Búginde oqýshylardy syrtqy jazǵy lagerlerde tynyqtyrý elimizdiń barlyq óńirinde qalyptasqan kestege sáıkes iske asyrylyp jatqany málim. Bul jumys Jambyl oblysynda da óz deńgeıinde júrgizilip jatyr. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2022 jyldy Balalar jyly dep jarııalaǵanyn eskersek, el bolashaǵynyń erteńi sanalatyn jasóspirimderdiń birde-biri qaraýsyz qalmaýy kerek.
Oblys ákimdigi bilim basqarmasynyń basshysy Beıqut Jamangózovtiń aıtýynsha, búgingi tańda oblystaǵy qala syrtyndaǵy 11 saýyqtyrý lageriniń 8-i kestege sáıkes jumys istep tur. Al óńirde 10 aýdan bar ekenin eskersek, 8 saýyqtyrý orny arqyly barlyq aýdanda másele jergilikti deńgeıde sheshimin tappaǵanyn túsine túsemiz. Basqarma basshysy keltirgen derekterge kóz júgirtsek, az qamtylǵan otbasylardyń josparlanǵan 7 683 balasynyń 2 864-i nemese 37,2%-y qamtyldy. Sondaı-aq 390 mektep janyndaǵy jazǵy lagerlerde 31 940 bala qamtylǵan. Álbette, aıta bersek, kóńil kónshiterlik sıfrlar barshylyq. Degenmen...
Jazǵy saýyqtyrý kezeńine úsh birdeı lager atsalysa almady. «Kooperator» lageri kúrdeli jóndeý jumystaryna baılanysty balalardy maýsymdyq saýyqtyrýdan syrt qalsa, «Báıterek» lageri konkýrs nátıjesine sáıkes, «Raýan» lageri Qyrǵyz Respýblıkasynan alatyn elektr energııasyna baılanysty jumysyn júıelemegen. Bir sózben aıtqanda, jekemenshik úsh lager osylaısha óz mindetterin oryndamaǵan.
Jalpy, óńirde halqynyń sany jaǵynan eń úlken úsh aýdannyń qataryna Shý aýdanynyń da enetini barshaǵa málim. Toǵyz joldyń torabynda turǵan aýdan qaı jaǵynan alyp qarasaq ta, ózge aýdandardan kem túspeýi kerek edi. Alaıda Shý óńirinde qalyptasqan jaǵdaı kóńil kónshitpeı tur.
Aýdandyq bilim bóliminiń ádiskeri Indıra Inkıbaevanyń aıtýynsha, óńir oqýshylarynyń 95,5 paıyzy mektep janyndaǵy jáne qala syrtyndaǵy jazǵy saýyqtyrý jáne demalys sharalaryman qamtylǵan eken.
«Jalpy orta bilim berý mekemeleri janyndaǵy 10 kúndik saýyqtyrý alańdarynda 2 038 bala qamtyldy. Qala syrtyndaǵy jazǵy saýyqtyrý demalys oryndaryna kelsek, az qamtylǵan otbasynan shyqqan 300 bala Jýaly aýdanyndaǵy «Taý samaly» saýyqtyrý lagerine jiberilmek. 2 038 bilim alýshyǵa 9 mln 171 myń teńge bólingen (balalardyń 1 kúndik aqysy 450 teńge). Qala syrtyndaǵy 12 kúndik saýyqtyrý demalys ortalyqtaryndaǵy 300 balaǵa 12 mln 654 myń teńge bólingen (balalardyń 1 kúndik aqysy 3 515 teńge). Sonymen qatar Shý qalasynda turatyn 4 050 (45,23%) oqýshy jazǵy demalysta ata-ájelerine aýylǵa barǵan», deıdi ol jaǵdaıdy túsindirip.
Aýdandyq bilim bóliminiń ádiskeri keltirgen derekterge sensek, aýdandaǵy S.Muqanov atyndaǵy jazǵy saýyqtyrý lageri sońǵy úsh jyldyń bederinde balalardy qabyldaýǵa qaýqarsyz bolyp tur. Bir sózben aıtqanda, kúrdeli jóndeýdi qajet etedi. Sondyqtan da óńirdiń 300 oqýshysy alystaǵy Jýaly aýdanynda ornalasqan lagerge attanbaq. Áleýeti jaǵynan óńirdegi kóptegen aýdannan kósh ilgeri turýǵa tıis Shýda dál osyndaı máseleniń oryn alyp otyrǵany san soqtyratyny aıtpasa da túsinikti.
Oblys ákimi Nurjan Nurjigitov óńirdegi bilim alýshylardyń barlyǵy da bilim berý uıymdary qyzmetkerleriniń nazarynan tys qalmaýy kerektigin eskertip otyr. Ásirese syrtqy saýyqtyrý lagerlerinde demalatyn balalarǵa aıryqsha kóńil bólinýi kerek. Muny tıisti basqarma basshysy men aýdan ákimderi de nazardan tys qaldyrmaýy kerek.
Halqynyń sany 100 myńnan asyp jyǵylatyn Shý aýdanyndaǵy S.Muqanov atyndaǵy lager kelesi maýsymda balalardy qabyldaýǵa daıyn bola ma, joq pa? Bul másele aýdan ákimi Sáken Arýbaevtyń bas aýyrtar sharýasyna aınalýy kerek. О́ıtkeni balalardy saýyqtyrýda jazǵy lagerlerdiń alar orny bólek.
Jambyl oblysy,
Shý aýdany