Krıptobırjada saýda jasańyz

Krıptoındýstrııany jáne blokcheın-tehnologııalardy damytý boıynsha sha­ra­lar aıasynda arnaıy jumys toby qazaq­standyq ekinshi deńgeıli bankter men «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy (AHQO) krıptobırjasynyń ózara yn­ty­maqtastyq erejesin bekitti. Jumys to­byna Sıfrlyq damý mınıstrligi, Ult­tyq bank, Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi, Qarjylyq monıtorıng agenttigi, Qazaqstan Qarjygerler qaýym­dastyǵy, AHQO jáne bank pen sıfrly aktıvter naryǵynyń birqatar qatysýshysy engen. Sóıtip, osy baǵyttaǵy qanatqaqty joba resmı túrde bastaldy.

Sıfrlyq damý mınıstri Baǵdat Mýsın­niń aıtýynsha, krıptoındýs­trııa de­genimiz tek maınıng emes, onyń quramyna krıptobırja, sıfrly valıýta, sıfr­ly ámııan jáne ózge de blokcheın-tehnologııalar kiredi.

«Bul da – bizdiń ekonomıkamyzdyń paıdasyna jumys isteı alatyn jáne ju­mys isteýge mindetti salalardyń biri. Biz krıptobırjadan da paıda tabýymyz kerek, bul qarjylyq tehnologııalardy damytýdyń kelesi deńgeıi. Qazaqstannyń elektr energııasyn paıdalana otyryp óndirilgen sıfrly aktıvter jergilikti krıptobırjada maksımaldy túrde saý­dalanýy jáne tabys elde qalýy úshin tolyqqandy ekojúıe qurý kerek. Onyń ústine bizde AHQO sııaqty alań bar», dedi B.Mýsın.

AHQO krıptobırjasy men qazaqstan­dyq ekinshi deńgeıli bankterdiń yntymaq­tas­tyǵy – Qazaqstannyń óńir­lik krıpto-hab retindegi áleýetin damytý úshin tıisti retteýshilik bazany qam­tamasyz etýge ba­ǵyttalǵan qanat­qaqty joba. Sondyqtan jyl sońyna deıin qanatqaqty joba re­tinde jumys isteıdi. Oǵan AHQO-nyń qarjylyq qyzmetterdi retteý jónindegi komıtetinen lısenzııa (sıfrlyq aktıvter platformasyn basqarýǵa arnalǵan lı­senzııa) alǵan krıptobırjalar qatysa alady. Jaqyn arada joba erejesi qar­jy ortalyǵynyń resmı saıtynda jarııa­lanbaq.

Eger joba sátti júzege assa, onda tıisti zańnamaǵa jáne AHQO-nyń aktilerine ózgeris engiziledi. Mamandardyń aıtýynsha, bul jobanyń tıimdiligi – Qazaqstan Respýblıkasynda sıfrly aktıvter saýdasyn uıymdastyrýǵa múmkindik berip, sondaı-aq bólshek jáne kásibı ınves­torlar quqyǵyn qorǵaýdy qamtamasyz etetindigi.

«Qarjy ortalyǵynyń qarjylyq qyz­metterdi retteý boıynsha komıteti – Qazaqstandaǵy qarjy-tehnıkalyq kom­panııalardyń qyzmetin retteýmen aına­ly­satyn birden-bir organ. AHQO-da ju­mys istegisi keletin qarjy-tehnıkalyq uıymǵa lısenzııa bermes buryn biz tereń ári muqııat tekserý júrgizemiz, ári qaraı onyń qyzmetine baılanysty turaqty qa­daǵalaý jasaımyz. Maqsatymyz – klıent­terdiń senimine ıe senimdi jáne turaq­ty kompanııalar ǵana áreket etetin orta qurý», deıdi Qarjylyq qyzmetter kór­setýdi retteý jónindegi komıtettiń bas dırektory Nurhan Kóshimov.

Mine, sóıtip, qazaqstandyqtardyń krıptovalıýtamen resmı jumys isteıtin de kezi keldi. Krıptobırjaǵa kirý úshin AHQO-da tirkelgen ekinshi deńgeıli bank­terdiń birinen zańdy shot ashylýy kerek. Kásipker sol shoty arqyly aqsha aýdarymyn jasap, krıptovalıýtalar satyp alady jáne onymen bırjada túrli operasııalar júrgizedi. Sonymen birge ınves­tor túsken tabysty óz shotyna kádimgi aqsha kúıinde de aýdara alady. Ondaı jaǵdaıda bank tranzaksııa boıynsha deldal qyzmetin atqarady.

Memleket nelikten mundaı qadamǵa bardy? Iаǵnı nege krıptovalıýtamen saýda jasaýdy resmılendirýge kóshti? Blokcheın jáne data-ortalyq ındýstrııa­sy qaýymdastyǵynyń memlekettik or­gan­darmen baılanys boıynsha aǵa úı­les­tirýshisi Sergeı Pýtranyń sózine qaraǵanda, úkimettiń bulaı kelisim-qada­m jasaýyna birneshe sebep bar.

«Birinshiden, bizdiń elde álemdik maı­nıngtiń 6-8 paıyzy óndiriledi. Son­daı-aq keıbir qazaqstandyqtar qazirdiń ózinde túrli sıfrly aktıvterdi belsendi túrde sata bastady. Sarapshylardyń aıtýynsha, ondaı mámileler quny mıllıondaǵan dollarǵa baǵalanady. Taǵy bir sebep – alaıaqtyq. Azamattarymyzdyń krıptovalıýta ornyna bos nárseni satyp alý jaǵ­daılary da jıi kezdesedi. Jahandyq úderiske qarasaq, krıptolardyń aınalymy – búkil álem boıynsha kún saıyn bolyp jatatyn mıllıardtaǵan dollardyń saýda-sattyǵy. Bul aınalymnan Qazaqstanǵa 1 paıyz kiris túser bolsa, munyń ózi – úlken aqsha. Ol bizge ınvestısııa túrinde kelip, salyq, jumys orny, jalaqy kúıinde qalady. Bul – úlken ındýstrııa», deıdi S.Pýtra.

Sıfrlyq damytý vıse-mınıstri Jaslan Madıevtiń aıtýynsha, Qazaqstan­nyń krıptohab bolýǵa múmkindigi joǵary.

«Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda qazir mı­nıstrlik Májilis depýtattary bas­tama etip kótergen «Sıfrlyq aktıvter týraly» zań jobasymen jumys istep jatyr. Bul zań jobasy qanatqaqty jo­banyń barlyq artyqshylyqtary men kemshilikterin eskerip, sıfrlyq eko­júıe­niń keshendi damýy jolyndaǵy jaǵymdy retteýge jaǵdaı jasamaq. Bizdiń elde osy baǵyttaǵy adamı kapıtal jaqsy damyp keledi. Biz sonymen qatar blokcheın tehnologııalardy belsendi túrde alǵa jyljytyp otyrmyz. Qazir memlekettik qyzmet kórsetý salasyna blok­cheındi engizip jatyrmyz», dedi J.Madıev.

Qarjylyq monıtorıng jasaý agenttigi sýbektilermen qarjylyq monıtorıng jumysy jónindegi departament basshysy Ǵabıt Lesbekovtiń pikirinshe, sıfrlyq teh­nologııa – ortalyqsyzdandyrylǵan jańa tehnologııa, sondyqtan qarjyny jym­qyrýǵa qatysty táýekeli de joǵary. Al bank salasy – qarjyny jymqyrýmen kú­reste óte belsendi qatysýshylardyń biri.

«Búkil kúdikti operasııalar týraly aqparattyń 95 paıyzyn biz ekinshi dárejeli bankterden alamyz. Olardyń osy másele boıynsha tekserý júıesi óte sapaly túrde jaqsylap jolǵa qoıylǵan. Tek olarǵa sıfrlyq tehnologııalardyń erekshelikterin túsiný kerek. Sol sebepti bizdiń talaptardy jiti qadaǵalaý arqyly operasııalardy júzege asyratynyna esh kúmánimiz joq. Bul qanatqaqty joba krıptoındýstrııanyń ári qaraıǵy damýy­na jáne Qazaqstannyń ınvestısııalyq tar­tymdylyǵyn arttyrýǵa jaqsy múm­kin­dik beredi dep senemiz», deıdi Ǵ.Lesbekov.

Sarapshylardyń paıymynsha, krıp­toındýstrııany damytýǵa bank júıesi kóp kómegin tıgizýge tıis. Jaqyn ke­leshekte krıptobırja men qarjy ıns­tı­týttarynyń seriktestigi otandyq qar­jy sektoryn jańa beleske shyǵarady, al tutynýshylar men ınvestorlar úshin qolaıly qarjylyq ahýal qalyp­tas­ty­rady degen úmit bar. Osy jobanyń jolǵa qoıylýy kezinde kórinis bergen birden-bir jylt etken qýanysh, ol – basqa el maınerleriniń de esh alańsyz Qazaqstanǵa kele alýy, sóıtip otandyq ekonomıkaǵa tyń ınvestısııa tartý múmkindigi.