Keıingi jyldary qazaq qyzdary da erlermen qatar sporttaǵy bıik belesterdi baǵyndyra bastady. Tipti olardyń qatarynda tórt jylda bir keletin Olımpııa oıyndarynyń júldegeri men jer-jahannyń eń úzdik sportshylary qatysatyn álem chempıonatynyń jeńimpazdary da bar. Degenmen Olımpıada baǵdarlamasyna enbeıtin jekpe-jek ónerinde top jaryp júrgenderi saýsaqpen sanarlyq. Sonyń biri, qoıan-qoltyq urystan Qazaqstan chempıony – Aıan Dáýletbekqyzy Tursyn.
Almaty oblysy, Eńbekshiqazaq aýdany, Taýsúgir aýylynda dúnıege kelgen Aıan Dáýletbek – otbasyndaǵy kenjesi. Bir úıdiń erke ósken eń kenjesi bolsa da, qarshadaıynan sportty janyna serik etip, alǵashynda taekvondomen kásibı túrde aınalysty. Aýyldyq, aýdandyq deńgeıdegi túrli jarysqa qatysyp, san márte jeńis tuǵyrynan kórindi. Keıinnen aralas jekpe-jek ónerine bet buryp, MMA, qoıan-qoltyq urys, pankratıon, djıý-djıtsý sekildi Qazaqstanda endi-endi qanat jaıa bastaǵan sport túrlerine den qoıa bastady. Alǵashqyda jattyqtyrýshylar negizinen er balalar aınalysatyn sportpen áıel adamnyń shuǵyldanǵanyn qalamaǵan. О́ıtkeni bul sportpen tek jaýyngerlik rýhy myqty, júreginiń túgi bar, bir sózben aıtqanda, óz kúshine sengen batyl adamdar ǵana aınalysa alady. Biraq erke ósse de, ertedegi jaýynger ápkeleriniń ór minezin boıyna sińirgen qazaqtyń qaısar qyzy bapkerlerine «kez kelgen qıyndyqqa tózip, qaıtsem de álem chempıony bolamyn» dep tabandap turyp alady. Sóıtip, jattyqtyrýshylar Aıannyń raıynan qaıtpaıtynyna kóz jetkizgen soń, aralas jekpe-jektiń qyr-syryn úırete bastady.
Bul jaqta da Aıan jyldam nátıje kórsetedi. Az ýaqyttyń ishinde ol halyqaralyq deńgeıdegi Azııa, álem birinshilikterinde baq synap, únemi úzdikter qatarynan kórinip júrdi. Sol jetistikteriniń arqasynda Aıan áp-sátte kóp sportshynyń armany bolǵan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi ataǵyna qol jetkizdi. Aıan qazirgi tańda MMA-dan kásipqoılar arasynda baq synap júr. Búginge deıin ol eki jekpe-jek ótkizip, ekeýinde de qarsylasyn aıqyn basymdyqpen jeńgen.
Keıipkerimiz byltyr qoıan-qoltyq urystan Qazaqstan chempıonatynda top jaryp, Qorǵanys mınıstrligi Ortalyq sport klýby ókilderiniń kózine túsedi. Sóıtip, Aıan oılamaǵan jerden áskerı qyzmetkerge aınalyp shyǵa keldi. Bir qyzyǵy, Aıannyń ózi de bala kezinde áskerı qyzmetshi bolsam dep armandaǵan eken. Osylaısha, sporttyń arqasynda bala kúngi armanyna qol jetkizdi.
– Bıyl elimizde qoıan-qoltyq urystan álem chempıonaty ótedi. Onyń irikteý týry da Qazaqstanda bolmaq. Álem chempıonatynda Qazaqstannyń ánuranyn shyrqatyp, kók baıraǵyn kókte jelbiretsem degen josparym bar, – deıdi Aıan. Álem chempıonatyna daıyndyqty jeke bapkeri – Nurlan Mamyrálıevpen Almatyda bastaıdy. Osy kúnge deıin jetken jetistikteriniń bárinde bapkeriniń úlesi zor ekenin de aıtty.
– Byltyrǵy qoıan-qoltyq urystan el chempıonatyna bapkerimmen tyńǵylyqty daıyndaldym. Ol kisi osy jarystaǵy barlyq qarsylasymnyń múmkindigin taldap, kimmen qalaı judyryqtasýym kerek ekenin naqty aıtyp berdi. Jekpe-jek barysynda bapkerimniń aıtqan tapsyrmasyn buljytpaı oryndap, óz salmaǵymda úzdik shyqtym. Fınalda Qorǵanys mınıstrligi komandasynyń sportshysy Velıova Gýansammen sheberlik baıqasyp, ony 45 sekýndtyń ishinde aýyrtý ádisimen jeńdim. Bapkerim qarsylasymnyń kóbine qorǵanysta júrip jumys isteıtinin baıqap, maǵan birinshi bolyp ádisti ózim jasaýym kerek ekenin aıtty. Sosyn ońtaıly sátte parterge kirip, tunshyqtyrý ádisin qoldandym, – deıdi Aıan.
Týrnırge shyǵar aldynda jeńiske jetip qana qoımaı, kórermenniń esinde qalatyndaı aıryqsha jekpe-jek kórsetemin degen maqsat qoıǵan sportshy qyz degenine jetip, barlyq qarsylasyn taza ádispen ádemi utqanyn da aıtyp ótti. Aıtpaqshy, Aıan elordanyń Jekpe-jek saraıynda Qorǵanys mınıstriniń kýbogi úshin ótken respýblıkalyq týrnırde jeńiske jetken armııa sport klýbynyń ókili. Sportta kýmıri bolmasa da, myqtylardyń jekpe-jeginen úırenerim kóp dep esepteıdi. Ár saıystaryn qalt jibermeı qarap, chempıondardyń jaqsy jaqtaryn alýǵa tyrysady. Dese de ol óziniń aýyldasy, dańqty sportshy Arman Áshimovtiń zalyna baryp, sonymen birge MMA-dan jarystarǵa jattyǵady. Aıannyń aldaǵy sporttaǵy maqsaty – MMA-dan álemdegi eń úzdik promoýshn UFC-ǵa qatysý.
UFC – aralas jekpe-jektiń beldi uıymy ekeni barshaǵa belgili. О́zge sport sııaqty bul sporttyń da ózindik qaǵıdalary, qoldanýǵa bolmaıtyn ádis-tásilderi bar. Sportshylarǵa oktagonda bir-birin tisteýge, kózden shuqýǵa, baspen soǵýǵa, tyrnaýǵa, shashtan tartýǵa, jelkeden, omyrtqadan jáne kindikten tómen soqqy jasaýǵa tyıym salynǵan. Saıys qarsylastardyń berilýimen jáne jattyqtyrýshylar tarapynan alańǵa aq oramal laqtyrýmen toqtatylady. О́mirde anasyn úlgi etip, eń myqty adam sanaıtyn Aıanǵa armanyna jetip, UFC-de alǵashqy qazaq qyzynyń biri bolyp óner kórsetip, jeńiske jetý buıyrsyn deımiz.