Nan – qasıetti

Nannan qudiretti ne bar? Bir zamandary «Nan bolsa, ánde bolady» dedik. Bul aqıqat sóz edi. Álemde bir úzim nanǵa zar bolyp otyrǵan mıllıondar az ba? Aılyǵy shaılyǵyna jetpeı, qalt-qult etip bir úzim nan úshin bazar jaǵalap júrgender ózimizde de barshylyq emes pe? Olar janynyń qadirin bilmese de, nannyń qadirin jaqsy túsinedi. Biz bul arada jasyp júrgender emes, ásirese, qaladaǵy asyp iship, tasyp júrgenderdiń nandy aıaq asty ete bastaǵanyn aıtpaqpyz. Iá, qazir ımandy da ıbaly boldyq deımiz. Shyndyǵyna kelgende, bul Abaı aıtatyn: «Alla degen sóz jeńil, Allaǵa aýyz qol emes» sekildideı kórinedi. Sebebi, nandy kóringen jerge tastaıtyn, tipti, attap ótip ketetin bir «kesel» etek alyp bara jatqandaı. Eger bizdiń osy sózimizge keliskisi kelmegen jandar tabylyp jatsa, záýlim úılerdiń tóńiregine qoıylǵan qoqys tastaıtyn jerge barsa kóz jetkizeri anyq. Murty buzylmaǵan neshe túrli nan toqashtardy kóresiń. Tipti, keıbireýler adam basady-aý demeı, «qustar jeıdi» dep kez kelgen jerge laqtyra salatynyn qaıtersiń. Al as­hanalarda nan qoqymy qalaı bolsa solaı shashylyp jatatyny aıdan anyq. Keıbireýler «qańǵybastar alady ǵoı» dep «sha­rapatyn» shalqytqandaı, «meıirin» tók­­­kendeı bolatyn sátter de kezdesip jatady. Bir qaltalynyń qyzyna: «Nan bıdaıdan shyǵady», dep ony kór­setkende: «Ol shóp!» dep senbepti. Budan uǵarymyz aqaýsyz kóńil ıesiniń bir jaǵynan nandy qadir­leýi bolsa, ekinshi jaǵynan ómirdi bilmegendigin túısinesiń. Nannyń qadirin bilmegender sol sekildi ony shóp dep biletindeı. Atam qazaq nannyń qoqymyn baspaǵan. Ony aıtasyz: «Nanǵa shyǵyp Qurandy alýǵa bolmaıdy, Quranǵa shyǵyp nandy alýǵa bolady», degen. Mine, nan qasıetin babalarymyz osylaı túsingen. Al myna ysyrapshyldyqqa bir shara bolýy kerek-aq. Táńirim qazaqqa baıtaq jer berdi. Asty-ústin toltyryp baı­lyqqa keneltti. Sol baı­lyq­tyń bastysy – astyq, ıaǵnı nan. Nansyz ómir joq. Al qalaly jerde shashylyp jatqan sol nan baılyǵyn qorǵaý jóninde oılasqan jón dep bilemiz. Únemdeýdiń úlgisin aıta otyryp, nannyń qudiretti ekenin túsindirý qajettigi týyp tur. Nannyń qadirin ómirdi kórgen aldyńǵy tolqyn ózi uǵyp qana qoımaı, keıingi jasqa túsindirmese, olar shóp pen shóńgeni ajyrata almaıtyny tárizdi «qarańǵy» bolyp qalary haq. Ásirese, nanǵa zar bolǵandar men nantepti jasap júrgenderdiń «tirligin» jurt bolyp jumylyp aıta alsaq, qane. «Nan qaldyǵyn endi qaıda tastaımyz?» deıtinder de tabylar. Múmkin qalaly jerdegi nan qaldyǵyn bólek jınap, eldi mekenderdegi fermerlerge jetkizip berip jatsa, nur ústine nur bolar edi. Qaıta óńdeý tehnologııasyn oılastyryp iske qossaq, qasıetti nan jerde jatpas edi. Nan qadiri – jan qadirinen kem emes degendi ár azamat túsinse, kindiginen taraǵan ul-qyzyna uqtyrsa, ımandy iske uıytqy bolar edi. Súleımen MÁMET, «Egemen Qazaqstan». ASTANA.