Keıingi jyldary balalar úıleri sanyn qysqartý, tárbıelenýshilerdi otbasylyq ortada ósirý baǵytynda kásibı patronattyq otbasy ınstıtýtyn damytý isi tıimdi júzege asyp keledi. Osy oraıda ómirlik qıyn jaǵdaıda qalǵan balalardy áleýmettendirý, tolyqqandy orta qalyptastyryp, qoǵamnan shet qaldyrmaı tárbıeleýde keshendi baǵdarlamalar qolǵa alynyp jatyr.
Búginde elimizde Balalar quqyqtary jónindegi ýákildik barlyq kúsh-jigerdi ınternattyq úlgidegi balalar úıleriniń sanyn azaıtýmen qatar balalardy patronattyq ıntegrasııalanǵan otbasylarǵa jáne otbasylyq úlgidegi balalar úılerine berýge baǵyttap, ár balanyń otbasynda ómir súrý jáne tárbıe alý quqyqtaryna mán berýde. Bul baǵytta «Qazaqstannyń SOS balalar aýyldary», «Januıa» mamandandyrylǵan kesheni sııaqty ortalyqtar jumysynyń mańyzyn atap ótýge bolady.
Balalardyń qoǵammen yqpaldasa ómir súrýin tolyqqandy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan ortalyqtarda bilim, tárbıe jumystarymen qatar balalardyń jazǵy demalysy da tıimdi úılestirilgen. Derekterge súıensek, bıyl jazǵy lagerlerge az qamtylǵan otbasy balalarynyń – 61, erekshe qajettiligi bar balalardyń – 64, devıantty tárbıedegi balalardyń 82 paıyzy qamtylǵan.
Maýsym aıynyń 1-inen bastap qala oqýshylary jazǵy lagerlerde kóńildi demalysyn ótkizýde. Qalalyq Bilim basqarmasynyń deregi boıynsha, bıyl 100 myńnan asa bala lagerlerde demalý múmkindigine ıe. Áleýmettik turmysy tómen, kópbalaly otbasylardyń balalary, erekshe bilim alýdy qajet etetin jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan 3 myńnan asa oqýshy qala syrtyndaǵy jazǵy lagerlerde tegin demalady. Osy oraıda balalardyń jazǵy demalysyn uıymdastyrýdyń jáne de erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalarǵa arnalǵan psıhofızıkalyq tehnıkalyq spesıfıkasııa kúshine engen.
Jazǵy demalysyn «Januıa» mamandandyrylǵan kesheni tárbıelenýshileri mektep janyndaǵy «Kúnshýaq» jazǵy lagerinen bastady. Al 12-22 maýsym aralyǵynda 73 tárbıelenýshi «Spýtnık» demalys ornynda demalyp qaıtsa, 1-25 shilde aralyǵynda 88 tárbıelenýshi Almaty oblysyndaǵy «О́rnek» lagerinde qyzyqty demalys kúnderin ótkizedi. Dırektordyń tárbıe isi jónindegi orynbasary Gúlnár Baıdaýletova «Balalardyń jazǵy demalysy tárbıe úıiniń qabyrǵasynda ǵana emes, qala mańyndaǵy lagerlerde de ótkizýge jaǵdaı jasalǵan. Tárbıelenýshiler baratyn lagerler tamasha tabıǵat aıasynda ornalasqan. Al qyzyqty ári erekshe tartymdy baǵdarlamalar balalardyń demalysyn kóńildi ótkizýge múmkindik beredi», deıdi.
«Januıa» mamandandyrylǵan ortalyǵynda balalar kúzgi, qys mezgilderindegi demalystarynda oqý-tárbıe josparynda qarastyrylǵan kestege sáıkes qalanyń kórikti jerlerin aralap, tanymdyq ekskýrsııalarǵa qatysady. Búginde ortalyqta asyraýshysynan, ata-anasynan aıyrylǵan daıyndyq synybynan bastap 9-synypqa deıingi balalar tárbıelenýde. Al 9-synypty bitirgen balalar kolledjerde oqýyn jalǵastyra alady. Búginde ortalyqtyń 20 tárbıelenýshisi kolledjde bilim alýda. Tárbıelenýshiler 18-ge tolǵannan keıin áleýmettik turǵyn úılerge ornalasyp, olarǵa baspana kezegine turý múmkindigi de qarastyrylǵan.
Al SOS Balalar aýylyndaǵy jazǵy demalys tárbıelenýshiler úshin kúndelikti tartymdy sharalarmen jalǵasyn tabýda. Otbasy qundylyqtary bala úshin jaıly ortany qalyptastyryp, tolyqqandy azamat bolyp ósýine yqpal etetini sózsiz. Baqytty balalyq shaqtyń irgetasy da osy otbasynda qalyptasady. Alaıda búginde otbasyǵa, ata-ana meıirimine zárý balalar taǵdyry alańdatady. «Otbasyndaǵy úılesimdi qatynastar» taqyrybyna arnalǵan otbasylyq tımbıldıng, jazǵy demalysqa josparlanǵan qyzyqty keshter, dóńgelek ústel, trenıngter men kóńildi demalystar balalar aýylyndaǵy dástúrli sharaǵa aınalǵan. Psıhologııalyq jattyǵýlar, ártúrli oıyndar qarym-qatynasty jaqsartýmen qatar emosııalyq jaǵdaıǵa oń áserin berip, otbasylyq qundylyqtardy baǵalaýǵa negizdelgen. Sonymen qatar taýǵa, ǵajaıyp tabıǵat aıasyna serýendeý de balalar aýyly tárbıelenýshileri úshin erekshe kóńil kúı syılaıdy. Balalarǵa arnalǵan tanymdyq sharalar oqý jylyna josparlanǵan. Al jaz mezgilindegi kóńildi demalys olardyń jańa dostar taýyp, erekshe kóńil kúıde bolýyna yqpal etedi.
Úzdiksiz bilim berý júıesi balalar men jasóspirimderdiń tolyqqandy bilim alýymen qatar, tárbıesi men salamatty ómir saltyn ustanýyna, oqý jyly barysynda ózin kóńildi, sergek ustaýyna múmkindik beretin keshendi baǵdarlamalardy úılestirýdi basty nazarda ustap keledi. Osy oraıda jazǵy demalys kezinde órtten, sýdan saqtaný, basqa da qaýipterlerdiń aldyn alý da demalys oryndary, tárbıe mekemeleri úshin basty nazarda. Qaýipsizdikti kúsheıtý maqsatynda jazǵy lagerlerde táýlik boıy senim telefony, arnaıy chattardyń jumysy úılestirilgen. Sondaı-aq saýyqtyrý ortalyqtarynda tamaqtaný máselesine sanıtarlyq-epıdemııalyq baqylaýdy qamtamasyz etý de basty nazarda tur. Balalar jaraqatynyń aldyn alý, quqyq buzýshylyqtarǵa jol bermeý de tıisti oryndardan jaýapkershilikti talap etedi. Balalardyń kúndelikti demalysy bilim basqarmasy tarapynan turaqty zerdelenip otyrady.
Bıyl elimizde saýyqtyrý lagerleri men alańdardyń sany artyp otyr. Elimiz boıynsha 10 myńnan asa qala mańyndaǵy, shatyrly, sporttyq jáne kıiz úı lagerleri, ata-analar úshin elektrondy saıt jumys isteıdi. bala-demalys.kz portalynan saýyqtyrý lagerleri týraly tolyqqandy aqparat alýǵa bolady. Jazǵy demalystyń kóńildi ári qaýipsiz ótýi balalar úshin mereke syılap qoımaı, baqytty balalyq shaǵynyń este qalarlyq erekshe sátterine aınalatyny sózsiz.
ALMATY