Qazaqstanda sheshimin tappaı turǵan ózekti máseleniń biregeıi – kommýnaldyq jelilerdiń tozýy. Jaqynda bolǵan Ekibastuz problemasy bizdiń kommýnaldyq ınfraqurylymda úlken problema bar ekenin kórsetip berdi. Eger negizgi qorlardyń tozýy 45 paıyzǵa deıin bolsa, onda bul qalypty jaǵdaı sanalady eken. 45-60 paıyz aralyǵy daǵdarys aldyndaǵy ahýaldan habar beredi. Al 65 paıyzdan joǵary deńgeıdegi tozý apatty jaǵdaıdyń jaqyndaǵanyn jáne jylý men energııa berýdegi tótenshe jaǵdaılar jıiligin ańǵartady.
Qazaqstannyń elektr energııasymen, gazben, býmen, ystyq sýmen jáne kondısıonerlengen aýamen jabdyqtaý sektoryndaǵy kásiporyndardyń negizgi qorlarynyń tozý deńgeıi 71,7 paıyzǵa jetken. Sonyń ishinde nysandardyń tozý kórsetkishi – 71,7, al mashınalar men qurylǵylardyń tozý kórsetkishi – 62,2 paıyz. Mundaı statıstıkalyq derekti Finprom sarapshylary usynyp otyr.
Jaqynda Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Prezıdent qyzmetkerlerdiń jaýapsyzdyǵy men baqylaý júıesiniń álsizdigi myńdaǵan adamdy jylýsyz qaldyrdy dep qatań synady.
«Jaýapty qyzmetkerler qysty qalypty rejimde, aman-esen ótkizemiz dep esep bergen. Biraq is júzinde jaǵdaıdyń qalaı bolyp jatqanyn kórip otyrsyzdar. Pavlodar oblysynyń ákimi óz ótinishimen qyzmetinen bosatyldy. Al quzyrly memlekettik organ – Energetıka mınıstrliginiń eshqandaı áreketin kórgen joqpyz, bul mekeme apatqa selqos qarap, beıtaraptyq tanytty. Sondaı-aq tótenshe jaǵdaı qyzmetteriniń jumysy durys jolǵa qoıylmaǵan. Olar baıaý qımyldap, salǵyrttyq tanytty. Tozý deńgeıi 90 paıyzdan asqan Ekibastuz JES-in memleketke 1 teńgege satý týraly usynys saraptaýdy qajet etedi», dedi Prezıdent.
Memleket basshysynyń pikirine qaraǵanda, nysanǵa táýelsiz aýdıt júrgizý kerek. Ábden tozǵan ortalyqty memlekettiń tıimdi basqara alý máselesin zertteý kerek. Kásiporynnyń 50 paıyzyn alyp, menshik ıesine Jylý elektr ortalyǵyn kúrdeli jóndeýden ótkizýdi tapsyrǵan jón. Memleket basshysy elimizdegi JES-terdiń ortasha tozý deńgeıi 66 paıyzǵa, al keıbir qalalarda shekti mejeden asyp, 80 paıyzǵa jetkenine toqtaldy. Jylý elektr stansalarynyń úshten biriniń paıdalanýǵa berilgenine jarty ǵasyrdan asqan. El aýmaǵynda uzyndyǵy 1,5 myń shaqyrym bolatyn jylý jelileri de kúrdeli jóndeýge muqtaj bolyp otyr.
Al Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Rıdder men Shemonaıha qalalaryndaǵy jylýmen qamtý jelileri múldem tozǵan.
Prezıdent Ákimshiligi janynan qurylǵan arnaıy Komıssııa durys jumys istemeı turǵan 19 jylý elektr ortalyǵyn anyqtaǵan. Olardy shuǵyl jańǵyrtý úshin shamamen 90 mlrd teńge kóleminde qarajat kerek. Qasym-Jomart Toqaevtyń sózine den qoısaq, memleket menshigindegi energetıkalyq nysandar bıýdjet esebinen, al jekemenshik nysandar «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» baǵdarlamasy aıasynda óz qarajaty esebinen jańǵyrýy qajet.
Byltyrǵy qazanda Energetıka mınıstri Bolat Aqsholaqov energetıkalyq qurylǵylardaǵy apattyq toqtaýlar sany 22 paıyzǵa ulǵaıǵanyn, al olardyń jalǵasý uzaqtyǵy 16 paıyzǵa artqanyn málimdegen edi. О́ndirýshi qýattardyń tozýy shamamen 60 paıyzdy quraǵan. Kommýnaldyq jelilerdiń tozýy apatty jaǵdaılardyń kóbeıýine jáne azamattardy kommýnaldyq qyzmettermen qamtamasyz etý sapasynyń kúrt tómendeýine ákelip soǵady.
«2021 jyly kóshedegi gaz jelilerinde 45 apat tirkelgen – aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 2,4 ese kóp. Sonymen qatar taǵy 74 shaqyrymdyq gaz jelisi jóndeýdi qajet etip tur. 2021 jyly sýmen jabdyqtaý salasyndaǵy apat sany 1,9 myńǵa jetti. 19 myń shaqyrymnan astam jeli aýystyrýdy kerek etedi. Bul – jalpy jeliniń 22 paıyzy. Onyń 6,2 myń shaqyrymy – sý qubyrlary, 9,7 myń shaqyrymy – kóshedegi jeliler, 3,5 myńy – kvartal ishindegi jáne aýla ishindegi jeliler. Jylýmen jabdyqtaý kózderinde, bý jáne jylý jelilerinde 2018 jyly – 54, 2019 jyly – 84, 2020 jyly 52 apat anyqtaldy», dep jazdy Finprom.
Respýblıkalyq daǵdarys ortalyǵynyń málimeti boıynsha, 2022 jyly ómirdi qamtamasyz etý salasynda 26 tehnologııalyq irkilis bolǵan. Irkilister negizinen avtonomdy qazandyqtarda (2), jylýmen jabdyqtaý jelilerinde (11) jáne sýmen jabdyqtaý jelilerinde (13) tirkelgen.