiń (AQSh) jeti jáne Doroteıa Lambert-Chamberstiń (Ulybrıtanııa) segiz týrnırde baq juldyzdary jandy. Dál sondaı kórsetkishke Shteffı Graf (Germanııa) pen Serena Ýılıams te (AQSh) qol jetkizdi. Jalpy Ýılıamstiń Navratılovadan asyp túsýge tamasha múmkindigi bolǵan edi. О́ıtkeni ol fınalǵa 11 ret shyqty. Jeteýinde jeńiske jetse, tórteýinde jeńilis tapty. Al jekelegen, juptyq jáne aralas juptar arasyndaǵy básekelerdi qosa alǵanda eń zor tabysqa qol jetkizgen Bıllı Djın Kıng pen Martına Navratılova. AQSh-tyń qos myqtysy kýbokty tóbelerine 20 retten kóterdi.
«Ýımbldonda» kóptegen rekordtyq kórsetkish tirkeldi. Máselen, 2010 jylǵy jarystyń alǵashqy aınalymynda amerıkalyq Djon Izner men fransııalyq Nıkolıa Maıý arasyndaǵy ótken kezdesý 11 saǵat 05 mınýtqa sozyldy. Qos sańlaq úsh kún boıy saıysqa tústi. Nátıjesinde, 6:4, 3:6, 6:7, 7:6, 7:6 esebimen Izner jeńiske jetti. Bul – tennıs tarıhyndaǵy eń uzaqqa sozylǵan match. Dál sol jyly AQSh oıynshysy Teılor Denttiń soqqysynan keıin dop saǵatyna 238 shaqyrymdyq jyldamdyqpen zymyrady. Áıelder arasynda eń qýatty soqqy Serena Ýılıamske tıesili. Áıgili amerıkalyq oıynshynyń kórsetkishi – 208 shaqyrym. Germanııalyq Borıs Bekker men AQSh-tyń ókili Denıs Ralston «Ýımbldondy» 17 jastan asqan shaǵynda utsa, shveısarııalyq Martına Hıngıs pen aýstralııalyq Lottı Dodqa bul beles 15 jasynda baǵyndy. Al «Ýımbldonda» daralanǵan «eń qart» oıynshylar tizimin Martına Navratılova bastap tur. 2003 jyly aralas juptar saıysynda top jarǵanda ol 46 jasta edi...
Qazaqstannyń tennısshileri arasynda Londondaǵy týrnırde eń jaqsy nátıje kórsetken Iаroslava Shvedova ekeni barshaǵa málim. Byltyr ǵana sporttyq jolyn aıaqtaǵan jerlesimiz 2016 jyly jekelegen saıysta shırek fınalǵa deıin jetti. Iýlııa Gerges, Elına Svıtolına, Sabına Lısıskı jáne Lıýsı Shafarjova syndy myqtylardy utqan ol Vınýs Ýılıamske ese jiberdi. Esesine juptyq básekede majarstandyq Tımıa Baboshpen birge otandasymyz fınalǵa deıin jetti. Al 2010 jyly dál osy «Ýımbldonda» Vanıa Kıng pen Iаroslava Shvedova juby bas júldeni oljalaǵan edi. О́kinishke qaraı, ózge tennısshilerimizdiń eshqaısysy Shvedovanyń kórsetkishin qaıtalaı alǵan joq. Osy oraıda 2014 jáne 2015 jyldary Zarına Dıastyń, 2019 jyly Mıhaıl Kýkýshkınniń jáne 2021 jyly Elena Rybakına men Aleksandr Býblıktiń tórtinshi kezeńde óner kórsetkenin aıta ketken abzal.
Byltyr Ulybrıtanııanyń astanasynda bes tennısshimiz kúsh synasty. Rybakına men Býblıktiń shırek fınalǵa deıin jetkenin joǵaryda aıttyq. Bul mejede Elena belarýstik Arına Sobolenkodan, Aleksandr polshalyq Hýbert Hýrkachtan jeńildi. Iýlıa Pýtınseva ekinshi aınalymda ıspanııalyq Paýla Badosaǵa jol berse, Zarına Dıas pen Mıhaıl Kýkýshkın tusaýkeser kezdesýlerinde súrindi. «Ýımbldon-2021» týrnırinde erler arasynda Novak Djokovıch dara shyqty. Serbııanyń sańlaǵy aqtyq aıqasta 6:7, 6:4, 6:4, 6:3 esebimen ıtalııalyq Matteo Berrettınıden basym tústi. Áıelder saıysynda Eshlı Bartıdiń baǵy jandy. Aýstralııalyq arý chehııalyq Karolına Plıshkovadan basym tústi – 6:3, 6:7, 6:3.