Basynan ótpeı, júregine jetpeı jazbaıtyn sııaqty bolady da turady. Múmkin bir kezeńniń aıtýly oqıǵasy shyǵar, zamannyń zeriktirgen jattandy áńgimesi me eken, bálkim jalǵyz ǵana sáti ne mezeti delik, bári bir adamnyń basyna tap kele berýi múmkin emes qoı. Solaı bola tura, áńgimelerine áýlıeniń aıtqanyndaı senesiz. Qaltqysyz senesiz, qapysyz tanısyz tabıǵatyn. Bastan keshirgendeı áserlenesiz. Jyp-jyly júrektiń býyndaı baýraıtynyn qaıtersiz jáne. Sondyqtan biz tanyǵan Marhabat Baıǵut áńgimeshi bolyp týǵan, júre qalyptaspaǵan der edik.
Jazýshynyń «Alpys úshinshi jylǵy mahabbat» degen áńgimesi bar. Basynda óleńi bar dep qoıa jazdap, túzep otyrmyz sózimizdi. Jyrlaıdy ǵoı, jyrlaıdy jazýshy. Qara sózden qamshy óredi desek, qatqyldaý estiler. Qara sózben jyrlaıdy desek, jazǵanyna saı jarasa keter-aq. Osy áńgimesin oqyp bitirgende, nege ekenin qaıdam, О́tejan Nurǵalıevtiń «Ol kezderdiń syry názik bilgenge, bile tura qalaı ǵana barmaısyń, shyndyq úshin bas ketetin kúnderge?..» degen óleńi eske tústi. Bosaǵadan tórge ozǵandaı shap-shaǵyn áńgime, árıne, mahabbat taqyrybyn jyrlaıdy. Keıipkeri Baǵdat pen Zylıqanyń alǵashqy mahabbaty arqyly... bárin aıtyp shyǵady.
Ol kezde, alpysynshy jyldardyń sheginde mahabbat úshin bas ketedi eken-aý, tegi. Mahabbat, mahabbat emes, tunyp turǵan saıasat! Bir qasıeti, áńgimeni kúlip otyryp oqısyz. Kóńilińiz kóterilip, kúle-kúle oqısyz da sońynan oılanyp qalasyz. Erterekte kórgen bir ázildi eske salady. «Kınotaspa satam», deıdi sahnada bir kempir. «Apa, qaı janrda?» dese, «mahabbat, komedııa, qorqynysh (ýjas), atys-shabys – bári osynda», deıdi apańyz. Sóıtse kıno dep satyp otyrǵany pálenshe men túgensheniń toıy. «Apa, munyń nesi «ýjas» dese, alys-beris kezinde eki jaqtyń «qyrylyp qalǵanyn» aıtady. Sol sııaqty alpysynshy jyldardyń basynda ǵashyq bolǵandar «kommýnızmge Qudaıdaı, al mahabbat degenińizge Qudaıdan beter senetinder» eken ǵoı. Ol kezde jospardan tys eshteńe bolmaýy kerek jáne. Mektepte ǵashyq bolyp, qyzǵa hat jazý degen... Atama! Bas ketedi ol úshin. Mektep jasynda qaıdaǵy mahabbat, sahabat? О́rimdeı jastar sabaq oqýy kerek, pıonerge qatysqany óz aldyna, jyldyń tórt mezgilinde qoǵamdyq sharýalardy tyndyrysýǵa atsalysyp, kommýnızm tańyna tezirek jetýge óz úlesin qospasa, kim bolǵany? Onda aramtamaq atanyp, ábilet basqany. Sondyqtan ózinen tómen segizinshi synyptaǵy Zylıqany unatyp júrgen onynshy synyptaǵy Baǵdatyńyz bar ǵoı, kúzde júgeri jınaýda ónimdi eńbek etýi úshin bir toqsan emes, qatarynan eki toqsan sabaqty bosatýǵa ázir edi-aý. Mektepke baryp, partaǵa otyrǵannan mıyna quıa berse, óıtpegende qaıtsin? Áńgimede aıtylǵandaı, tipti onyń Zylıqaǵa ǵashyqtyǵyn bildirýiniń ózi – sonaý tómengi synyptardan josparlanyp qoıylǵan dúnıe. Buryn tek on-aq jyl oqyp júrse, dál sol jyly on birinshi synyp ashylǵany oǵan eki ese múmkindik berdi. Biraq bir-birine yntyqqan eki jastyń seziminde kirshik joq, alǵaýsyz edi.
Baǵdattyń ǵashyqtyǵy shúbásiz, ekeýi qashan kezigedi, til qatysady dep oılaısyz oqyp otyryp. Sol tusyna jeter tusta áńgime qyza túsedi-aý dep jyljı bergenińizde, aldyńyzdan Algebra páninen sabaq beretin aǵaı shyǵa keledi. Ol ózi Zylıqa oqıtyn synyptyń jetekshisi ekendigimen qoımaı, mekteptegi partııa uıymynyń hatshysy bolyp shyǵady. Segizinshi, onynshy, taǵy basqa synyptarǵa sabaq beredi ári ár oqýshyny kózden tasa qylmaıtyn qyraǵy. Kommýnızm qoǵamynda josparsyz eshteńe júzege aspasyn dáriptep júrgen belsendi. Mekteptiń ózinde osyndaı saıası úrdister qyz-qyz qaınap jatatyny sonshalyq, Baǵdattyń Zylıqany áńgimege tartyp, sóıles qylýynyń ózi qıyn. Mektepte kezdesip sóılesken bylaı tursyn, hat jazyp ustalyp qalsań, bittiń deı ber. Osynyń aldynda bir jyl buryn joǵary synyptaǵy jigittiń hatyn kózdegen qyzyna berip jatqanda, qasyndaǵy qurbysy baıqap qoıyp, jalma-jan Algebra aǵaıǵa jetkizipti. Sodan sasqalaqtaǵan qyz álgi hatty, ne kerek, oqı da almapty. Jınalysqa salǵanda, «orta tusynda» deıdi jazýshy, «qyz bala basy aınalyp talyp túspegende, ne bolaryn bir Qudaıdyń ózi bilsin». Tártip osyndaı qatty bolǵandyqtan, bizdiń basty keıipker Baǵdattyń da hat jazyp, ony jetkizýiniń ózi – arystannyń apanyna barǵandaı qaýipti áreket. Bireýge sezimińdi jetkizýdiń ózin osynshama qıyndatyp qoıǵan qoǵamda qaıtken durys dep dymyńyz quryp bitedi-aq.
Sodan, qoıshy áıteýir, mektepte taqalyp tildesý múmkin bolmaǵan Baǵdat júgeri jınaýǵa barǵanda Zylıqaǵa jaqyndaı almaǵanymen, jarty dápter hat jazyp jiberedi ǵoı. Sondaǵy Algebra aǵaıdyń yqpalyn qarańyz. Hatynyń sońyna Baǵdat: «Algebra aǵaıǵa aparyp berseń de báribir, aıtqanymnan qaıtpaımyn, men seni súıemin!» dep qosty», deıdi.
Tıisinshe, Zylıqadan kelgen jaýap hattar da Algebra aǵaıǵa degen úreıge toly: «Keıbir álsiz, ársiz mınótterde bulaısha qınalyp, qoryqqansha» deıdi Zylıqa, «Algebra aǵaıǵa aparyp, qutyla salsam ba eken dep te oıladym. Biraq hatyńyzdy qatygezdikke qalaı qııarmyn. Úsh-tórt kúndeı jasyryp ustap, qaıta-qaıta oqydym. Aqyrynda, Algebra aǵaıdy oılap, otqa órtedim. Beker óıttim-aý dep taǵy ókindim keıin. Keshe Algebra aǵaı klasty túgel alyp qalyp, qatty urysty. Bilip, sezip qoıǵan eken dep zárem ushty» dep jáne qosady ǵashyq qyz.
Munyń syrtynda eki jastyń uıqysy men kúlkisin buzǵan mahabbattyń óz mashaqaty, myna hattarda kóringendeı, Algebra aǵaıdyń úreıi bar, sizdiń de jarty júıkeńiz syr bere bastaǵanda, Baǵdat pen Zylıqa kezdesedi-aý. Al olardyń kezdesý úshin qurǵan josparlary buǵan deıin qansha sóz shyǵyndasaq, taǵy sonshama sóz jumsaýdy qajet etetin áńgime. Biraq asqan qushtarlyqpen, jyp-jyly súıispenshilikpen jazylǵandyqtan, rahattanyp oqısyz.
Joǵarydan beri biz ejiktep, árbir núktege toqtalýǵa tyrysqanymyzdaı jazýshy áńgimede álgi detaldardy barynsha jatyq órip, tigisin jatqyzady. Tipti basynda kúlip, odan keıin ekeýi qalaı kezdesip sóıleserin oılap dymyńyz quryp, odan soń kezdesken sátterindegi býy burqyraǵan qushtar sóılemdermen birge tynystap, qatty áserlenesiz. Sýretkerdiń sheberligi sol, áńgimeni oqyp otyrǵanda, aıtqysy kelgen máselesin battıtyp kórsetpegen, kerisinshe, qyz ben jigit sezimderiniń arasyna jasyryp jibergen. Myna biz shetin shyǵarǵan saıası ahýaldardy oqyp bolǵan soń, oılanyp bir-aq baıqaǵandaı boldyq. Múmkin ondaı dúnıelerdi aıtqysy kelmegen de shyǵar, kim bilipti, biz solaı túsindik. Al sýretkerdiń jazyp otyrǵandaǵy júreginiń qaǵysy týraly aıtyp jetkizý tipti qıyn. Ol jazbaıdy, jyrlaıdy!