Kún saıyn tájirıbelik dárigerdi: dıagnoz durys qoıyldy ma, aýrýdy anyqtaý ádisi dáleldengen be, joq pa, naýqasty emdeý barysynda qandaı ádisti paıdalanǵan jón degen syndy túrli suraqtar mazalaıdy. Ári oǵan jaýap izdeý barysynda mamandar kóbinese joǵary oqý ornynan alǵan bilimine, óziniń nemese áriptesteriniń tájirıbelerine júginedi. Sol sebepten de emdeý barysynda dáriger biraz qıyndyqtarǵa tap bolýy múmkin. Keıde onyń belgili bir terapııalyq ádisti qoldanýyna áriptesteri men sarapshylar, medısınalyq uıym basshylarynyń pikiri, túrli aqparat kózderi (ǵylymı maqala, sholýlar) áser etedi. Osy oraıda dárigerlerdiń halyqaralyq klınıkalyq nusqaýlyqtardaǵy dáleldengen usynystardy paıdalanýy mańyzdy. Bul, óz kezeginde medısınalyq kómek sapasyn arttyrýǵa, densaýlyq saqtaý júıesin jetildirýge septigin tıgizedi. Iаǵnı klınıkalyq nusqaýlyqtar dáriger men naýqastyń durys sheshim qabyldaýy úshin daıyndalady. Naýqasty emdeý kezinde dáleldi medısınaǵa negizdelgen klınıkalyq usynystardy qoldaný – uıymdaǵy qosymsha shyǵyndardyń aldyn alýǵa, azamattardyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa múmkindik beredi. Al halyq densaýlyǵy – eldiń belsendi damýyna, ekonomıkasyna, áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsarýyna yqpal etedi. Tipti Memleket basshysy óz Joldaýynda densaýlyq saqtaýǵa arnaıy toqtala kelip, elimizde salamatty ómir saltyn ornyqtyrýdy, salany damyta otyryp qazaqstandyqtardyń ómir súrý uzaqtyǵyn 80 jasqa deıin arttyrýdy atap kórsetti. Memlekettiń, jumys berýshilerdiń jáne qyzmetkerdiń densaýlyq úshin ortaq jaýapkershiligi – medısınalyq qyzmettiń barlyq júıesiniń basty qaǵıdaty. Sportpen shuǵyldaný, durys tamaqtana bilý, júıeli profılaktıkalyq tekserilý – aýrýdyń aldyn alýdyń negizi. Munyń bári aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde degenge saıady. Iá, oǵan ne jetsin!
Bul turǵyda elimizde densaýlyq saqtaý salasyna zor kóńil bólinip otyr. Sonyń nátıjesinde halyqtyń dárigerlik qyzmetpen qamtylý deńgeıi joǵarylady. Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemin ulǵaıtý esebinen eńbekke ýaqytsha jáne turaqty qabilettilik deńgeıi artty. Respýblıkadaǵy barlyq derlik emdeý-saýyqtyrý uıymdarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy nyǵaıtyldy. Sala qyzmetiniń tıimdiligin arttyrý úshin 2011 jyldan bastap medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek kórsetý mekemelerinde qyzmetkerler, psıhologtar engizildi. Al 2009 jyldan beri elimizde arterııalyq gıpertenzııany, sút bezi obyry men jatyr moıyny obyryn erte dıagnostıkalaýǵa qajetti skrınıngtiń úsh túri kirgizilgen bolatyn. Qazirgi tańda Ulttyq baǵdarlama 6 onkologııalyq aýrýdy erte anyqtaýǵa baǵyttalǵan 11 skrınıngtik baǵdarlamany qamtıdy.
Anna SEPKE,
«Respýblıkalyq densaýlyq saqtaýdy damytý ortalyǵy» RMK Densaýlyq saqtaýdy standarttaý ortalyǵynyń jetekshisi.