Halyqaralyq qarjy uıymdarymen seriktestik nyǵaıady

Otyrysta elimizdiń ınfra­qu­rylymyn salý men jańǵyrtý jónin­degi jobalardy júzege asyrý barysy qaraldy. Sondaı-aq makro­ekonomıkalyq turaqtylyqty nyǵaıtý, adam kapıtalyn damytý, ónimdi ınnovasııalar men JI tehnologııalaryn engizý týraly bastamalarǵa nazar aýdaryldy.

Jańa Konstıtýsııany qabyldaý arqyly elimizde ekonomıkanyń ser­pindi ósýine, azamattardyń ómir sapa­syn jaqsartýǵa baǵyttalǵan damýdyń jańa kezeńi bastalǵany aıtyldy. О́z kezeginde, quqyqtyq bazany jetil­dirý elimizdiń ınvestısııalyq tar­­tymdylyǵyn arttyryp, joba­lar­dy júzege asyrýǵa qajetti kepildikterdi qamtamasyz etedi.

Ekonomıkalyq saıasat máselesine qatysty Úkimettiń, Ulttyq banktiń, Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń (QNRDA) makroeko­no­mıkalyq turaqtandyrý jáne halyq­tyń ál-aýqatyn jaqsartý jónindegi 2026–2028 jyldarǵa arnalǵan birles­ken is-qımyl baǵdarlamasyn júzege asyrýdyń mańyzdylyǵy atap ótildi. Byltyrǵy qazan aıynan beri jyldyq ınflıasııanyń baıaýlaýy baıqaldy. Bul – júzege asyrylyp jatqan keshendi sharalardyń nátıjesi.

«Biz baǵa qysymyn, ınflıasııa deń­geıin tómendetý jónindegi saıasatty tabandy túrde jalǵastyrýǵa nıet­timiz. Úkimettiń, Ulttyq Bank jáne Qar­jy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń makroekonomıkalyq turaq­tylyqty qamtamasyz etý jáne halyq­tyń ál-aýqatyn jaqsartý jónin­degi birlesken baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Bıyl biz azamattardyń naqty tabysyn kem degende 2-3%-ǵa art­tyrýdy aldymyzǵa maqsat etip qoı­dyq. Bul – júzege asyrylyp otyrǵan aýqym­dy jumys», dedi Premer-mınıstr.

Dúnıejúzilik banktiń fıskaldyq saıa–sat jáne ekonomıkalyq ósý baǵytynyń óńirlik basshysy Antonıo Nýchıfora men Halyqaralyq valıýta qorynyń Qazaqstandaǵy mıssııasynyń basshysy Amına Laresh makroekonomıkalyq turaqtylyqty jalǵastyrýǵa qatysty usynystaryn jetkizdi. Ekonomıkalyq ónimdilikti odan ári arttyrýǵa, jeke sektordyń turaqty ekonomıkalyq ósýdiń draıveri retindegi rólin kezeń-kezeńi­men nyǵaıtýǵa basymdyq berildi.

Bul baǵytta júrgizilip jatqan ju­mys týraly memlekettik organdar men uıymdardyń ókilderi pikir bildirdi.

Prezıdent keńesshisi, Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agent­tiginiń tóraǵasy Áset Erǵalıev mem­lekettiń úlesin tómendetý, naqty ekonomıkany nesıeleýdegi bank sektorynyń rólin kúsheıtý jónindegi jumystyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Bul memlekettik kapıtal men jeke kapı­tal arasyndaǵy básekelestikti bol­dyrmaýǵa jol ashady. Azyq-túlik ınf­lıasııasynyń deńgeıin tómen­detý máselesine qatysty saýda naryq­tarynyń tıimdiligin odan ári art­tyrýǵa, kóterme-taratý ortalyq­tarynyń ınf­raqurylymy men logıstıkany da­my­týǵa, óndiris kólemin ulǵaıtýǵa jáne basqa da baǵyttarǵa nazar aýdaryldy.

Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Álııa Moldabekova ınflıasııany tómendetý maqsatynda fıskaldyq saıasatty aqsha-nesıe saıasatymen úılestirý júzege asyp jatqanyn habarlady. Qazir ınflıasııany turaqtandyrý úshin aqsha-nesıe jaǵdaıyn týǵyzýǵa, ınflıasııalyq boljamdardy nyǵaı­týǵa baǵyttalǵan dáıekti aqsha-nesıe saıasaty júrgizilip jatyr. Nesıe­leýdiń shekten tys ósýin, ásirese tu­tyný­shylyq nesıe segmentinde shekteýge múmkindik beretin makro jáne mıkroprýdensıaldyq quraldar bel­sendi qoldanylyp júr. Máselen, Ulttyq bank dereginshe, 2024 jyly halyqqa berilgen nesıeniń barlyq túriniń ósimi 21,9%-dy qurasa, byltyr bul kórsetkishtiń ósýi 8,7%-ǵa deıin baıaýlady. Osylaısha, Úkimet, Ulttyq bank jáne QNRDA qabyldaǵan sharalar olardyń tıimdiligin kórsetti ári ınflıasııalyq úderisterge tejegish retinde áser etip otyr.

Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Asan Darbaev ınflıasııany baqylaý jáne tómendetý jónindegi sharalar keshenin júzege asyrý sheńberinde azyq-túlik ınflıasııasy deńgeıin tómendetýge qabyldanyp jatqan sharalar týraly baıandady. Máselen, negizgi baǵyttardyń biri – naryqty qajetti ónimmen toltyrý, ımportty almastyrýǵa basa nazar aýdara otyryp, ónim óndirý kólemin ulǵaıtý, azyq-túlik taýarlaryn bólshek saýdada ótkizýdiń ashyqtyǵy men baǵa qoljetimdiligin qamtamasyz etý, ÁMAT óndirýshilerin qoldaý ári onyń nomenklatýrasyn ýaqytsha keńeıtý, ustamdy tarıftik saıasatty júzege asyrý, onyń ishinde syrtqy saýda men aqsha-nesıe saıa–saty baǵyty bar. Nátıjesinde, birinshi toqsanda ınflıasııanyń birtindep tómendeýinde oń dınamıka baıqalady. Inflıasııany tómendetýdegi qarqyndy saqtaý men jalǵastyrý maqsatynda qosymsha qadamdyq algorıtm ázirlendi.

Halyqaralyq qaıta qurý jáne damý bankiniń qoldaýymen júzege asyrylyp jatqan adam kapıtalyn, kásipkerlikti jáne jasandy ıntellekt salasyndaǵy naryqtardy damytýǵa baǵyttalǵan ınstıtýsıonaldyq jobasy da sóz boldy.

Premer-mınıstrdiń orynbasary – Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıev pen Dúnıejúzilik banktiń Qazaqstandaǵy turaqty ókili Andreı Mıhnev ekono­mıkanyń negizgi sektorlarynda ınnovasııalardy kommersııalandyrýdy jedeldetý men qoldaý tetikterin jetildirý jónindegi tásilderdi atap ótti. Máselen, ekojú­ıeni damytý quraldary týraly naq­tylandy, sonyń ishinde JI, úlken derekter men addıtıvti tehnologııalardy damytý arqyly baǵdarlamalar men halyqaralyq ózara is-qımyldy keńeıtý is-sharalary bar.

Premer-mınıstr Oljas Bektenov sıfrlandyrý men jasandy ıntellektini damytýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.

«Sıfrlandyrý men jasandy ın­­tellektini damytý – negizgi ulttyq basymdyqtardyń biri. 2026 jyl elimizde Sıfrlandyrý jyly dep jarııalandy, atap aıtqanda, jasandy ıntellektini jappaı engizý, sıfrlyq servısterden ıntellektýaldy memlekettik platformalarǵa kóshý jáne ekonomıkanyń barlyq sek­torynda derekterge negizdelgen tásil­­derdi keńinen engizýge basym­dyq be­rilý­de. Biz bul baǵytta ozyq qar­­­­qyn­­­men ilgerileýimiz kerek», deı kele Oljas Bektenov Halyq­ara­lyq qar­­jy uıym­darynyń ókil­derin JI salasyn­d­aǵy belsendi yntymaq­tastyqqa shaqyrdy.

Sonymen qatar Aqtóbe qalasynda kárizdik tazartý qurylystaryn salý men rekonstrýksııalaý jobasyna qatysty qaryz somasynyń azaıýyna baılanysty boryshtyq júktemeni ońtaılandyrý nátıjeleri qaraldy. Bul Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankiniń qol­daýymen «Energetıkalyq jáne kommý­naldyq sektorlardy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aıasynda júzege asady.

О́nerkásip jáne qurylys vıse-mınıstri Iran Sharhan júrgizilgen rásimderdiń qorytyndysynda joba parametrleri jumys kólemin qysqar­týsyz ońtaılandyrylǵanyn baıandady. Máselen, qol qoıylǵan EPC-kelisimshart nesıelik kelisimniń bastapqy somasynan shamamen 7,9 mlrd teńgege tómen. Halyqaralyq seriktestiń ustanymyn EQDB-nyń Ortalyq Azııa jáne Mońǵolııa boıynsha basqarýshy dırektory Hýseın Ozhan jetkizdi.

Otyrysta Úılestirý keńesiniń quramyn keńeıtý máselesi de qaraldy. Eýrazııalyq turaqtandyrý jáne damý qorynyń Keńes quramyna kirýi týraly usynysqa qoldaý kórsetildi. Sondaı-aq Úkimettiń halyqaralyq qarjy uıym­darymen ózara is-qımylynyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda bıyl­ǵy aqpan aıynan bastap Keńestiń sheshimderin barlyq memlekettik organdar men uıymdar oryndaýǵa mindetti ekenin atap ótken jón.

Premer-mınıstr Oljas Bektenov Úkimettiń halyqaralyq qarjy uıymda­rymen belsendi ózara is-qımylynyń mańyzdylyǵyna nazar aýdaryp, tıisti memlekettik organdarǵa otyrysta aıtyl­ǵan usynystardy zerdeleýdi tapsyrdy.

«Biz sizderdiń belsendi jumys­taryńyzdy jáne Qazaqstannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn qamtamasyz etýge qosqan úlesterińizdi joǵary baǵalaımyz. Úkimet ózara tıimdi seriktestikti nyǵaıtýǵa baǵyt­talǵan dıalogke, keńesterge jáne usy­nystarǵa árdaıym ashyq ári daıyn. Memleket pen halyqaralyq qarjy uıymdarynyń birlesken úılesimdi kúsh-jigeri qurylymdyq reformalardy iske asyrýǵa, ınfraqurylymdy jańǵyrtýǵa jáne ozyq tájirıbelerdi engizýge qosymsha serpin beredi», dedi O.Bektenov.