Osydan dál 30 jyl buryn, ıaǵnı 1992 jyldyń 25 shildesinde Ispanııanyń Barselona qalasynda XXV jazǵy Olımpııa oıyndarynyń alaýy tutandy. Dúbirli dodada 169 memleketten kelgen 9 356 sańlaq saıysqa túsip, olar 32 sport túri boıynsha 257 júlde jıyntyǵyn sarapqa saldy. Jarystyń ashylý saltanaty Katalonııadaǵy Montjýık jotasynda ornalasqan, qyrshynynan qıylǵan iri saıası tulǵa Lıýıs Kompanıstiń esimi berilgen ǵalamat olımpıadalyq stadıonda ótti.
Tórt jylda bir ótetin atalǵan jarystyń ózindik erekshelikteri de az bolǵan joq. Máselen, uzaq jyldar boıy Olımpııa oıyndarynyń aldyńǵy leginde júrgen KSRO kelmeske ketip, Keńes Odaǵy quramynda bolǵan burynǵy baýyrlas 12 respýblıka TMD-nyń týy astynda óner kórsetti. Al Baltyq jaǵalaýynda ornalsqan Lıtva, Latvııa jáne Estonııa derbes komanda jasaqtaýdy jón kórdi. Sol sekildi Iýgoslavııadan bólinip shyqqan Horvatııa, Slovenııa jáne Bosnııa men Gersegovına da táýelsiz eldiń órenderi retinde jarys jolyna shyqty. 28 jylǵy sozylǵan shekteýden keıin OAR ǵalamdyq dodada qaıta baq synaý qurmetine ıe boldy. Kezinde GFR men GDR bolyp bólingen nemister tutas Germanııanyń týy astyna birikti.
XXV jazǵy Olımpıadada alǵash ret badmınton, beısbol jáne áıelder dzıýdosynan jarystar ótip, túrli-tústi medaldar sarapqa salyndy. 20 jyldyq úzilisten keıin eskek slalomy oıyndardyń baǵdarlamasyna qaıta qosyldy. Bakstardyń pelotasy, valensııalyqtardyń pelotasy, rollıktik hokkeı jáne taekvondodan kórsetilim saıystary uıymdastyryldy. Barselonada alǵash ret Ulttyq basketbol qaýymdastyǵynyń (UBL) ókilderi óner kórsetti. Kileń juldyzdardan jasaqtalǵan AQSh quramasy birden «Dream Team» («Arman komanda») degen ataýǵa ıe boldy.
Barselona Olımpıadasynyń jalpykomandalyq esebinde TMD quramasy teńdessiz dep tanyldy. Olar 112 (45 altyn+38 kúmis+29 qola) júldege qola jetkizdi. Ekinshi orynda – AQSh sportshylary. Amerıkalyqtar 108 (37+34+37) medaldi ıelendi. Úshinshi satyǵa Germanııa taban tiredi. Nemister 82 (33+21+28) júlde oljalady. Sondaı-aq TOP-10 komandalardyń qataryna Qytaı (16+22+16), Kýba (14+6+11), Ispanııa (13+7+2), Ońtústik Koreıa (12+5+12), Majarstan (11+12+7), Fransııa (8+5+16) jáne Aýstralııanyń (7+9+11) órenderi endi. Barselonada barlyǵy 37 memlekettiń ánurany shyrqalyp, 64 eldiń týy bıikte jelbiredi. Alǵash ret derbes komanda retinde jarys jolyna shyqqandar arasynda eń eleýli tabysqa Latvııa qol jetkizdi. Olar eki kúmis pen bir qolany enshiledi. Horvatııa bir kúmis pen eki qolaǵa qol sozsa, Slovenııa qola medaldi qorjynǵa saldy.
Jekelegen sportshylar jaıynda aıtar bolsaq, Katalonııanyń astanasyndaǵy Olımpıadanyń basty qaharmany Vıtalıı Sherbo ekeni daýsyz. TMD-nyń týy astynda óner kórsetken belorýssııalyq gımnasshy alty ret altyn tuǵyrdan qol bulǵady. 20 jastaǵy Mınskiniń týmasy at, saqına, bórene, qoldy tirep jasalatyn jattyǵý, kópsaıys jáne komandalyq básekede bas júldeni qanjyǵasyna baılady. Volgogradtyq Evgenıı Sadovyı, amerıkalyq Nıkol Heıslett jáne majarstandyq Krıstına Egersegı júzýshilerdiń jarysynda úsh retten altyn medaldi moıyndarynda jarqyratty. Al TMD ókilderi – júzýshi Aleksandr Popov (2+2+0) pen gımnasshy Tatıana Gýsý (2+1+1), rýmynııalyq gımnasshy Lavınııa Mıloshovıch (2+1+1) jáne AQSh-tyń júzýshisi Sammer Sanderstiń (2+1+1) árqaısysy tórt júldeden ıemdendi.
Pıreneı túbeginde teńdessiz dep tanylǵan TMD quramasy sapynda Qazaqstannyń da sportshylary jasyndaı jarqyldap, atalǵan komandanyń jalpy esepte kósh bastaýyna súbeli úles qosty. Endi sol sańlaqtar jaıynda jeke-jeke áńgimeleıik. TMD-nyń basketbolshy qyzdary sheshýshi tusta AQSh pen Qytaıdy qapy qaldyryp, altynnan alqa taqty. Chempıondar komandasynyń sapynda Irına Gerlıs te óner kórsetti. Pavlodar oblysyndaǵy Aqtoǵaı aýdanynyń týmasy uzaq ýaqyt boıy basketboldan Almatynyń «Ýnıversıtet» klýbynyń namysyn qorǵaǵanyn jaqsy bilemiz. Kóp uzamaı daryndy qyz KSRO-nyń jastar quramasy sapyna qabyldandy. Sol komandamen birge jerlesimiz biraz belesti baǵyndyrdy. Atap aıtsaq, 1984 jyly Ispanııanyń Toledo qalasynda Eýropa birinshiliginde kúmis medal ıelense, 1985 jyly AQSh-ta álem chempıony atandy. Aqtoǵaılyq arýdyń úlken sporttaǵy karerasy osyndaı jarqyn jeńistermen bastaldy.
1986 jyly KSRO-nyń bas komandasyna qabyldanǵan Gerlıs álem chempıonatynyń kúmis medalin moınyna ildi. Sodan keıin Eýropa chempıony atanyp, Izgi nıet oıyndary men Dúnıejúzilik Ýnıversıadada kúmis medaldar enshiledi. 1988 jyly Seýlde ótken Olımpııa oıyndarynyń qola júldesin ıelendi. Odan keıin Barselonada altynnan alqa taqty. Qazirgi kezde kúıeýi, elimizdiń tanymal voleıbolshysy Vıktor Kozıkpen birge Fransııada turyp-jatyr. Byltyr biz «Egemen Qazaqstan» gazetiniń oqyrmandary atynan Irınany 55 jasqa tolýymen quttyqtap, ataqty basketbolshy jaıynda «Aqtoǵaıdan Almatyǵa, odan keıin Bordo...» degen ataýmen maqala da jarııaladyq.
Voleıboldan TMD-nyń áıelder quramasy Barselona Olımpıadasynyń kúmis júldegeri atandy. Sol komanda sapynda Qazaqstannyń eki ókili oınady. Olar – Elena Chebýkına men Tatıana Menshova. Elena Qaraǵandy oblysyndaǵy Balqash qalasynda týyp-ósti. Almatynyń ADK klýby sapynda ol KSRO chempıonatynda top jaryp, alty ret júldegerler (5 kúmis+1 qola ) sanatyna qosyldy. Eýropa chempıondary kýbogyn oljalady. Odaq quramasynyń sapynda Seýl Olımpıadasynda bas júldeni ıelenip, álem jáne qurlyqtyń úsh dúrkin chempıony degen mártebeli ataqqa qol jetkizdi. Chebýkınanyń basqa da tolyp jatqan ataqtary bar. Onyń boıy – 188 santımetr. Bul kúnderi Elena Horvatııanyń Dýbrovnık qalasynda turyp jatyr.
Tatıana Menshova da Qaraǵandy oblysynyń týmasy. Onyń balalyq shaǵy Temirtaý qalasynda ótti. Boıy – 186 santımetr. Áıgili ADK-niń sapynda sheberligi shyńdalǵan Tatıana álem chempıonaty men Dúnıejúzilik chempıondar kýbogynda qola medaldar ıelendi. Eki ret Eýropa chempıonatynda top jaryp, Izgi nıet oıyndarynda dara shyqty.
Ispanııadaǵy jarysta dańqty balýanymyz Dáýlet Turlyhanov qola medaldi moınyna ildi. Klassıkalyq kúrestiń has sheberi Semeı óńirinde dúnıege kelgen. Barselonaǵa deıin de Turlyhanov talaı bıik belesti baǵyndyrdy. Tarqatyp aıtsaq, ol KSRO-nyń jeti dúrkin chempıony, Seýl Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, álem jáne Eýropa chempıony, álem chempıonatynyń qola júldegeri atandy. 29 jastaǵy Dáýlet Pıreneı túbeginde 82 kılo salmaqtaǵy beldi balýandardyń birazyn utqanymen, jartylaı fınalda Polshanyń apaıtósi Petr Stepınnen bir ǵana upaı aıyrmashylyǵymen utyldy. Al qola medal úshin tartysta dańqty balýanymyz shvesııalyq Magnýs Fredrıkssonnan basym tústi. Taǵy birneshe sportshymyz sol Olımpııa oıyndarynda baq synady. Júldeli oryndarǵa ilige almaǵandar qatarynda boksshy Arkadıı Topaev pen Nıkolaı Kýlpın, kógaldaǵy hokkeıshi Berikqazy Seksenbaev jáne taǵy basqalar boldy.
Jalpy Olımpıadaǵa qatysatyn qazaqstandyq sportshylardyń qatary qalyń bolýǵa tıis edi. Máselen, TMD quramasy sapynda 48 kılo salmaqtaǵy Bolat Jumadilov pen 51 kılo salmaqtaǵy Bolat Temirov te Barselonaǵa bardy. Ekeýi de naǵyz babynda edi. Alaıda jarys bastalar tusta olar basqa boksshylarmen almastyryldy. Nátıjesinde, qandastarymyzdyń ornyna shyqqan Vladımır Ganchenko men Antolıı Fılıppov alǵashqy synaqtan-aq súrindi. Sol sekildi KSRO halyqtary spartakıadasynyń jeńimpazy Esenkeldi Batyrǵarın men kúmis júldeger Baqtııar Baıseıitovti de Pıreneı túbegine aparýǵa bolar edi. Biraq sol kezdegi sodyr saıasattyń saldarynan olarǵa Barselonada baq synaý baqyty buıyrmady. Sol sekildi Seýl Olımpıadasynyń jeńimpazy Anatolıı Hrapatyı da dál jalyndap turǵan shaǵynda ǵalamdyq dodadan shet qaldy.
Mine, 25 shilde men 9 tamyz aralyǵynda ótken Olımpııa oıyndary osyndaı oqıǵalarmen este qaldy. Odan keıin saıası arenada kóptegen ózgeris boldy. Álemdik kartada jańadan paıda bolǵan memleketter 1993 jyldan beri jarystarǵa jeke komanda bolyp qatysa bastady. Arada tórt jyl ótken soń Atlantada alaýy tutanǵan Olımpıadada Qazaqstannyń Ánurany shyrqalyp, Týy kókte jelbiredi.