Fınlıandııa premer-mınıstri Sanna Marınniń basy daýǵa qaldy. Bul joly úkimet basshysynyń kóńildi keshte bılegen oqıǵasyn fın qoǵamy qyzý talqylap jatyr. Kópshilik ony esirtki qoldanǵan dep aıyptaǵan bolatyn. Muny joqqa shyǵarý úshin Sanna hanymnyń test tapsyrýyna týra keldi.
О́tken aptada áleýmettik jelilerde Fınlıandııa premer-mınıstriniń keshte bıdiń túbin túsirip júrgen vıdeosy jarııalanǵan. Fınlıandııanyń Iltalehti gazetiniń habarlaýynsha, premer-mınıstr birneshe sheneýnikpen, sonyń ishinde depýtat Ilmarı Nýrmınenmen jáne medıa júrgizýshi Tınnı Vıkstremmen birge toılatqan.
Jergilikti buqaralyq aqparat quraldary Instagram Stories-te salynǵan birneshe vıdeony saraptaı kele, S.Marınniń birneshe dosymen birge bılegeni, qorshaǵan adamdardyń kokaın týraly aıǵaılaǵany estilgenin jazdy.
Úkimet basshysynyń koalısııadaǵy seriktesi, Ortalyq partııasynyń depýtaty Mıkko Karna premer-mınıstrdi esirtkige test tapsyrýǵa jáne onyń nátıjelerin kópshilikke jarııalaýǵa shaqyrdy. «Halyqqa muny óz premer-mınıstrinen kútýge quqyǵy bar», dep jazdy M.Karna týıtterdegi paraqshasynda.
Vıdeolar jelige tarap, buqaralyq aqparat quraldary oqıǵaǵa qatysty tyń málimetterdi jarııalaǵannan keıin fın qoǵamy gý ete tústi. Kópshilik úkimet basshysynyń áreketin aıyptady. Tipti ony otstavkaǵa ketýge shaqyrǵandar da tabyldy.
Kóp uzamaı-aq, bir kúnnen soń S.Marın baspasóz máslıhatyn ótkizip, esirtki qoldanǵanyn joqqa shyǵaryp, jasyratyn eshteńesi joq ekenin málimdedi. «Men bıledim, án aıttym, toıladym, zańǵa qarsy eshteńe jasaǵanym joq», dedi premer-mınıstr. Sondaı-aq kóp ishpeıtinin alǵa tartyp, vıdeony taratqan adamǵa renishin bildirdi. «Men jeke keshte bolǵandyqtan, vıdeolar jarııalanbaıtynyna senimdi edim. Onyń tarap ketkenine ókinemin», dedi S.Marın.
Skandınavııa elindegi daý munymen toqtaǵan joq. Juma kúni úkimet basshysynyń esirtki qabyldap-qabyldamaǵany jóninde test tapsyrýyna týra keldi. Sóıtip, ony taǵy da kópshilikke habardar etti.
«Men búgin esirtkige test tapsyrdym, onyń nátıjeleri shamamen bir aptadan keıin shyǵady. Tipti jasóspirim kezimde de esirtkiniń eshbir túrin paıdalanbaǵanmyn. Degenmen senimdi bolý úshin synaqtan óttim», dedi S.Marın jumada tústen keıin Kesaranta resmı rezıdensııasynda ótken baspasóz máslıhatynda.
Jıyn barysynda jýrnalıster kesh kezinde basqalardyń esirtki qoldanǵany jóninde suraǵan. Premer-mınıstr buǵan naqty eshteńe aıta almaıtynyn, biraq óz kózimen eshteńe kórmegenin jetkizdi. «Árıne, men kórmegen nárseni aıta almaımyn. Bireýdiń qoldanǵany jóninde habarym joq. Beınejazbada kórsetilgen túnde eshkimniń esirtki qoldanǵanyn baıqamadym», dedi ol.
Bul joly da jýrnalıster úkimet basshysyna suraqty qarsha boratty. Tilshilerdiń biri «Reseıdiń Ýkraınaǵa basyp kirip, álem alańdap otyrǵanda Fınlıandııa basshysynyń toı toılap júrgeni qanshalyqty oryndy?» degen saýal tastady. Bul suraqqa S.Marın árqashan jumysqa ázir ekenin, keńsesi kúni-túni jumys isteıtinin jetkizdi.
«Memlekettik keńse árqashan jumys isteıdi jáne tún ortasynda otyrystarǵa shaqyrylmaıdy. Eger qajet bolsa, men kez kelgen ýaqytta jumys isteýge daıynmyn», dedi S.Marın.
Fın premer-mınıstri jaýapkershilikti eskeretinine ekpin berip, dál sol kúni mańyzdy másele kún tártibinde turmaǵanyna toqtaldy. «Eger sheshim qabyldaý úshin Memlekettik keńeske barý kerek bolǵanda, toılatyp júrmes edim. Biraq mundaı eshteńe bolǵan joq», dedi ol.
Budan bólek, premer-mınıstr ázirge ornynan ketpeıtinin, jaýapty qyzmettegi tulǵalar úshin án aıtyp, bılep turǵannyń artyǵy joq ekenine toqtaldy.
«Men bolashaqta Ruisrock nemese Flow festıvaline jáne basqa da is-sharalarǵa, tipti konsertterge baramyn dep úmittenemin. Adam bolyp qalamyz dep senemin», dedi ol.
Aıta keterligi, fın qoǵamy bılik tizginin ustaǵandardyń jeke ómirin jiti qadaǵalap otyrady. Sanna Marın hanymnyń mundaı bolmashy daýǵa qalǵany birinshi ret emes. Buǵan deıin onyń tańǵy asqa jumsaıtyn shyǵyny skandınavııalyq memlekette qyzý talqylanǵan edi.
Byltyr jergilikti buqaralyq aqparat quraldarynda premer-mınıstrdiń rezıdensııasynda tańǵy asqa jumsalatyn shyǵyny birden ósip ketkeni týraly málimet taraǵan.
Iltalehti basylymynyń habarlaýynsha, tek tańǵy asqa Sanna Marın aıyna 850 eýro jumsaıdy eken. Bul shamamen 445 myń teńgege jýyq. Buǵan deıin rezıdensııadaǵy tańǵy as shyǵyny shamamen aıyna 300 eýro bolǵan. Basylym shyǵynnyń munshalyqty ósip ketkenine tańǵalyp, «Sanna hanymnyń áreketi qanshalyqty zańǵa saı?» degen saýal tastaıdy.
Keıinnen Iltalehti taratqan aqparatty premer-mınıstrdiń keńsesi de rastady. Soǵan sáıkes 2020 jylǵy qańtardan 2021 jylǵy mamyr aralyǵynda resmı rezıdensııaǵa túnegende S.Marındi bir ret tamaqtandyrýǵa jumsalǵan qarajat 14 363 eýro 20 sentti quraǵan. Osylaısha, aıyna shamamen 845 eýro ketken eken. Premer-mınıstr keńsesi taratqan málimdemege súıensek, bul baǵaǵa tańǵy as pen tiskebasar ǵana engen.
S.Marın sol kezde zań buzbaǵanyn, bıýdjettiń bir tıynyn artyq jemegenin málimdedi. Onyń sózine sensek, 2019 jyly premer-mınıstrlik mindetine kiriskende ýáde etilgen qyzmetterdi ǵana paıdalanǵan.
Onyń aldynda Fınlıandııanyń qarjy mınıstri Katrı Kýlmýnı medıatrenıngke qatysý úshin bıýdjet qarajatyn jumsaǵany talqyǵa túsken soń qyzmetinen ketken edi.
Bir qyzyǵy, eki oqıǵada da shashaý shyqqan tıyn joq. Bári tıesili jerine jetken. Biraq bıliktiń jumsaǵan ár tıynynan habardar Fınlıandııa qoǵamy úshin bul mańyzdy. Bul – birinshiden. Ekinshiden, Skandınavııa eli sybaılas jemqorlyqty jeńgen memleketter qatarynda. Onyń ústine, eldi basqarýǵa atsalysyp júrgenderdiń kóbi – kileń jastar. Máselen, úkimet basshysy Sanna Marın 37 jasta. Joǵaryda aty atalǵan Katrı Kýlmýnı 35-te. Premer-mınıstrdiń orynbasary Annıka Saarıko 39-da, ishki ister mınıstri Marıa Oısalo 37-de, bilim mınıstri Lı Andersson 35 jasta.
Qoǵamnyń osyndaı jiti qadaǵalaýynan shyǵar, skandınavııalyq memleket álemdegi baqýatty da baqytty el sanalady. Máselen, BUU ázirlegen «Álemdegi baqyt zertteýinde» Fınlıandııa qatarynan tórtinshi jyl shartaraptaǵy «qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan meken» atanyp otyr.