Jańaarqada bolat joldyń boıynda ornalasqan Myńadyr degen aýyl bar. Aıtary sol, turǵyndarynyń bas aýyrtqan máselesi – mektep. Mektep joq emes. Bar. 9 jyldyq – №144 Myńadyr negizgi mektebi. Sózdiń týrasyna kelsek, syrtynan qarasańyz, mektep deýge kelmeıdi, tóbesindegi Týǵa qarap, jaqyndaı kele mańdaıshadaǵy taqtaıshasynan oqyp baryp, ańǵarasyz. Bul mektep merekelik shara ótkizetin májilis zaly, sport zaly, sheberhana degennen jurdaı. Dálizinen eki adam qatar áreń ótedi. Arnaıy synyp bólmelerinde zamanaýı jabdyqtar joq. Aıadaı mekteptiń syıymdylyǵy 60 oqýshy bolsa, onda qazir 130-ǵa jýyq bala bilim alady.
Aýylda 80-ge jýyq tútin turady. 500-ge tarta halqy bar. Álgi mektep eskirip, keteýi ketken deýge de kelmeıdi. Ertede aýyl halqy 4 bólmeli úıdi mektep qylyp alǵan. Tek, 2012 jyly sol kezdegi aýdan ákimi Ǵabdrahman Omarovtyń qoldaýymen úsh bólme qosylǵan. Sodan beri mektep muǵalimderiniń ózi syrtyn qorshap, abattandyryp keledi.
– Mektepte 130-ǵa jýyq bala bilim alýda. Daıarlyq synyp pen 9 synypty qosqanda 99 bala oqıdy. Shaǵyn balalar ortalyǵynyń ózinde 30 bala tárbıelenýde. Úlken topta 17, kishi topta 13 bala bar. Pedagog sany – 24. Muǵalim tapshylyǵy da bar. Hımııa, aǵylshyn páninen. Biraq basty máselemiz – ǵımarat. Úlken bolmasa da, sport, akt zaly bar mektep salyp berse dep armandaımyz. Ásirese oqýshylardyń armany. Jyl saıyn bala ósimi artyp keledi. Jylda mektep tabaldyryǵyn attaıtyn balalar sany 3-5-ke kóbeıedi. Mysaly, bıyldyń ózinde 22 bala mektepke keledi dep kútip otyrmyz. Osy ýaqytqa deıin aýylda mektep salynbaǵan. Tek, eki márte bólme qosqany bolmasa. Ashyǵyn aıtqanda, jamaý-jamaý mektepte bilim berip kelemiz, – deıdi atyn jarııalamaýdy ótingen mektep muǵalimi.
Aýdan ortalyǵyna jarysqa, sharaǵa barǵanda kózderi jáýteńdep, mektepterine qyzyǵa qaraıdy eken. Qysta dene shynyqtyrý sabaǵyn kabınette ótkizip, doıby, toǵyzqumalaq qana oınaıdy. Merekelik sharany aıadaı kabınette uıymdastyrýǵa májbúr. Biraq ónerli oqýshylary aýdanǵa jarysqa barsa, oq boıy ozyq keledi.
– Biz aýdanǵa jıi jarysqa baramyz. Barǵan saıyn ár mektebinde bolamyz. Shyny kerek, qatty qyzyǵamyz. Bizdiń de jańa mektepte bilim alǵymyz keledi. Buryn Aıaz ataǵa hat jazatynbyz. Jap-jańa mektep salyp berse eken dep. Biraq áli de úmitimiz zor. Prezıdentimizdiń teledıdarda 1000 mektep salamyz degen sózin estidik. Sol mekteptiń biri bizdiń aýylǵa buıyrsa dep tileımiz, – deıdi mektep oqýshysy Madına Qudaıbergen.
Aýyl halqynyń alańyna aınalǵan máseleden aýdan basshylyǵy habarsyz emes. Biraq aýdan ákiminiń orynbasary Qanat Qojyqaevtyń aıtýynsha, mektep salý úshin apatty jaǵdaıda ıa úsh aýysymda oqýy kerek eken.
– Biz Myńadyr aýylynda birneshe ret boldyq. Bul máseleden tolyq habardarmyz. Iá, bala ósiminiń de bar ekenin bilemiz. Biraq kúıip turǵan másele emes. Bul mektep qalypty jaǵdaıda. Máselen, Qyzyljar aýylyndaǵy mektep úsh aýysymda bilim berýdiń az-aq aldynda tur. Aldaǵy jyly sol jaqqa mektep salýdy josparlap otyrmyz. Odan keıin Myńadyr mektebi kezekte tur deýge bolady. Degenmen, asa qatty qajettilik týdyryp turǵan joq, – deıdi Qanat Shýbaıuly.
Aýdandyq bilim bólimi bolsa, oblysqa Myńadyr stansasyna 150 oryndyq mektep salýǵa usynys bergen. Basqarma qoldap otyrsa kerek. Endigi másele mınıstrlik qaraýynda.
– Bala ósimi artyp keledi. Oblys basqarmasyna atalǵan aýylǵa 150 oryndyq mektep salyp berýdi usynǵan edik. Ol jerdegiler de quptap otyr. Negizi, tarıhynda mektep bolmaǵan ǵoı. Burynǵydaı taǵy 1-2 bólme qosyp bergennen paıda joq. Birden jańa mektep salǵan tıimdi. Sebebi mektep standartqa saı emes. Syıymdylyǵy 60 oqýshy bolsa, qazir 130-ǵa jýyq bala bilim alyp otyr. Tipti óte tyǵyz. Jergilikti máslıhat depýtattary da joǵary jaqqa jetkizemiz dep otyr. «Aýyl – El besigi» baǵdarlamasy arqyly bir mektep salynsa, tamasha bolar edi, – deıdi aýdandyq bilim bóliminiń basshysy Mahabbat Balabaeva.
Jańa Qazaqstanǵa «jamaý» mektep qajet pe, qajet emes pe? Aýyl balalarynyń qala balasynan nesi kem? Osy oraıda aýyl kemsitýshilikke ushyrap jatyr degen oıǵa eriksiz keledi ekensiń…
Qasymhan ǴALYM,
jýrnalıst
Ulytaý oblysy