Ortalyq Azııa: áıelder kásipkerligi

Wage konsorsıýmy AQSh Saýda departamentiniń kommersııalyq quqyqty damytý baǵdarlamasymen (CLDP) seriktestikte ótkizgen jıynda Ortalyq Azııa elderinen 100-den astam delegat ekonomıkanyń damýyna kedergi keltiretin quqyqtyq jáne áleýmettik máselelerdi azaıtý joldaryn talqylady.

Wage koalısııasynyń Qazaqstandaǵy tóraǵasy Merýert Qazbekova «Biz óńirlerdegi áıelderge qoldaý kórsete otyryp, bıznesti damytýǵa, kóshbasshylyq daǵdylardy, áıelderdiń saıasatqa aralasýyna, kásipkerlik jáne gen­der­lik teńdik koalısııasy aıasynda úkimettik emes sektorlarmen, óńirlerdiń bıznes qaýymdastyqtarymen jumys isteýine basty nazar aýdaryp kelemiz», dedi.

M.Qazbekovanyń aıtýynsha, búginde Ortalyq Azııa­daǵy áıelder shaǵyn jáne orta bıznes sektorynda bel­sen­di. Alaıda aımaq elderiniń zańnamasynda «áıelder kásipkerligi» degen uǵym joq ári er adamdar ǵana ıgerip kelgen salalarda jumys isteý, bıznesti otbasyndaǵy dástúrli rólimen ushtastyrý qıynǵa soǵady. Al máseleni zańnamalyq turǵydan qarastyryp, «áıelder kásipkerligi» uǵymyn engizý memlekettik qoldaý baǵdarlamalaryna, nesıe alýǵa qoljetimdilikti jeńildetedi.

Qyrǵyz Respýblıkasy Ekonomıka jáne kommersııa mınıstriniń orynbasary Aınur Úsenbekovanyń aı­týynsha, áıelder kásipkerligin damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy ázirlengen, sonymen qatar «áıelder kásip­ker­ligi» uǵymy strategııalyq qujattarda anyqtalǵan, alaıda zańnamalyq turǵyda qarastyrylmaǵan. «Qazir kásipkerlikti qoldaý týraly zańnyń ózgertilýine baılanysty áıelder kásipkerligin basshylyqqa ala otyryp, kepilsiz nesıeler, bıznes-ıdeıa, áıelderdiń daǵdylary men áleýeti birinshi kezekte qarastyrylatyn bolady», deıdi A.Úsenbekova.

Green Tal áleýmettik sheberhanasynyń jetekshisi Emın Áskerov atap ótkendeı, elimizde bıznes jasaýǵa qolaıly jaǵdaı bar. Halyqaralyq uıymdar, qorlar tarapynan bıznesti qoldaý jobalaryna da qatysýǵa bolady. Demek ynta bolsa, kásip bar. Al bolashaq kásipkerler úshin bıznes-josparǵa, al naqty maqsat anyqtalǵannan keıin básekeles ortany zertteý, qarjy modelin uıymdastyrý jaǵyna mán berý qajet. Búginde marketpleıs alańdarynyń qoljetimdiligin, sıfrly múmkindikterdi eskere otyryp, shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi úshin ónimderin syrtqy naryqqa shyǵarý múmkindigi bar. Sonymen birge tabıǵı ónimder, ásirese aýyl sharýashylyǵy, ıaǵnı et, sút ónimderi, kókóniske qala turǵyndary tarapynan suranystyń joǵary ekenin eskere otyryp, bul salada da tabysty eńbek etýge bolady.

Tájikstandaǵy «Jeke bıznesti damytý odaǵynyń» prezıdenti Naıma Nýgmatova áıelder kásipkerligin qol­daý­ǵa baǵyttalǵan jeńildikterge, úı kásibindegi áıelder kásibin, qolónershilerdi qoldaý máselesine toqtalsa, «Or­ta­lyq Azııa áıelder lıgasy» QB atqarýshy dırektory Jýmagýl Igemberdıeva Qyrǵyzstanda jeńil ónerkásiptiń áıelder bıznesiniń qozǵaýshy kúshine aınalyp otyrǵanyn jetkizdi. Qazir Made in Kyrgyzstan brendin damytý maq­satynda kórshi eldermen mamandar daıarlaý, tehnologııalar boıynsha áriptestik damyp keledi. «Búginde Qyrǵyzstanda tiginshiler tapshy. Endigi kezekte ónimderdi О́zbekstanda tigip, Reseı tarapynan tehnologııa, mamandardy oqytý, sondaı-aq Qazaqstanmen de áriptestikti damyta otyryp, aldaǵy ýaqytta álemniń belgili brendterimen básekelese alatyn jaǵdaıǵa jetýdi maqsat etip otyrmyz», deıdi.

Kópbalaly, muqtaj otbasylardy qoldaýǵa baǵy­tyn­da qurylǵan «Zamandas 21» QQ prezıdenti Lázzat Alshynovanyń aıtýynsha, ásirese úıde otyrǵan áıel­der­diń áleý­mettenýi ózekti. Olardyń qoǵammen yq­pal­­­das­tyǵy, belgili bir kásipti ıgerýi, bıznespen qatar otbasy qun­dylyqtaryn damytýy mańyzdy. «Búginde Astana qala­syndaǵy 6 otbasy klýbynda balalar sport, tilderdi meńgerý, qolóner úıirmeleri boıynsha tegin oqytylady. Klýbta balalar úıirmelerge qatysyp qana qoımaı, eńbekke baý­lý, demeýshilerdiń qoldaýymen úıde otyrǵan áıelderdi tigin tigýge tegin úıretip, sheberhana aıasynda áleýmettik kásipkerlikti iske asyryp kelemiz. Sonymen qatar bala tárbıesindegi áıeldermen baqytty otbasy qaǵıdalaryn, ulttyq salt-dástúrdi damytý, mamandarmen keńes baǵy­tyndaǵy da jumystar iske asýda. Osy qoldaýdyń nátı­je­sin­de kóptegen áıel qarjy tabý josparlaryn iske asyra bastady», dedi L.Alshynova.

Wage jobasynyń óńirlik úılestirýshisi Ásel Kýba­nychbekova áıelder bıznesin damytýdaǵy negizgi ke­der­­giler qatarynda qarjyǵa qoljetimdiliktiń azdyǵy, qo­ǵam­­daǵy áleýmettik normalar, kásipkerlikti durys qabyl­damaý, jaqyndarynyń qoldamaýy, memleket baǵdar­lamalaryna qatysty onlaın bıznes-platformanyń joqtyǵy sııaqty birqatar máseleni atap ótti.

Qazaqstanda áıelder kásipkerligin jáne genderlik teńdikti damytý úshin qurylǵan koalısııa aıasynda óńirler boıynsha fokýs-toptar quryldy. Onyń aıasynda áıel­der­diń áleýmettenýi, genderlik zorlyq-zombylyqpen kú­resýge mán beriledi. Mamandar, ásirese, aýylda memle­ket­tik jeńildikter týraly aqparattyń azdyǵy, arnaıy áleýmettik topqa kirmeıtin áıelderge qoldaý kórsetý jaǵy jetkiliksiz ekenin aıtty. Aldaǵy ýaqytta aımaq elderine ortaq máselelermen kúres, bıznes bastaý jáne áıelderdi joǵary tehnologııalyq salalarǵa tartý, osal sanattaryna jeńildikter qarastyrý jaǵyna kóńil bólinbek.

ALMATY