Bul týraly óńirlik kommýnıkasııalar qyzmetindegi «О́ńirdegi ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartý jóninde qabyldanyp jatqan sharalar jáne Kókjıde ken ornynyń máseleleri týraly» brıfıngte Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi Ekologııalyq retteý jáne baqylaý komıtetiniń tóraǵasy Zulpyqar Joldasov baıandady. Ol Temir aýdanyndaǵy Kókjıde kenishinde munaı óndiretin bes kompanııa ókilderimen kezdesip, tabıǵı qoryqtaǵy jaǵdaıdy kórip qaıtty.
Elimizdiń batys óńirin tushy sýmen qamtýǵa múmkindigi mol strategııalyq tushy sý qory bar Kókjıde kenishi Muǵaljar jáne Temir aýdandarynyń shekarasynda ornalasqan. Kókjıde qumdarynda «SNPS-Aqtóbemunaıgaz» AQ, «KMK-Munaı» AQ, «Fırma Ada Oıl» JShS, «О́riktaý Opereıtıng» JShS, «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS munaı óndiredi.
Sońǵy eki jyl boıy Kókjıdege júrgizilgen barlaý jumystary táýligine aǵyny 173,4 myń tekshemetr bolatyn jerasty sýy qoryn anyqtady. Tabıǵı súzgi retindegi Kókjıde qumdarynyń artyqshylyǵy sol, mundaǵy sý qorynyń quramy jáne sapasy jaǵynan elimizdiń batys oblystaryn, sonyń ishinde Aqtóbe, Atyraý, Aqtaý qalalaryn tolyq qamtamasyz ete alady. Qazirgi ýaqytta Kókjıde sýlaryn eki aýdanǵa jaqyn eldi meken turǵyndary paıdalanyp otyr. Jaqynda el Úkimeti Kókjıdeden Atyraý oblysy men Aqtaý qalasyna qubyr tartý jobasyn qarastyrdy. Qazir Kókjıde qumdaryndaǵy jerasty sýynyń shekarasy anyqtalý ústinde. Qumdy alqaptan munaı óndiretin alty munaı kompanııasynyń júzden astam munaı uńǵysy sý qoryn lastap jatyr degen qaýip zor. Jergilikti tabıǵat janashyrlary uzaq jyldan beri Kókjıdeden munaı óndirýdi toqtatýdy talap etip keledi. 2006 jyly Kókjıde Úkimet qaýlysymen memlekettik tabıǵı qoryqtar tizimine engizildi. 2019 jyldan bastap Aqtóbe oblystyq ákimdiginiń usynysymen mundaǵy jerasty sýynyń qory, onyń aǵyny jáne munaı qaldyqtarymen lastaný jaǵdaıy zerttele bastady. Qumdy beldeýde ornatylǵan 103 monıtorıngtik uńǵy arqyly jerasty sýynan synamalar alynyp, ár toqsan saıyn onyń qorytyndysy shyǵarylyp tur.
«Munaı óndirýshi kompanııalar bizge jerasty sýy munaı qaldyqtarymen lastanyp jatqan joq, munaı óndirý kezinde barlyq ekologııalyq talap saqtalady dep habarlaıdy. Al tekserý kezinde kerisinshe bolǵany anyqtaldy. Belgili bir deńgeıde lastaný mólsheri bar, jerasty sýyna munaı qaldyqtary aralasqan. Ekologııaǵa keltirilgen zııan kólemin anyqtap, birneshe kompanııaǵa iri kólemde aıyppul salyndy. Sondaı-aq 2021 jyly Energetıka mınıstrligimen birlese zertteý josparyn qurdyq. Bul boıynsha Kókjıde kenishindegi jerasty sýyna tıetin uńǵylardy kezeń-kezeńimen toqtatý jumystary qolǵa alyndy. Tushy sý qorynyń ústine ornatylǵan uńǵylardy osy jyldyń sońyna deıin baqylap otyramyz», dedi Z.Joldasov.
Ol Aqtóbe oblysynyń ekologııasyn saýyqtyrýǵa arnalǵan Jol kartasynyń oryndalý barysy týraly da baıandady. 2020 jyly qabyldanǵan osy qujatta Aqtóbe qalasynyń aýa sapasyn jaqsartý, Elek ózeniniń altyvalentti hrommen lastanýyn, ferroqorytpa zaýyty men hrom qosyndylary zaýytynyń zııandy shyǵarylymdaryn azaıtý máseleleri qamtylǵan. Ekologııalyq kartanyń mańyzdy bóligi – Shalqar kólin tazartý. Z.Joldasovtyń habarlaýynsha, osy kezge deıin Shalqar kólin tazartý jumysy 45 paıyzǵa oryndalyp, kól túbinen 3 mln tekshe metr laı shyǵaryldy. Endi 2023-2024 jyldary Aqtóbe oblysyndaǵy Qarǵaly, Elek, Jińishke ózenderin tazartý josparda tur.
Aqtóbe oblysy