Elektrondy kommersııa naryǵynyń damý qarqyny qazir trıllıondaǵan teńgelermen ólshene bastady. Byltyrǵy qorytyndy boıynsha onlaın-saýda naryǵynyń aınalymy 1 trln teńgeden asty. Eki jyl buryn ǵana aınalym 327 mlrd bolǵanyn eskersek, 24 aıdyń ishinde naryqtyń aıtarlyqtaı ulǵaıǵanyn baıqaımyz. Bul tutynýshy úshin de, bıznes ıesi úshin de tıimdi bolyp tur. Eki jaqtyń da shyǵyny qysqarady, sáıkesinshe ýaqyty men energııasy únemdeledi.
Jaqynda PwC Kazakhstan kompanııasy men Sıfrly Qazaqstan qaýymdastyǵy birlesip, arnaıy zertteý jarııa etti. Oǵan birqatar otandyq jáne halyqaralyq kompanııa qatysqan.
«2021 jyly tutynýshylar rasıonaldy bola tústi. Olar az aqsha jumsap, kóp jınaýǵa kóshti. Qazir bári úıde otyryp jumys isteýge, úıde otyryp taýar satyp alýǵa ábden mashyqtandy. Solaı isteý ońaı, arzan ári qolaıly. Naryqtaǵy oıynshylardyń belsendi damı bastaýy, tutynýshylardyń da onlaın satyp alýǵa daıyn bola túskeni, elektrondy kommersııa naryǵyna memlekettiń de nazar aýdaryp, qoldaý kórsetýi – saladaǵy básekelestikke dem berdi jáne sheteldik oıynshylardy Qazaqstanǵa qaraı tartyp jatyr. Osy faktorlardyń barlyǵy jıyla kele ekonomıkaǵa jáne eldiń ınvestısııalyq áleýetine oń áser etedi», deıdi Eýrazııa óńirindegi konsýltasııalyq praktıka lıderi Natalıa Lım.
2021 jyly ortasha toqsandyq satylym kóleminiń ósimi 20 paıyzdy quraǵan. Jasalǵan tranzaksııalar sany 37 mln birlikke jetti. Bul 2020 jylmen salystyrǵanda 45 paıyzǵa joǵary. Ortasha chek somasy – 28 myń teńge. Bul da aldyńǵy jyldaǵydan 20 paıyzǵa kóp.
Kaspi kompanııasynyń habarlaýynsha, Qazaqstanda shaǵyn bıznes ókilderi satylymdy marketpleıster arqyly júzege asyrýǵa erekshe yntaly bolyp tur.
«Bul olarǵa saýdasyn dóńgeletýdiń tamasha quraly. Kaspi.kz-tegi satýshylar sany bir jylda 5 ese kóbeıdi. Tutynýshylar kóbine kúndelikti tirshilikke qajetti taýarlardy kóptep satyp ala bastady, bul – tamaq ónimderi, sharýashylyq taýarlary. Mundaı ónimderge degen suranys jyldamdyqty jáne jetkizýge degen qolaılylyqty talap etedi. Bıyl biz 3 saǵat ishinde aparylatyn ekspress jetkizýdi jáne taýardy kez kelgen ýaqytta alyp ketýge yńǵaıly Kaspi Postomat qurylǵylar jelisin iske qostyq», deıdi.
Halyk Market ókilderi Qazaqstan elektrondy kommersııanyń damýyna jaǵdaı jasaı alyp otyr dep esepteıdi. Olardyń aıtýynsha, ınternet qoljetimdiligi jáne ıdentıfıkasııa prosesteriniń sıfrlanýy barlyq qatysýshynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etip, qolaıly ınvestısııalyq klımat qalyptastyryp otyr.
Sarapshylardyń aıtýynsha, elektrondy kommersııanyń qazirgi deńgeıge jetýine pandemııa erekshe áser etti. Halyq talabyna saı bolý úshin marketpleısterdiń mobıldi qosymshalar men onlaın-dúkender úzdiksiz damýdy jalǵastyrýda. Olar burynǵydan da yńǵaıly bola tústi jáne taýarlar sanatyn kóbeıtti.
Qazaqstanda jumys isteı bastaǵan Ozon Marketplace alańyndaǵy onlaın tapsyrys berý sany artyp keledi. О́sim dınamıkasy óte joǵary. Mysaly, 2022 jyldyń qańtarynda bizdiń alańqaıdaǵy elektronıka satylymynyń kólemi 2021 jyldyń qańtarymen salystyrǵanda 5 ese artty. Kıim – 7 ese, sharýashylyq taýarlarynyń satylýy 8 ese ósti. Mundaı ósimdi baıqaǵan kóptegen sheteldik marketpleıs Qazaqstan naryǵyna kele bastady. 2021 jyl qortyndysy boıynsha jalpy bólshek saýdadaǵy e-commerce úlesi 11 paıyzdy qurady. О́zge elderde, mysaly Qytaı, Ulybrıtanııada onlaın-saýdanyń úlesi 30 paıyzǵa jetedi, keıde tipti odan da kóp. Qazaqstandaǵy naryq áli damý kezeńinde tur, qazir óz salańyzdy tabý úshin tamasha ýaqyt.
Sarapshylar Qazaqstan naryǵynyń perspektıvasy joǵary dep baǵalaıdy. Elektrondy kommersııada qolma-qol aqshasyz esep aıyrysý aınalymy jyl saıyn ósip keledi. Sondyqtan jańa alańdardyń paıda bolýy, onlaın-arnalardaǵy shaǵyn bıznestiń ósýi jáne artyp kele jatqan suranysty qanaǵattandyrýǵa umtylatyn logıstıkalyq kompanııalardyń kóbeıýi – zańdy qubylys.
«Bıyl biz Qazaqstandaǵy iri tehnologııalyq-logıstıkalyq platforma Kaspi Smart Logistics-ti damytýdy jalǵastyrdyq. Platformamyzǵa qazirdiń ózinde 30-dan astam logıstıkalyq kompanııa qosylyp úlgerdi. Logıstıkalyq jeli Qazaqstannyń barlyq qalasyn qamtıdy jáne 6 myń baǵyt boıynsha qyzmet kórsetýge daıyn. Osy joly Kaspi Pay qosymshasy bazasynda birinshi kezekte shaǵyn bıznes ókilderi úshin servısti odan ári jaqsarta tússek deımiz», deıdi Kaspi.kz.
Al Halyk Market bıyl alys aýdandarǵa taýar jetkizýdi, tapsyrys berý beketterin ashýdy jáne qala turǵyndary arasynda e-commerce tanymaldylyǵyn arttyrýdy qolǵa almaq.