Aýyldyń kósegesi kógerse ıgi

Shyntýaıtynda aýyldaǵy halyqty jumyspen qamtý úshin qarjylaı qoldaý kórsetý jartykesh sharadaı kórineri bar. Túptep kelgende, qol jetkizgen azyn-aýlaq tabysty odan ári arttyrýdyń jolyn kórsetý, jeke kásipker retinde damýdyń dańǵyl jolyna qalaı túsýge bola­tyndyǵyn nusqaý, tyǵyryqqa tire­lerdeı bolsa der kezinde qoldaý aı­ryq­sha mańyzdy. Mine, osy baǵytta Úkimet baǵdarlama da túzip qoıdy. Sóz basynda birden aıtatuǵyn bolsaq, jobanyń negizgi maqsaty – berekeniń bas­taý kózi bolatyn aýyl sharýashylyǵy taýar­laryn óndirýshilerdi jan-jaqty qoldaý. Aýyl turǵyndaryn agrobızneske múmkindiginshe ıkemdeý, oǵan qosa elimizdegi azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtyp, ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa qatysty máselelerdi sheshý. «Amanat» partııasy osy baǵdarlamany júzege asyrýǵa qoldaý tanytyp, el ishinde aqparattyq-túsindirý jumystaryn qolǵa alyp otyr. Partııanyń mobıldi toby aldymen Stepnogorsk qalasy janyndaǵy Bestóbe kenti men Izobılnoe, Qyryq­qu­dyq jáne Birjan sal aýdanyna qarasty Mamaı, Birsýat, Sáýle aýyl­darynda bolyp, turǵyndarmen kez­desti. Aýyl halqy túbegeıli ózgeris bolaryna senip, oń qabaq tanytýda. Keıbiriniń beımálim bıznes álemine qatysty san alýan saýaldary da bar. Osyǵan oraı pikir alýandylyǵy da bar. Aıtalyq, Sáýle aýylynyń tur­ǵy­ny Ǵızzat Sholaqovtyń aıtýynsha, aýyl turǵyndarynyń barlyǵy birdeı kooperatıv qurýǵa yntaly bolmaýy da múmkin.

– Negizinen baǵdarlama biz úshin óte paıdaly dep esepteımin. Aýyl tur­ǵyny úshin bar bolǵany 2,5 paıyz ósimmen nesıe alý árıne tıimdi. Koope­ra­tıvke úrke qarap otyrǵandaryn durys uǵynǵandary jón. Onyń utymdy tustary da bar. Eger birige qımyldaıtyn adamdar bolsa, kooperatıvke kirer edim. Onyń qura­mynda kem degen bes adam bolýy kerek dep jatyr ǵoı. Jeke-dara qıyn­dyq­pen alysqannan góri kóp bolyp kú­res­­ken áldeqaıda tıimdi, – deıdi Ǵızzat Sholaqov.

О́z oıyn táptishtep túsindirgen azamat bıznes áleminiń qyr-syryn bir­sha­ma biledi eken. «Bastaý» bıznes baǵ­dar­lamasy arqyly nesıe alyp, jyl­qy ósirip, egin salǵan. Aldaǵy ýaqyt­ta lızıng arqyly tehnıka alyp, egistik alqabyn keńeıtsem be deıdi. Par­tııa­nyń mobıldik tobynyń múshesi, sarap­shy Gúlsin Abdýllınanyń pikirine qara­ǵan­da, jobanyń artyqshylyǵy kóp.

– Úkimet aýyl turǵyndaryn kooperatıvke biriktirý arqyly kásip­te­rin jetildirýdi usynady. Utymdy tusy az emes. Ásirese aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirý salasyna óte tıimdi. Birinshiden, kooperatıv qurý arqyly mal azy­ǵy men tuqymdy jáne tyńaıtqyshty ar­zanǵa satyp alýǵa bolady, – deıdi ol.

Osy arada bastan jaqty aıyrǵandaı etip anyqtap aıtatyn bir jaı, kooperatıvke birikken aýyl turǵyndary aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn lızıngke satyp alý múmkindigine ıe bolady. Oǵan qosa, ınvestısııalyq sýbsıdııalar bó­li­ne­di. Tájirıbesi bar bilikti mamandar keńes beredi. Taǵy bir eskeretin jaı, kooperatıv músheleriniń barlyǵynyń quqyqtary teń bolmaq.

Kúsh biriktirýge aýyldaǵy aǵaıyn da qarsy emes. Biraq olar aldymen ja­ıy­lymdyq jáne shabyndyq jer máse­lesi tezirek sheshilse eken deıdi. Baǵ­dar­lamamen baıyptap tanysyp, oń-solyn kóńil tarazysyna tartqan aýyl turǵyndarynyń kókeıinen shyqqany – jeńildetilgen nesıe arqyly lızıngke tehnıka beriletindigi.

Partııanyń mobıldi toby on kún ishin­­de óńirdiń barlyq aýdanynda bo­­lyp, uzyn-yrǵasy alpystan asa aýyl tur­ǵynymen júzdesip, tabysty joldy tarazylady. Joba Úkimettiń 2025 jylǵa deıingi halyqtyń tabysyn arttyrý baǵdarlamasyn oryndaý maqsatynda qolǵa alynyp otyrǵandyǵy aıtyldy. Baǵdarlama baıandy bolsa, jumyssyzdyq joıylmaq, el yrysy molaımaq. Mobıl­dik top Arshaly aýdanyna qaras­ty Jibek joly, Ijev aýyldary men Arshaly kentiniń tur­ǵyn­darymen de kezdesti. Bul jerde de aldaǵy maqsat-murat baıypty sóz boldy. Sarapshy maman Dmıtrıı Shle­de­vıs­tiń aıtýyna qaraǵanda, eń bas­tysy óndirilgen ónim ádil baǵalanady. Máselen, kooperatıv múshesi malynyń sútin naryq baǵasymen sata alady. Bul aýyl turǵyndarynyń eńbeginiń janǵany degen sóz. Jaqsy is búgin ǵana qolǵa alynyp otyrǵan joq. Buǵan deıin Jambyl oblysynda oń nátıje bergen. Iske bereke bitip, oıǵa alǵan sharýa ońǵarylǵan kezde eki qolǵa bir kúrek taba almaı otyr­ǵan jumyssyzdardyń sany azaıyp, ataý­ly kómek suraýshylar kúrt azaıǵan. Esesine, aýyl sharýashylyǵymen aına­ly­­satyndar kóbeıip, kásipkerlerdiń sany óse túsken. Baǵaly bastamany qol­­daý­shylar az emes. Máselen, Jibek joly aýy­lynyń turǵyny, jeke kásipker Meıram Musaıbekovtiń aıtýynsha, joba jú­zege asqan kezde tıimdiligi mol bolmaq. Eń bastysy, baǵdarlama halyqty birle­sip jumys isteýge shaqyrady. Birlik bar jerde, tirlik bar emes pe?!

– Isin endi bastaǵan adamdarǵa osy sa­la­nyń jiligin shaǵyp maıyn ishken bilikti mamandardyń keńesi óte qajet-aq, – deıdi Meıram Musaıbekov.

Ijev aýylynyń turǵyny Svetlana Iаkobı de jobanyń el tabysyn arttyrýǵa yqpal etetinine senimdi. Kóńil tarazysyna salyp, ábden baǵamdaǵan kezde, jańa jobanyń janyna jaqqanyn aıtyp otyr.

– Jeke kásippen aınalysyp, sharýasyn dóńgeletýge qulshynyp otyrǵandar kóp, – deıdi ol. – Eń bastysy, halyqtyń tabysyn eseleı túsetin kez kelgen paıdaly sharýany júzege asyrýymyz kerek. Sóz arasynda «Aýyl amanaty» jobasy aıasynda aýyl ákimderi arnaıy oqýdan ótkenderin de aıta ketelik. Bú­gingi tańda olar óz aýyldaryndaǵy basym baǵyttardy anyqtamaq. Saraptama jasalady, jer telimi, ınfraqurylym jáne basqa da qajettilikter eskeriledi. Pılottyq jobalarǵa saı kooperatıvter qurylmaq. Aýyldyń qajettiligin óteıtin naryqqa shyǵarýǵa bolatyn sa­paly da suranysqa ıe ónim óndirýge ba­symdyq berilmek.

Mobıldik top músheleri shalǵaıdaǵy Ereımentaý aýdanynyń Torǵaı, Taıbaı, Erkinshilik aýyldarynda da bolyp, dál osyndaı jumys júrgizdi. Jobanyń maq­saty jan-jaqty túsindirildi. Sk­rınıng arqyly ár eldi mekenniń geogra­fııa­lyq erekshelikteri, eńbek jáne qar­jy­lyq, odan basqa da resýrstar jó­nin­de málimetter jınaqtalyp, kúsh-qýat sarapqa salynatyndyǵy sóz boldy. Jer­­­gi­likti ákimdikterge ádistemelik kómek kór­setiledi. Joǵaryda aıtylǵan sta­­­tıs­­tı­kalyq aqparatty jobalyq keńse saraptap, aýyldyq okrýgterdiń eko­­­no­­mıkalyq mamandaný baǵyty anyq­t­almaq.

Atbasar aýdanyndaǵy Poltavka, Pok­rovka, Borısovka jáne Jarqaıyń aýda­­nynyń Prıgorodnoe, Gostello, Pıatı­gorskoe eldi mekenderiniń tur­ǵyn­dary «Amanat» partııasynyń uıym­das­ty­rýy­men ótkizilgen aqparattyq marafon aıasynda jobamen tanysyp, úmit otyn tutatty. El ishinde kásibin dóń­geletip otyrǵandar da az emes. Má­selen, Poltavka aýylynyń tur­ǵy­ny Olga Osıpova tiginshilikpen aına­ly­syp, tabys taýyp otyr. Aldaǵy ýa­qyt­ta jańa joba aıasynda qus sharýa­shy­ly­ǵymen aınalyspaq. Nesıe alýdan júreksinetinder de bar.

– Eger kooperatıvke biriksek, ózimiz óndirgen etti de, sútti de, kókónisti de jaq­sy baǵamen sata alady ekenbiz, – deıdi aýyl turǵyny Vadım Nechepýrenko. – Ne­gizi mal sharýashylyǵymen aınalysý óte aýyr. О́z basym kooperatıvke kirip, kó­kó­nis ósirýdi qolǵa almaqpyn.

Sandyqtaý men Zerendi aýdandarynda da jańa jobany quptap otyrǵandar az emes. Áıtse de, oń-solyn bajaılap, múmkindik mejesin meılinshe eskergen durys.

– Aýyldyń áleýetin arttyrý úshin tur­ǵyndarǵa ári qaraı qandaı kásipti ıge­rý kerektigi aýyl ákimderine júktelse oń bolar edi, – deıdi Maksımovsıkı aýyl­dyq okrýginiń ákimi Erbol Atyǵaev. – Kez kelgen sharýamen aınalysý úshin barlyǵyn naqty eseptep alǵan jón.

Bul oraıdaǵy is barysy eskerilgen eken. Aıtalyq, bıznes jattyqtyrýshylar naq­ty aqparat bere otyryp, ómirdiń ózi­nen alynǵan mysaldardy derek retin­de usynady.

Turǵyndardyń paıymynsha, bul memleket tarapynan jasalyp jatqan úlken qoldaý. Sondyqtan da burynǵydaı ke­pil­dik somanyń 50 paıyzy emes, 70 pa­ıyzy berilmek. Al óz atynda múlki joq jastar, ata-analary nemese dos-jaran­da­ry­nyń múlkin kepilge qoıa alady.

«Aýyl amanaty» jobasy aldaǵy jyl­­dyń basynda iske qosylmaq. Ázirge el ishinde aqparattyq-túsindirý jumys­ta­ry jalǵasýda. Kómek-qoldaýǵa sýsap otyr­ǵan aýyldaǵy aǵaıynnyń osy joba ar­qyly eńsesi bir kóterilip qalsa ǵoı, shirkin!

Aqmola oblysy