Eń arzan kommýnaldyq tólem qaı elde?

Qazir elimizde turǵyn úı-kommýnaldyq sharýa­shy­lyǵy qyzmetiniń quny tómen­dedi. Dálirek aıtqanda, bıyl ekinshi toqsannyń qory­tyn­dysy boıynsha kommýnal­dyq tólem aldyńǵy toqsanmen salystyrǵanda 0,3%-ǵa arzanda­dy. Tikeleı retteletin kom­mý­nal­dyq qyzmetter (sýmen jabdyqtaý, káriz, elektr energııasy, jylýmen jabdyqtaý jáne gazben jabdyqtaý) baǵasy birden 0,5%-ǵa tómendep otyr. Mun­daı dınamıka osy jyldyń birin­shi jartyjyldyǵynda kúshine engen turǵyndar úshin rette­le­tin kom­mýnaldyq qyzmetter­ge tarıf­terdi kóterýge moratorıı engizýmen tyǵyz baılanys­tyrylady. Qazaqstanda úlken eki-úsh bólmeli páterdiń negizgi kommýnaldyq qyzmetteriniń quny bir jalaqynyń shamamen 11%-yn quraǵan. Bul TMD elderiniń arasynda eń arzan kommýnaldyq qyzmet tóleı­tin­derdiń qatarynan kórinýge sep bolyp otyr. Máselen, Numbeo reıtıngi boıynsha 85 sharshy metr páter úshin negizgi qyzmet­terdiń quny elektr qýaty, jylý, sýmen jabdyqtaý jáne t.b. (ıaǵnı ortasha eseppen eki-úsh bólmeli páter) elimizde aıyna nebári 47 AQSh dollaryn quraǵan. Salys­tyrmaly túrde alsaq, Belarýsta bul kórsetkish aıyna – 56,9, al Reseıde – 131,8 dollar, al elimizden birshama tómen О́zbekstan­nyń kórsetkishi 36,8 dollardy quraǵan. Demek, reıtıng taldaýshylary qarastyrǵan TMD elderi arasyndaǵy О́zbekstanda eń arzan kommýnaldyq tólemder bir ortasha jalaqynyń 13%, kórshiles Reseıde – 15,5%, al eń qymbat Moldovada birden 32,8% kórsetken. Sondaı-aq reıtıng boıynsha qarastyrylǵan 106 eldiń ishindegi eń qymbat kommýnaldyq tólem aıyna 255,4 dollar bolyp Estonııada tirkelse, bul eldegi ortasha «taza» jalaqynyń 20,6 paıyzyn quraǵan.

Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»

Degenmen, kez kelgen elde turatyn azamattar úshin «kom­mýnaldyq páterdiń» quny emes, bastysy, belgilengen somanyń adam qaltasyna qatty qysym jasamaýy asa mańyzdy. Osyndaı ólshem boıynsha Qazaqstannyń kórsetkishteri TMD boıynsha oń kórsetkishke ıe bolyp otyr. Máselen, 85 sharshy metr páter­ge kommýnaldyq qyzmetterdiń aılyq quny Qazaqstanda bir jalaqynyń 11,3%-yn ǵana quraı­dy (ıaǵnı salyqtardy aýdar­ǵan­nan keıingi jalaqy). Ádette, mun­­daı alańnyń eki-úsh bólmeli páterin alyp jatqan otbasynda eki adam jalaqy alsa, otbasylyq bıýdjetke ortasha júkteme tek 5,7% ǵana bolmaq.           

Aıta keteıik, Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Tabıǵı monopolııalardy retteý komı­teti búginde baǵa turaqtylyǵyn ustaý sharalaryn qabyldady jáne 103 monopolııa sýbektisi­niń tarıfterin 2021 jyldyń jeltoqsan aıyndaǵy deńgeıge keltirdi. Moratorıı kezeńin­de Qazaqstan azamattary shamamen 3,2 mlrd teńge únemdegen.  Elimizdegi kommýnaldyq qyzmet tarıfteriniń túzetilýi halyq qarajatynyń únemdelýine eleýli yqpal etip otyr.